Ga naar hoofdinhoud
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Sumak effectief tegen gastritis

Uit onderzoek blijkt dat er voor Sumak door zijn antibacteriële en ontstekingsremmende effecten, mogelijk een rol is weggelegd bij H. pylori -gerelateerde gastritis. Sumak ( Rhus coriaria L.) is een specerij dat traditioneel wordt gebruikt in het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten.

Sumak effectief tegen gastritisGastritis is een ontsteking van het maagslijmvlies aan de binnenkant van de maag. Gastritis kan plotseling ontstaan of zich geleidelijk ontwikkelen. Veel voorkomende symptomen van gastritis zijn maagpijn en brandend maagzuur. Oorzaken van gastritis zijn o.a. stress, medicijnen en de Helicobacter pylori bacterie.

Onderzoek Sumak ( Rhus coriaria L.)

In een onderzoek [1], gepubliceerd in het tijdschrift Nutrients, werden verschillende polaire extracten (water-W, ethanol-water-EW, ethanol-E, gemacereerde ethanol-Em, aceton-Ac, ethylacetaat-EtA) onderzocht in maagepitheelcellen (GES-1) die werden onderworpen aan TNF- α of een H. pyloriinfectie .

De ethanolische extracten (E, EW, Em) vertoonden de belangrijkste fenolische inhoud, correlerend met lagere halfmaximale remmende concentraties (IC50 s ) op de afgifte van interleukine-8 (IL-8, <15 μg/mL) en interleukine-6 (IL-6, <20 g/ml) geïnduceerd door TNF-α. Ook remden ze de afgifte van IL-8 (IC50 s < 70 μg/ml) tijdens een Helicobacter pylori-infectie en vertoonden ze een directe antibacteriële activiteit bij vergelijkbare concentraties (minimale remmende concentratie (MIC) = 100 g/ml).

Het fenolgehalte en de biologische activiteit van EW bleven behouden na gesimuleerde maagdigestie en waren geassocieerd met een verslechtering van de nucleaire factor kappa B (NF-KB), dat wordt beschouwd als het belangrijkste vermeende ontstekingsremmende mechanisme. Een anti-urease-activiteit werd echter uitgesloten.

De antibacteriële en ontstekingsremmende effecten van het hydroalcoholische extract, dat ook behouden blijft wanneer het wordt onderworpen aan in vitro gesimuleerde maagvertering, lijken dus de gunstige eigenschappen van sumak op ontsteking van het maagepitheel aan te tonen.

Mogelijk zou sumak kunnen worden gebruikt als nutraceutical (product dat is afgeleid van voedselbronnen die zowel voedingswaarde als medicinale voordelen bieden) om op ontstekingen gebaseerde maagziekten veroorzaakt door H. pylori te voorkomen. Daarnaast zou het extract wellicht ook de bacteriegroei kunnen beperken door direct tegen de bacterie in te werken.

Leververvetting en Sumak

Sumak effectief tegen gastritisLeververvetting die niet door overmatig alcoholgebruik wordt veroorzaakt noemt men niet-alcoholische leververvetting. De Engelse naam hiervoor is non alcoholic fatty liver disease (NAFLD).

In een gerandomizeerde dubbelblinde, placebogecontroleerde trial [2] onder 80 patiënten met NAFLD werd het effect van sumak (Rhus coriaria) op NAFLD onderzocht. De ene helft van de groep kreeg gedurende 12 weken dagelijks 2 gram sumak en de andere helft een placebo (dextrine). Bloeddruk, aspartaataminotransferase (AST), alaninetransaminase (ALT), alkalische fosfatase (ALP), gamma-glutamyltransferase (GGT), lipidenprofiel, leptine- en steatosestatus werden aan het begin en aan het einde van het onderzoek vastgesteld.

Sumak effectief tegen gastritisDe belangrijkste bevindingen van het onderzoek waren:

  • een significante verlaging van de systolische bloeddruk (SBP) (p = 0,02), de diastolische bloeddruk (DBP) veranderde echter niet (p = 0,14).
  • AST en ALT, totaal cholesterol, LDL-c en triglyceride (TG) waren verlaagd maar het HDL-c was verhoogd in de sumakgroep vergeleken met de placebogroep (p < 0.001).
  • Er werd geen verandering gevonden in leptine tussen de twee groepen (p = 0,48).
  • De status van steatose was verbeterd in de sumakgroep in vergelijking met de placebogroep (p < 0,001).

Gezond en schadelijk

Sumak, is een geslacht van circa 250 verschillende struiken en kleine bomen, met smakelijk gezonde, maar ook giftige besjes. Het is daarom niet zo veilig zelf sumakbessen te gaan plukken in openbare parken of op braakliggend terrein.

De botanische naam Rhus is afgeleid van het Oudgriekse woord voor sumak: ‘rhous’. De Rhus behoort tot de Anacardiaceae (pruikenboomfamilie) die onder andere bekend is van de cashewnoot en pistachenoot, die aanleiding kunnen geven tot allergische reacties. Een aantal planten in deze familie bevat een zeer irriterende, giftige stof, urushiol.

Dit is ook de stof die gebruikt wordt om Chinees en Japans lakwerk te vernissen. Ze veroorzaakt bij de meeste mensen allergische reacties. De Amerikaanse poison ivy (Rhus toxicodendron) is daar een voorbeeld van.

In Nederland groeien de fluweelboom of azijnboom (Rhus typhina) die zijn naam te danken heeft aan de zure vruchten, en de gifsumak (Rhus radicans) als sierplanten, maar ze zijn ook verwilderd.

Culinaire toepassingen

Het vruchtvlees van de rode steenvruchten wordt gedroogd en gemalen om er een kruid van te maken. Deze Arabische kruiden staan ook wel bekend als ‘zuurkruid’. Het zure van de besjes is afkomstig van natuurlijke plantenzuren, waaronder vitamine C, maar ook van de looistoffen die de hele plant bevat. Doordat sumak rijk is aan onder andere polyfenolen, vetzuren, mineralen en tanninen, heeft het een antioxidantieve, antibacteriële en ontstekingsremmende werking.

Sumak effectief tegen gastritisSumak wordt over komkommersalades gestrooid, over hummus, over Turkse gebakken rijst en pilav en toegevoegd aan soepen, marinades en sauzen. Gemengd met wilde tijm en sesam wordt het in het Midden-Oosten zowel op yoghurt als op omeletten gestrooid. Men mengt het poeder zelfs met olie om als dipsausje op brood te gebruiken. Het kan worden geweekt in water en het aftreksel kan als warme of koude thee worden gebruikt.

Aftreksel van sumak kan ook citroensap of azijn vervangen. In het Oude Rome was sumak de bron van zuur in het voedsel voordat de citroen werd ingevoerd.
Sumak moet een zure geur hebben, die doet denken aan droog fruit, en het moet zuur en licht zout smaken. Sumak heeft een niet uitgesproken, maar aangenaam aroma.

Het wordt in de levensmiddelenindustrie gebruikt om voedsel rood te kleuren, maar men probeert het ook als natuurlijk conserveringsmiddel toe te passen.
Sumak komt het beste tot zijn recht als je het niet verhit, maar vlak voor het serveren toevoegt aan het gerecht. Door verhitting verliest het namelijk zijn smaak. Voorkom ook directe blootstelling aan zon en vocht. Neem bij voorkeur de biologische Sumak.

Sumak effectief tegen gastritis

 

Marijke Verstege

Bronnen

1. Giulia Martinelli, Marco Angarano, Stefano Piazza, Marco Fumagalli et al; The Nutraceutical Properties of Sumac (Rhus coriaria L.) against Gastritis: Antibacterial and Anti-Inflammatory Activities in Gastric Epithelial Cells Infected with H. pylori; Nutrients 2022, 14(9), 1757; https://www.mdpi.com/2072-6643/14/9/1757 .
2. lSimin Ehsani, Hamid Zolfaghari, Samira Kazemi, Farzad Shidfar; Effects of sumac (Rhus coriaria) on lipid profile, leptin and steatosis in patients with non-alcoholic fatty liver disease: A randomized double-blind placebo-controlled trial; Journal of Herbal Medicine Volume 31, February 2022, 100525; https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2210803321001056 .
3. Nick Trachet; Culinair ontdekt: Sumac; Foodlog 8 januari 2013; https://www.foodlog.nl/artikel/culinair-ontdekt-sumac/ .
4. Gaber El-Saber Batiha, Oludare Michael Ogunyemi, Hazem Shaheen, Funso Raphael Kutu; Rhus coriaria L. (Sumac), a Versatile and Resourceful Food Spice with Cornucopia of Polyphenols; Molecules 27(16):5179; https://www.researchgate.net/publication/362698527_Rhus_coriaria_L_Sumac_a_Versatile_and_Resourceful_Food_Spice_with_Cornucopia_of_Polyphenols .