skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Goïtrogenen en de schildklier

Goïtrogenen zijn van nature voorkomende fytonutriënten. Ze zijn vooral aanwezig in sojaproducten en rauwe crucifere groenten als broccoli, (bloem)kool en spruitjes. Goïtrogenen kunnen in overmaat de schildklierfunctie benadelen. Rauwe crucifere groenten hebben als nadeel voor de schildklier dat ze de jodiumopname verminderen.

Goïtrogenen zijn stoffen die de opname van jodium in de schildklier remmen. De hypofyse begint daardoor extra TSH aan te maken, waardoor de schildklier in omvang toeneemt. Gevolg: krop of struma.

Onder schildklierpatiënten zijn op internetforums veel discussies over goïtrogenen. De meeste discussie gaat over thiocyanaten die van nature voorkomen in koolsoorten (bijvoorbeeld boerenkool en spruitjes) en isoflavonen die voorkomen in onder andere sojabonen. Ook cassave bevat het goïtrogene cyanide. De hoeveelheden goïtrogenen die planten bevatten zijn over het algemeen echter klein. Koken en weken verwijdert de meeste van de goïtrogenen.

Bij bewerking en raffinage kan het gehalte goïtrogenen door concentratie omhoog gaan. Denk aan de bereiding van raapzaad tot raapzaadolie en oliën van andere kruisbloemigen. Raapzaadolie zit in veel kant-en-klaarproducten.

Ook fermentatie kan een effect op het gehalte hebben. Bijvoorbeeld bij zuurkool werken in de eerste paar uur het grootste deel van de schildklier-remmende stoffen verstorend. Na twee weken zijn de gehaltes goïtrogenen veel lager [1].

Gezonde situatie

In een gezonde situatie is er geen bewijs dat goïtrogenen de schildklier nadelig beïnvloeden. Bij een hypothyreoïdie lijkt het zinnig om de hoeveelheid goïtrogenen te beperken. Het is niet bedoeld om volledig te elimineren, maar om een overmaat tegen te gaan.

Veranderingen in de schildklierhuishouding in relatie tot het eten van kool, soja of cassave zijn bij humaan onderzoek niet gevonden [2]. Mogelijk omdat er bij normale consumptie geen problemen optreden, of dat er in het onderzoek niet wordt gewerkt met rauwe voedingsmiddelen. In rauwe cassave zit overigens blauwzuur, dus dat is helemaal af te raden.

Bij een dierstudie (konijnen die rauwe kool aten) werd in de jaren vijftig al wel een effect op de schildklier gevonden [3]. Ook is bekend dat dagelijkse eten van gierstsoorten verstoringen in de schildklierhuishouding geeft [4]. Sommige mensen eten gierst als dagelijkse broodvervanger, wat in dit kader dan onverstandig is.

Ook de hoeveelheid sojaproducten en raadzaadolie kan ongemerkt oplopen. Soja komt in tal van voedingsmiddelen (verborgen) voor. Daarentegen dragen de cruciferen groenten juist bij aan de gezondheid door hun unieke nutritionele waarde.

Maar het is wel belangrijk dat kruisbloemigen gekookt worden, en niet dagelijks worden gegeten. Het eten van overmatige hoeveelheden rauwe kool is sowieso af te raden, zeker wanneer men al jodiumdeficiënt is.

Een voorzichtige conclusie is, dat het niet direct nodig is deze voedingsbronnen volledig te mijden, maar daarbij wel goed op te letten dat een goed schildkliermetabolisme niet alleen van jodium afhankelijk is maar dat men ook een goede voedingsstatus heeft van: zink, selenium, magnesium, vitamine A, vitamine D, tyrosine, vitamine B 12, vitamine B6, vitamine B1 en B2 en vitamine C.

Literatuur:

[1] Tolonen M, Taipale M, Viander B, Pihlava JM, Korhonen H, Ryhänen EL., Plant-derived biomolecules in fermented cabbage, J Agric Food Chem. 2002 Nov 6;50(23):6798-803.
[2] Dolan LC, Matulka RA, Burdock GA, Naturally Occurring Food Toxins, Toxins (Basel). 2010 Sep; 2(9): 2289–2332.
[3] Steinegger, E., Hänsel R., Lehrbuch der allgemeinen Pharmakognosie, D. 549, Springer, Berlin/Heidelberg/New York (1963)
[4] https://thepaleodiet.com/millet-gluten-free-grain-avoid/