skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheid

Glaucoom is een chronische aandoening van de oogbol. Naar schatting lijden ruim 60 miljoen mensen aan deze aandoening. Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt de kans op glaucoom ook toe. En omdat mensen steeds ouder worden, zal in de toekomst het aantal mensen met glaucoom nog verder stijgen.

Glaucoom

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheidBij glaucoom gaan de zenuwvezels van de oogzenuw geleidelijk aan verloren. Eén van de oorzaken is een verhoogde oogdruk, doordat het vocht binnenin het oog niet kan worden afgevoerd. Hierdoor wordt de bloedvoorziening van de oogzenuw afgekneld en raken de netvliescellen en de oogzenuw beschadigd.

Patiënten krijgen te maken met blinde vlekken, die ook wel ‘gezichtsvelddefecten’ worden genoemd. Die blinde vlekken worden steeds groter als het glaucoom niet wordt behandeld. Zonder behandeling ontstaat heel langzaam (vaak pas na jaren) blijvend verlies van het gezichtsveld met uiteindelijk blindheid tot gevolg.

Soorten glaucoom

Er zijn verschillende soorten glaucoom:

  1. Open kamerhoekglaucoom. Deze vorm van glaucoom komt het meest voor. U heeft dan een verhoogde oogdruk, een beschadigde oogzenuw en een beperkt gezichtsveld.
  2. Normale oogdrukglaucoom. Bij deze vorm van glaucoom heeft u schade aan de oogzenuw en een beperkt gezichtsveld, maar geen verhoogde oogdruk.
  3. Nauwe of gesloten kamerhoekglaucoom. Deze vorm van glaucoom zorgt voor een verhoogde oogdruk en komt vooral voor bij mensen die sterk verziend zijn. Nauwe of gesloten kamerhoekglaucoom kan chronisch of acuut zijn. Bij acuut glaucoom is het belangrijk dat u snel behandeld wordt.

Aangeboren glaucoom. Deze vorm van glaucoom is het zeldzaamst. Hierbij ontstaat er hoge oogdruk, een troebel hoornvlies en schade aan uw oogzenuw.

Acuut en langzaam optredend glaucoom

Glaucoom kan langzaam en plotseling (acuut) ontstaan. De symptomen van deze twee vormen van glaucoom verschillen.

Bij glaucoom dat langzaam ontstaat is er geen pijn en wordt het gezichtsveld stukje bij beetje kleiner.

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheidHierbij zijn drie fasen van gezichtsuitval te onderscheiden:

  1. In het begin vindt heeft u over het algemeen geen klachten van gezichtsverlies, omdat de eerste uitval meestal plaatsvindt aan de randen. U ziet niet alles meer, maar dat merkt u zelf niet. Dit komt doordat de hersenen de ontbrekende stukken in uw gezichtsveld invullen.
  2. Na verloop van tijd wordt de onscherpe rand steeds breder. Dit wordt koker-zien genoemd. Hierdoor loopt u vaker tegen dingen aan of ziet u voorwerpen niet aankomen, omdat ze buiten uw gezichtsveld vallen. Zo kan bij autorijden een weggebruiker zich in uw ‘blinde vlek’ bevinden. En bij werken met de computer kan het lastig zijn om de cursor op het beeldscherm te vinden.
  3. In een vergevorderd stadium kunt u ook in het midden niet meer scherp zien. Dit geeft veel problemen, omdat u geen details meer kunt onderscheiden, waardoor bijvoorbeeld lezen lastig wordt.

De symptomen van de gezichtsuitval door langzaam optredende glaucoom kunnen variëren van geen klachten hebben tot het ontbreken van onderdelen of details in het gebied van de uitval of wazig zien.

Als het glaucoom plotseling ontstaat, veroorzaakt dat hevige pijn in en rond het oog, is het oog rood en dof, gaat men wazig zien met het oog, krijgt men hoofdpijn en wordt men misselijk. Men moet hier zo snel mogelijk naar laten kijken door een oogarts.

Op tijd behandelen

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheidGlaucoom komt veel voor bij mensen boven de 40 jaar. In Nederland is bij ongeveer 100.000 mensen glaucoom geconstateerd. Maar in werkelijkheid zijn dat er veel meer, waarschijnlijk minstens 200.000. Vaak weet men niet dat men glaucoom heeft, omdat het heel geleidelijk ontstaat en men in het begin niet of nauwelijks klachten heeft.

Glaucoom is goed te behandelen. Wel is het belangrijk dat de behandeling van glaucoom tijdig wordt gestart.

De schade die aan de oogzenuw is ontstaan, kan namelijk niet meer worden hersteld, alleen afgeremd of gestopt. De huidige behandeling bestaat uitsluitend uit het verlagen van de oogboldruk.

Risicofactoren glaucoom

Ouder worden, meestal treedt de ziekte op vanaf 40 jaar;

  • Zwaar bijziend of verziend zijn (een sterke min- of plus-bril hebben);
  • Een te hoge of te lage bloeddruk;
  • Erfelijkheid.

Cafeïne en glaucoom

Bij de ontwikkeling van glaucoom blijkt erfelijkheid ook een rol te spelen. Of u erfelijke aanleg heeft voor glaucoom, kan niet getest worden. Er zijn elf genen gevonden die in verband staan met glaucoom. Mensen die veel van deze genvarianten dragen, blijken een 2 tot 3 keer hoger risico op glaucoom te hebben, ook al op jongere leeftijd, dan mensen die slechts enkele van deze genvarianten bij zich dragen.

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheidBij personen met een genetische gevoeligheid voor een verhoogde intra-oculaire druk (oogboldruk, waarde boven 21 mmHg), is de inname van cafeïne geassocieerd met glaucoom. Dit bleek uit een Cross-sectional study met deelnemers van 39-73 jaar [1]. Hierbij werden gegevens gebruikt van meer dan 121.000 deelnemers aan de UK Biobank.

Cafeïne bleek geen invloed heeft op de intra-oculaire druk en het risico op glaucoom in een doorsnee populatie.

Echter, mensen met een genetische gevoeligheid hadden, bij een cafeïne-inname van meer dan 480 mg per dag, met 0,35 mmHg een significant hogere oogboldruk ten opzichte van personen met een lage inname van cafeïne (minder dan 80 mg per dag). De genetische gevoeligheid leidde ook tot bijna vier keer zoveel kans op glaucoom bij een cafeïne-inname van meer dan 321 mg per dag)

Vitamine B3 zinvol bij glaucoom

Uit onderzoek [2] is gebleken dat suppletie met nicotinamide (vitamine B3) leidt tot een significante verbetering van de netvliesfunctie bij personen met glaucoom. Mensen met de aandoening bleken verlaagde concentraties nicotinamide-adenine-dinucleotide (NAD+) te hebben. Vitamine B3 kan als voorloper van NAD+ bijdragen aan een verbetering van de retinafunctie, zo blijkt uit de resultaten.

Vitamine C

De vitamine C-metaboliet O-methylascorbaat blijkt te beschermen tegen een verhoogde oogdruk, zo bleek uit de TwinsUK studie [3] waaraan 1763 proefpersonen deelnamen, waarvan 684 tweelingparen tussen de 40 en 69 jaar.

Er bleek een significant verband te bestaan tussen de O-methylascorbaatconcentratie en de intraoculaire druk. Hoe hoger de concentratie van deze vitamine C-metaboliet, hoe lager de oogdruk.

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheidNaast O-methylascorbaat en vitamine B3 zijn ondersteunend bij glaucoom:

  • Vitamine A (orgaanvlees, vette vis, eieren, boter en zuivelproducten);
  • Omega 3 vetzuren EPA/DHA, (vette vis, plantaardige olie, walnoten);
  • Astaxanthine (zalm, forel, garnaal, krab, zeekreeft en rivierkreeft);
  • Alfaliponzuur (lever, spinazie en broccoli);
  • Magnesium (avocado’s, noten, peulvruchten, tempeh, zaden, volkorengranen, bananen en groene bladgroenten );
  • Curcumine. Ontsteking speelt bij veel oogaandoeningen een belangrijke rol. Dat is ook het geval bij oogaandoeningen die aanvankelijk niet werden beschouwd als ontstekingsziekten, waaronder glaucoom, leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie, retinale ischemie en diabetische retinopathie. In twee klinische studies resulteerde curcuminesuppletie in een significante verbetering van de oogconditie bij in totaal 154 proefpersonen met chronische uveitis anterior.[16-17]
  • Ginkgo biloba. Ginkgo-extract kan bij diverse oogaandoeningen worden gebruikt, waaronder glaucoom. Ook bij aan diabetes gerelateerde slechtziendheid (door verstoring van de doorbloeding van het oog), veroudering of loslating van het netvlies en staar kan ginkgo-extract tot verbetering van de gezichtsscherpte leiden.[18-19]

Is glaucoom positief te beïnvloeden via onze darmen?

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheidIn de dikke darm bevindt zich het uit miljarden bacteriën, schimmels en gisten bestaand microbioom, ook wel bekend als microbiota. Belangrijke functies van het microbioom zijn de bescherming tegen ziekteverwekkers en de vertering van vezels. Het microbioom geeft veel informatie over voeding, vitamines en het afweersysteem. Door veranderingen in het microbioom vast te leggen en te begrijpen, kan meer inzicht worden verkregen in de achterliggende mechanismes bij het ontstaan van onder andere glaucoom.

Er is toenemend bewijs dat de progressie van oogziekten geassocieerd is met een veranderde microbacteriële samenstelling. Eerder werd aangenomen dat gastheer-microbe-interacties in bijvoorbeeld het oog, steriel waren.

In een onderzoek [4] werd inmiddels echter een gering aantal intraoculaire microbiota gevonden.

En in een overzichtsstudie [5] werden het bestaan van een darm-oog-as, oculaire infecties en ontstekingscondities geconstateerd. De resultaten suggereren dat de samenstelling en functie van intra-oculaire microbiota overeenkomen met de verschillende oogziekten. Er moet echter nog meer onderzoek worden verricht op dit gebied.

Natuurlijke behandeling van glaucoom: PEA

Palmitoylethanolamide (PEA) is een vetzuuramide dat van nature voorkomt in het menselijk lichaam. Onze lichaamscellen maken PEA aan als antwoord op een schadelijke prikkel.

PEA heeft drie hoofdfuncties in het lichaam: celbescherming, ontstekingsremming en pijnstilling. Voedsel (voornamelijk eieren, pinda’s, soja, vlees, vis en orgaanvlees zoals lever, hart en nier) bevat kleine hoeveelheden PEA.
Gerandomiseerde dubbelblinde studies toonden aan dat het natuurlijke PEA de oogboldruk kan verlagen en daarnaast goed is voor de bloedvaten van de ogen, terwijl ook het netvlies beschermd wordt tegen verdere schade. PEA heeft zelfs de potentie om de schade ook te repareren.

Uit een crossoverstudie [6] met veertig personen, met stabiele glaucoom, gemiddelde leeftijd 67 jaar, bleek dat suppletie met PEA het functioneren van de ganglioncellen in de retina (netvlies) verbetert. Na behandeling met PEA bleken deze significant beter in staat elektrische impulsen door te geven. Ook de oogboldruk was na de behandelperiode met gemiddeld 1,6 mmHg significant lager dan na de controleperiode.

Er zijn geen negatieve interacties waargenomen van PEA met reguliere medicatie. PEA kan dus zonder bezwaar naast voorgeschreven medicatie gebruikt worden.

Glaucoom: belangrijkste oorzaak van blindheid

 

Marijke Verstege

Bronnen

1. Intraocular Pressure, Glaucoma, and Dietary Caffeine Consumption: A Gene-Diet Interaction Study from the UK Biobank; Kim J, Aschard H, [..], Pasquale LR. Ophthalmology 2021; 128(6):866-876 [PMID33333105] pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33333105/ .
2. Improvement in inner retinal function in glaucoma with nicotinamide (vitamin B3) supplementation: A crossover randomized clinical trial; Hui F, Tang J, [..], Crowston JG. Clin Exp Ophthalmol 2020 Sep;48(7):903-914. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32721104/ .
3. Ascorbic acid metabolites are involved in intraocular pressure control in the general population; Hysi PG, Khawaja AP, [..], Hammond CJ. Redox Biol 2019; 20:349-353; www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213231718306839 .
4. Identification of an intraocular microbiota; Yuhua Deng, Xiaofei Ge, […];Cell Discovery volume 7, Article number: 13 (2021); www.nature.com/articles/s41421-021-00245-6 .
5. Influence of gut microbiota on eye diseases: an overview; Pasquale Napolitano, Mariaelena Filippelli, Sergio Davinelli, Silvia Bartollino, Roberto dell’Omo, Ciro Costagliola; Ann Med . 2021 Dec;53(1):750-761. www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07853890.2021.1925150
6. Effect of palmitoylethanolamide on inner retinal function in glaucoma: a randomized, single blind, crossover, clinical trial by pattern-electroretinogram; Rossi GCM, Scudeller L, [..], Bianchi PE; Sci Rep 2020; 10(1):10468; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32591562/
7. The role of the intestinal microbiome in ocular inflammatory disease; Phoebe Lin; Curr Opin Ophthalmol . 2018 May;29(3):261-266; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29538183/
8. Epigenetics, microbiota, and intraocular inflammation: New paradigms of immune regulation in the eye, Xiaofeng Wen , Xiao Hu, Li Miao, Xiaofei Ge, Yuhua Deng, Paul W Bible, Lai Wei; Prog Retin Eye Res . 2018 May;64:84-95; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29357307/
9. PEA effectief bij glaucoom; Ortho; bibliotheek.ortho.nl/pea-effectief-bij-glaucoom/
10. Cafeïne en glaucoom; Ortho; bibliotheek.ortho.nl/cafeine-en-glaucoom/
11. Vitamine B3 zinvol bij glaucoom; Ortho; bibliotheek.ortho.nl/vitamine-b3-zinvol-bij-glaucoom/
12. Vitamine C-metaboliet beschermt tegen glaucoom; Ortho; bibliotheek.ortho.nl/vitamine-c-metaboliet-beschermt-tegen-glaucoom/
13. Palmitoylethanolamide (PEA) bij glaucoom Glaucoom: beschermen, repareren en normaliseren met palmitoylethanolamide; www.orthokennis.nl/artikelen/Palmitoylethanolamide-bij-glaucoom
14. Soorten glaucoom; Oogfonds; oogfonds.nl/onze-ogen/oogziektes/glaucoom/soorten-glaucoom/
15. Glaucoom natuurlijk behandelen; Marijke de Waal-Malefijt;
16. Allegri P et al. Management of chronic anterior uveitis relapses: efficacy of oral phospholipidic curcumin treatment. Longterm follow-up. Clin Ophthalmol 2010;4:1201-1206.
17. Pescosolido N et al. Curcumin: therapeutical potential in ophthalmology. Planta Med. 2014;80(4):249-54.
18. Effect of Ginkgo biloba extract on preexisting visual field damage in normal tension glaucoma. Quaranta, L., Bettelli, S., Uva, M. G., Semeraro, F., Turano, R., & Gandolfo, E. (2003)Ophthalmology, 110(2), 359–362.
19. Ginkgo biloba: An adjuvant therapy for progressive normal and high tension glaucoma
A.K. Cybulska-Heinrich et al. Mol Vis. 2012; 18: 390–402.