Brandnetel als histamineremmer

Brandnetel (Urtica dioica) is een veel voorkomende plant en wordt vaak als onkruid beschouwd. Het heeft een negatieve reputatie vanwege het brandende effect bij aanraking, maar heeft ook een lange geschiedenis als medicinale plant.

Al eeuwenlang wordt brandnetel gebruikt in verschillende culturen voor haar therapeutische eigenschappen. Vanwege de rijke bronnen aan voedingsstoffen en biologisch actieve stoffen wordt brandnetel gebruikt in de traditionele geneeskunde en tegenwoordig als supplement voor gezondheidsbevorderende doeleinden. In dit artikel bespreken we brandnetel als natuurlijke histamineremmer.

Histamine

De brandnetel zit vol met mooie stoffen, bijvoorbeeld polyfenolen (flavonoïden, zoals quercetine, kaempferol en caffeïnezuur), tanninen, carotenoïden, essentiële oliën, terpenen en sterolen. De brandharen van de plant bevatten histamine en serotonine. Deze stoffen zijn verantwoordelijk voor de branderigheid bij huidcontact. Gelukkig zijn deze effecten niet meer van toepassing bij tincturen van brandnetel.

Histamine is een relatief instabiel molecuul wanneer het buiten zijn beschermende micro-omgeving (de brandhaar of een mestcel) treedt. Blootstelling aan alcohol, glycerine, zuren (zijnen – oxymels) en het blootstellen aan de enzymen van de plant zelf tijdens het vermalen en/of extraheren van gedroogd blad, breekt die actieve structuur af. Daarbij zijn de aanwezige quercitine, fenolzuren en lignaden, precies de reden dat brandnetel van oorsprong als histamineremmer is gezien.

Quercetine in brandnetel en histamine

Quercetine remt allergie mede door stabiliseren van mestcellen en eosinofiele granulocyten met remming van afgifte van histamine, IgE en pro-inflammatoire cytokines (zoals TNF-α, IL-1β, IL-4, IL-6, IL-8).
Quercetine remt de instroom van calciumionen (Ca²⁺) door de celmembraan van mestcellen en basofielen. Zonder deze calciuminflux kan de intracellulaire signalering (zoals de PLCγ-IP3R-route) niet plaatsvinden, wat degranulatie — en dus de afgifte van histamine — voorkomt.

Op transcriptioneel niveau kan quercetine tevens de expressie van het enzym HDC downreguleren. Dit is het specifieke enzym dat het aminozuur L-histidine omzet in histamine, waardoor de endogene synthese direct wordt verlaagd. Ook laat een recente in-vitrostudie zien dat quercetine een hoge bindingsaffiniteit heeft met de histamine H4-receptoren (onder andere op keratinocyten), waardoor het de perifere effecten van histamine (zoals jeuk en ontstekingssignalen) blokkeert. Uit deze in-vitrostudie blijkt ook dat quercetine functioneert als een inverse agonist op de H1-receptor. Het blokkeert dus de receptor waar histamine normaal gesproken aan bindt om symptomen zoals vaatverwijding en jeuk te veroorzaken.

Fenolzuren in brandnetel en histamine

De fenolzuren in brandnetel (zoals koffiezuur, chlorogeenzuur en p-coumarzuur) ondersteunen het histaminemanagement vooral indirect door de immunologische cascade te dempen. Ze remmen de enzymen cyclo-oxygenase (COX-2) en 5-lipoxygenase (5-LOX). Hierdoor daalt de productie van pro-inflammatoire eicosanoïden (leukotriënen en prostaglandines). Aangezien leukotriënen en histamine elkaar versterken in het veroorzaken van weefseloedeem en bronchoconstrictie, vermindert deze remming de klinische impact van histamine aanzienlijk (naast de werking van quercetine).

Lignanen in brandnetel en histamine

Lignanen dragen ook bij aan de reden waarom histamine niet geïsoleerd bekeken hoeft te worden bij brandnetel. Ze kunnen namelijk de expressie van interleukine-4 (IL-4) en interleukine-13 (IL-13) door Th2-cellen downreguleren. Aangezien IL-4 essentieel is voor de klasse-omschakeling van B-cellen naar IgE-productie, zorgt dit op de langere termijn voor minder specifiek IgE op de FcεRI-receptoren van de mestcel. De mestcel wordt hierdoor minder gevoelig voor allergenen.

Ook grijpen ze in op de intracellulaire transductiepaden (zoals de NF-κB en MAPK/ERK-routes) in geactiveerde mestcellen. Dit remt de novo synthese van pro-inflammatoire cytokines (zoals TNF-α en IL-6) die normaal gesproken uren na de initiële histaminerelease de late-fase allergische reactie aandrijven. Dat is een van de redenen waarom brandnetel juist ook bij Mestcelactivatiesyndroom (MCAS) heel mooi kan aansluiten.

Brandnetel en de fytochemische synergie

Het voordeel van brandnetel (extract, in welke vorm dan ook), bereid met het gedroogde blad zit hem zoals vaker bij kruiden in de fytochemische synergie van de inhoudsstoffen. Hoewel geïsoleerde inhoudsstoffen specifieke farmacologische eigenschappen kunnen bezitten, blijkt bij bestudering van de totale plant dat waarschuwingen vaak uit hun klinische verband zijn gehaald, en niet gelden wanneer het plantmateriaal op de juiste en meest volledige manier is verwerkt. Een vergelijkbaar fysiologisch fenomeen zien we bijvoorbeeld bij de toepassing van wilgenbast.

En dat is ook de reden dat, waar reguliere antihistaminica (H1-receptorantagonisten) puur symptomatisch werken door de receptor te blokkeren, deze fytochemische synergie in brandnetelextracten juist ingrijpt op de volledige levenscyclus van de histamine-respons: van verminderde synthese (HDC) en stabielere opslag (calciumblokkade), tot verminderde IgE-gevoeligheid en weefselbescherming.

Jacqueline van Liere, Praktijk Makor. Natuurgeneeskundig klinisch kruidengeneeskundige & aromatherapeut, darmtherapeut en orthomoleculair voedingskundige.
Website: Makor care.

Efficacy of Supportive Therapy of Allergic Rhinitis by Stinging Nettle (Urtica dioica) root extract: a Randomized, Double-Blind, Placebo- Controlled, Clinical Trial. Iran J Pharm Res. . 2017 Winter;16(Suppl):112–118. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5963652/

Update 2026

MCAS stichting; Het mestcelactivatiesyndroom(MCAS)

Een aandoening die te lang onzichtbaar blijft
Een bijzondere mijlpaal: MCAS Stichting is officieel opgericht!
Op vrijdag 12 juni 2026 was het eindelijk zover: bij de notaris hebben wij (Agnes, Gonnie, Marianne, Marijke en Jeanine) officieel de MCAS Stichting opgericht. Een bijzonder moment waar we met trots en dankbaarheid op terugkijken.

Zie ook:

Gezondheidseffecten van brandnetel.

Brandnetelsoep

Brandnetel staat bekend om zijn reinigende werking. Het is rijk aan mineralen, zoals calcium, magnesium, ijzer en silicium en ondersteunt o.a. de lever- en nierenergie en botopbouw. Het is te gebruiken als thee, maar ook als groente in bijvoorbeeld een groentesoep.

In de lente en vroege zomer zijn er volop jonge brandneteltoppen in bermen en natuurgebieden te vinden. Deze jonge toppen zijn nog zacht, weinig houterig en het meest geschikt om als groenten te gebruiken.

Verzamel brandneteltoppen op een schone plek, ver verwijderd van autoverkeer en honden. Draag bij het verzamelen dikke handschoenen om huidklachten te voorkomen. Brandnetelsoep: heerlijk, geneeskrachtig en lekker snel klaar.

| Ingrediënten voor 4 personen:

Lees ook van Jacqueline van Liere : Kruiden

fermenteren.

Boekje (e-bookje): Kruideninfusies. € 19,99.

Meer dan 15 recepten om de gezondheid van je lichaam te versterken. Recepten die specifieke organen en lichaamssystemen zoals de darmen, lever, milt, huid, het immuunsysteem, de urinewegen en meer ondersteunen. De recepten kun je afwisselen om zo jezelf het hele jaar door met kruiden te voeden en verzorgen.

Boekje (e-bookje): Maceraten maken. € 23,99.

Je leert de eigenschappen van een aantal kruiden, basisoliën en boters kennen, zodat je maceraten op maat kunt maken voor balsems, zalven, serums, culinaire kruidenoliën en andere bereidingen. Inclusief drie heerlijke recepten en wildpluktips!

2026: Herziene uitgave boek Help mijn mestcellen zijn van slag!

Deze herziene druk 2026 van het MCAS boek (€ 36,95) geeft een uitgebreid overzicht van de sterk uiteenlopende symptomen van MCAS.

Mestcelactivatiesyndroom & histamine-intolerantie
De mogelijke oorzaken en behandelingen op regulier en complementair gebied waarbij voeding een zeer belangrijk aspect is. Histamine is één van de chemische stoffen die overmatig vrijkomt vanuit de mestcellen en wordt breed toegelicht. Dit boek is zowel voor patiënten als zorgverleners.
Het stappenplan hoe om te gaan met MCAS in de praktijk en de gezondheidsoefeningen hebben een positieve invloed op de klachten. Met uiteindelijk als doel voor de MCAS-patiënten en zorgverleners inzicht te krijgen in de ziekte en handvatten hoe om te gaan met MCAS in het leven en de gezondheid te optimaliseren.

Het boek is te bestellen via de webshop waarbij de betaling d.m.v. een bankovermaking verloopt waarbij je het bedrag zelf via de bank overmaakt.GEEN PAY PAL of credit card

Herziene uitgave:
Over allergieën is veel geschreven, maar niet over hyperactieve mestcellen. Deze immuun cellen reageren op prikkels die niet bedreigend behoren te zijn zoals; voedsel, geuren, fysieke- en emotionele triggers. Ondanks dat deze stoornis van het immuunsysteem, mestcelactivatiesyndroom (MCAS) geheten, voorkomt bij een groot percentage van de westerse bevolking, is het bestaan ervan vrijwel onbekend. Dit boek, een herziene uitgave, geeft een uitgebreid overzicht van de sterk uiteenlopende symptomen van MCAS. De mogelijke oorzaken en behandelingen op regulier en complementair gebied waarbij voeding een zeer belangrijk aspect is. Histamine is één van de chemische stoffen die overmatig vrijkomt vanuit de mestcellen en wordt breed toegelicht. Dit boek is zowel voor patiënten als zorgverleners. Het stappenplan hoe om te gaan met MCAS in de praktijk en de gezondheidsoefeningen hebben een positieve invloed op de klachten. Met uiteindelijk als doel voor de MCAS-patiënten en zorgverleners inzicht te krijgen in de ziekte en handvatten hoe om te gaan met MCAS in het leven en de gezondheid te optimaliseren.

Hier kun je een inkijkexemplaar inzien.

Voorwoord: dr. Marten Otten
“Dit boek kan zeer tot steun zijn.”
Marten Otten, maag-darm-leverarts
De verdienste van dit boek is dat het een uitgebreid overzicht geeft van welke sterk uiteenlopende symptomen bij MCAS kunnen voorkomen. Voor lezers die weten dat ze MCAS hebben, kan de informatie over mogelijke oorzaken en behandelingen zeer tot steun zijn.

– ISBN 978-90-89112-3-9
– uitgeverij BeLa Boek
– 462 pagina’s full colour
– vele illustratieve afbeeldingen en tekeningen
– paperback
– € 36,95 incl. btw

MCAS zelfzorgpakket: boek & ebook & poster& brochure
€ 65,00

Dit zelfzorgpakket bevat;
• het MCAS boek Help, mijn mestcellen zijn van slag! met in deel 1 achtergrond informatie over MCAS en in deel 2 de stappen hoe om te gaan met MCAS in een overzichtelijk stappenplan uitgewerkt
• het zelfzorgboek (ebook) per week informatie en een stappenplan en ingesproken oefeningen
• de histamine poster met voedingsmiddelen die laag, matig en hoog in histamine zijn in overzichtelijke kolommen
• de patiënten brochure met de symptomen, onderzoeken en therapie.

Het pakket is te bestellen via de webshop waarbij de betaling d.m.v. een bankovermaking verloopt waarbij je het bedrag zelf via de bank overmaakt. GEEN PAY PAL of credit card