skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Titaniumdioxide niet langer veilig verklaard

Titaniumdioxide wordt niet langer als veilig beschouwd voor gebruik als voedseladditief, omdat genotoxiciteit niet kan worden uitgesloten. Titaniumdioxide (TiO2) is ook bekend als titaandioxide of E 171.

Wat is titaniumdioxide en waar zit het in?

Titaniumdioxide niet langer veilig verklaardTitaniumdioxide is een heldere witte stof die wordt gebruikt als een kleurstof in onder meer verven, kunststoffen, papier, huidverzorgings- en zonnebrandcrèmes, tandpasta en make-up, maar ook in voedingsmiddelen.

E 171 zit als voedingsadditief in bijvoorbeeld kauwgom, drop of chocola met een gekleurd laagje, roomijs, witte sauzen en decoratie op koek en gebak. Zo kan E 171 gladheid geven aan chocolade of geeft het een ruw oppervlak zoals in sommige snoepjes. Het wordt ook gebruikt in verpakkingen om bederf van het product tegen te gaan.

Daarnaast wordt E 171 vaak gebruikt in voedingssupplementen en medicijnen om de tabletten en capsules helder wit en ondoorschijnend te maken.

Titaniumdioxide lost niet op en bestaat voor een deel uit nanodeeltjes. Ongeveer 50% van de titaniumdioxidedeeltjes zijn kleiner dan 100 nanometer en worden daarom geclassificeerd als nanodeeltjes.

Genotoxiciteit bij langdurige blootstelling

Titaniumdioxide niet langer veilig verklaardEr waren al eerder berichten dat met name de nanodeeltjes van titaandioxide mogelijk niet veilig zijn voor de gezondheid. Afgelopen jaar werd de EFSA (European Food Safety Authority) door de Europese Commissie gevraagd om de veiligheid van titanandioxide nogmaals te beoordelen.

In het nieuwe rapport wordt geconcludeerd dat de veiligheid voor gebruik als hulpstof in voedingsmiddelen niet langer kan worden gegarandeerd. De EFSA laat weten dat genotoxiciteit niet kan worden uitgesloten, met name bij langdurige blootstelling. De EFSA baseert haar conclusies, dat genotoxiciteit met name bij langdurige blootstelling niet kan worden uitgesloten, op meer dan 1000 wetenschappelijke studies waarin ook nieuwe onderzoeken over nanodeeltjes zijn meegenomen.

Genotoxiciteit is het vermogen van een chemische substantie om DNA, het genetische materiaal van cellen, te vernietigen. Dit kan tot carcinogene effecten leiden.
Titaniumdioxide wordt nu dus niet langer als veilig beschouwd voor gebruik als voedseladditief. Er kan geen maximaal aanvaardbare dagdosis voor worden vastgesteld. Titaniumdioxide mag nog wel voor andere toepassingen worden ingezet.

Voedseladditief titaniumdioxide omstreden

Titaniumdioxide niet langer veilig verklaardHet voedseladditief titaniumdioxide is al langer omstreden. Het wordt steeds duidelijker dat het inslikken van titaniumdioxide, bijvoorbeeld door het gebruik in medicijnen en kindertandpasta, tot effecten in cellen kan leiden.

Een flink aantal studies, onder andere door Wageningen Food Safety Research, die concentraties titanium in organen van mensen heeft bepaald [1], laat zien dat titaniumdioxide effecten in cellen veroorzaakt die aan het begin staan van het proces dat tot darmtumoren of leverontsteking zou kunnen leiden. Dit gebeurt al bij doseringen die ongeveer 10 tot 100 keer hoger zijn dan de geschatte inname van titaniumdioxide door mensen.

Daarnaast zijn de gevonden concentraties titanium in darmwand en lever van mensen vergeleken met dierstudies waarbij de genoemde effecten optreden. Deze organen komen uit mensen die hun lichaam ter beschikking hebben gesteld aan de wetenschap. De metingen in mensen en de metingen in dierstudies kunnen met elkaar worden vergeleken.

In sommige dierstudies zijn er al effecten gevonden bij een leverconcentratie die slechts 6 tot 30 keer hoger is dan de maximale of gemiddelde concentratie zoals die werd gemeten in mensen.

Of dit uiteindelijk leidt tot darmtumoren of leverontsteking blijft onzeker. De onzekerheid komt onder andere door de tegenstrijdigheid in resultaten van verschillende studies en verschillen in studieopzet.

Titaniumdioxide: effect op darmmicrobioom

Titaniumdioxide niet langer veilig verklaardTitaniumdioxide staat op de lijst van verdachte nanostoffen. Ons voedsel bevat al heel lang deeltjes van nano-afmetingen (zoals eiwitten), maar de zorgen richten zich met name op ‘harde’, onoplosbare deeltjes zoals titaniumdioxide, die in de vorm van nanodeeltjes aan ons voedsel worden toegevoegd. De effecten hiervan zijn mogelijk anders.

Dit komt doordat de deeltjes kleiner zijn en een relatief groter oppervlak hebben en daardoor in potentie een hogere reactiviteit. Zo kunnen ze lichaamsbarrières passeren en in bijvoorbeeld longen en nieren terechtkomen. Ze worden niet of slecht afgebroken in het lichaam. Onduidelijk is wat hiervan de gevolgen zijn voor onze gezondheid.

Wetenschappers denken dat titaniumoxide de aanmaak van slijm door darmepitheelcellen onderdrukt. De slijmlaag is een belangrijke barrière die darmbacteriën weghoudt van de darmwand.

Een gevolg van het ontbreken van een intacte slijmlaag zijn ontstekingen. De onderzoekers hebben effectief een toename in afweercellen zoals macrofagen, TH17-cellen en CD8+-T-cellen waargenomen [2]. Onder invloed van titaniumoxide zijn darmbacteriën ook sneller geneigd om zich in biofilms te organiseren.

Uit een studie [3] van obese en niet-obese muizen bleek dat inname van (0.1 gewicht% in dieet gedurende 8 weken) van TiO2 (E171, 112 nm) en TiO2 NPs (33 nm) geen ernstige toxiciteit veroorzaakte, maar wel de samenstelling van de darmmicrobiota significant veranderde. Het leidde bijvoorbeeld tot een toename van Firmicutes phylum en een afname van Bacteroidetes phylum en Bifidobacterium en Lactobacillus genera.
Dit gaat gepaard met afnemende niveau’s van korteketen vetzuren in de blindedarm.

Hoe kun je titaandioxide vermijden?

Titaniumdioxide niet langer veilig verklaardHierbij een paar tips om inname van titaandioxide te vermijden:

  • Kijk op het etiket van eten en drinken. Daar staat ‘titaandioxide’, ‘titaniumdioxide’ of het nummer ‘E171’. Dit vind je in de ingrediëntenlijst achter het woord ‘kleurstof’.
  • Op verzorgingsproducten zoals tandpasta of lippenbalsem herken je titaandioxide aan het nummer CI 77891.
  • Voor voedingsmiddelen geldt dat titaandioxide vooral in sterk bewerkt voedsel zit zoals kant-en-klare sauzen, snoep, koek, en ijs. Voor deze producten is het advies: eet ze zo min mogelijk.

 

Elektro Magnetische Velden

 

 

Marijke Verstege

Bronnen

1. Silicon dioxide and titanium dioxide particles found in human tissues; Ruud J. B. Peters, Agnes G. Oomen, Greet van Bemmel, Loes van Vliet, Anna K. Undas, Sandra Munniks Nanotoxicology ; Volume 14, 2020 – Issue 3; www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17435390.2020.1718232 .
2. Pinget G, Tan J, Janac B et al. Impact of the Food Additive Titanium Dioxide (E171) on Gut Microbiota-Host Interaction. Front Nutr. 14 May 2019 ; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31165072/.
3. Foodborne Titanium Dioxide Nanoparticles Induce Stronger Adverse Effects in Obese Mice than Non-Obese Mice: Gut Microbiota Dysbiosis, Colonic Inflammation, and Proteome Alterations; Xiaoqiong Cao, Yanhui Han, Min Gu, Hengjun Du, Mingyue Song, Xiaoai Zhu, Gaoxing Ma, Che Pan, Weicang Wang, Ermin Zhao, Timothy Goulette, Biao Yuan, Guodong Zhang, Hang Xiao ; Nano.Micro Small, 09 June 2020 ; onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/smll.202001858 .
4. Gezondheidsrisico’s nanotechnologie?; www.natuurdietisten.nl/gezondheidsrisicos-nanotechnologie/ .
5. Titanium dioxide: E171 no longer considered safe when used as a food additive; www.efsa.europa.eu/en/news/titanium-dioxide-e171-no-longer-considered-safe-when-used-food-additive .
6. Wat zijn de effecten van titaniumdioxide in voeding (E171)? ; www.rivm.nl/nanotechnologie/voeding/wat-zijn-effecten-van-titaniumdioxide-in-voeding-e171 .
7. Is titaniumdioxide (E171) slecht voor de gezondheid?; www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/veilig-eten-en-e-nummers/is-titaniumdioxide-e-171-slecht-voor-de-gezondheid-.aspx .