skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Psychosociale stress leidt tot chronische ziektes

Langdurige psychosociale stress kan leiden tot chronische ziektes. Dit komt door de vorming van laaggradige ontstekingen (cytokinen). Onderzoek laat zien dat laaggradige ontstekingen andere aandoeningen bevorderen. Zo kunnen de ontstekingen in verband gebracht worden met ziektes zoals diabetes type 2, longziekten, auto-immuunziekten, hart- en vaatziekten, neurologische aandoeningen, alzheimer, artritis en kanker.

Vechten of vluchten?Psychosociale stress leidt tot chronische ziektes

Als mens zijn we in staat om snel en succesvol te reageren op acuut gevaar. Deze stressreactie, de ‘vecht-of-vlucht’-reactie stamt uit de oertijd. Wanneer een mens oog in oog kwam te staan met een roofdier moest er snel gereageerd worden.

Vluchten, vechten of bevriezen kan een mensenleven redden wanneer er een beer op iemands pad langskomt. Al weet ik van de spreekbeurt van mijn zoontje dat bij een beer, bevriezen de beste optie is.

Het autonome zenuwstelsel (de sympathicus) is het gaspedaal van het lichaam. Het stuurt adrenaline naar de spieren. In deze fase stijgt de hartslag, de bloeddruk en de ademsnelheid. Zeer noodzakelijk om te vechten, vluchten of bevriezen. Het lichaam verbruikt extra energie tijdens deze stressreactie.

Cortisol (een glucocorticosteroïd) dat via de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (hypothalamus-pituitary-adrenal-axis of HPA-as) wordt gereguleerd zorgt voor een succesvol verloop en einde van de stressreactie zodra het gevaar is geweken.

Cortisol verhoogt de hartslag waardoor zuurstof sneller rondgepompt wordt door het lichaam. Hierdoor wordt de suikeropname verhoogt en de bloedsuikerspiegel gaat omhoog. Meer suiker (glucose) in het bloed geeft meer energie. Cortisol zorgt daarnaast voor een beter ‘humeur’. Zo zorgt cortisol ervoor dat het lichaam langere tijd alert is.

Verschil tussen stress en angst

Bij stress is de oorzaak van de stress bekend. Dit gaat meestal om factoren van buitenaf. Denk aan drukte op het werk, rekeningen die betaald moeten worden of kinderen die gebracht en opgehaald mogen worden van diverse speelafspraken en sportclubjes.

Bij angst speelt een interne oorzaak een belangrijke rol. Dit maakt angst complexer om te behandelen dan stress. Het belangrijkste verschil is dat angst een gevoel van hulpeloosheid met zich meebrengt. Bij stress kan meestal nog in oplossingen worden gedacht. Langdurige angst, maar ook langdurige stress veroorzaken chronische stress. De oorzaak van chronische stress kan daarnaast liggen bij een trauma of trauma’s uit het verleden.

Het lichaam is niet ingesteld op chronische stressPsychosociale stress leidt tot chronische ziektes

Op een acute stressreactie zijn we van oudsher ingesteld. Dat geldt echter niet voor chronische stress. In onze huidige tijd treedt de vecht-of-vlucht reactie regelmatig op als we een vergadering hebben, mogen spreken in het openbaar, autorijden, tijdens het werk of binnen gezins- en familiesituaties.

De spreekwoordelijke ‘beer’ of ‘tijger’ komen we meestal niet tegen. Toch zijn er genoeg andere situaties waarbij een stressreactie het gevolg is. Het lichaam ervaart een niet gevaarlijke situatie dan als gevaarlijk. Het gaspedaal (de sympathicus) wordt ingedrukt en de hormonen zoals adrenaline, noradrenaline en cortisol komen vrij voor actie.

Langdurige psychosociale stress speelt een belangrijke rol in het creëren van chronische stress. Maar ook een leven vol overvloed, regelmatig suikerrijk of kant& klaar-maaltijden, alcoholgebruik, een gebrek aan lichaamsbeweging, te weinig slaap, trauma’s en te weinig momenten om ‘de accu’ van het lichaam weer eens goed op te laden kunnen een rol spelen in het ontstaan van deze klacht.

Gevolgen chronische stress

Symptomen van chronische stress zijn o.a.: slecht slapen, prikkelbaarheid, gespannenheid, de neiging om je terug te trekken, humeurigheid en vermoeidheid. Maar ook een verminderde eetlust of meer zin in zoet, veroorzaakt door een verstoring van het suikergehalte in het bloed. Daarnaast kan er sprake zijn van een verstoring van de maagzuurproductie en/of verteringsproblemen.Psychosociale stress leidt tot chronische ziektes

Voor de productie van maagzuur is acetylcholine nodig. Acetylcholine wordt geproduceerd bij rust en ontspanning. Tijdens inspanning of stress wordt het niet geproduceerd (1). De spijsvertering krijgt dus minder energie toebedeeld bij chronische stress. De spijsvertering wordt op een laag pitje gezet waardoor de opname van voedingstoffen wordt verlaagd. Enzymsystemen gaan minder goed functioneren. Lees meer over enzymen hier.

Chronische stress heeft een negatief effect op ons lichaam. Chronische stress geeft een verhoogd risico op hart- en vaatproblemen. De vethuishouding raakt vestoord bij chronische stress en de bloeddruk kan verhogen. Dit kan leiden tot aderverkalking en trombose wat een verhoogde kans geeft op een hart- of herseninfarct.

Ook de regeling van het suikergehalte kan verstoord raken. Te veel stress geeft daarnaast een grotere kans op overgewicht en osteoporose (2).

Onderzoek naar psychosociale stress

Uit onderzoek blijkt dat mensen die niet vriendelijk zijn voor zichzelf, depressief zijn of een lage zelfwaardering hebben vaak ook last hebben van een chronische systemische laaggradige ontsteking (3,4,5).

Uit ander onderzoek kwam naar voren dat mensen die zichzelf laag op de sociale ladder vinden staan steeds gevoeliger werden voor een ontstekingsreactie (6). Het continu ervaren van stress speelt hierbij een belangrijke rol.

Wat er nog meer gebeurt tijden een stressreactie

Wanneer er sprake is van een vecht of vlucht (fight-or-flight)-reactie binnen het lichaam is er extra energie nodig. De barrières (tight junctions) in de darmwand zullen zich openen om snel glucose, natrium en water door te laten. Dit zijn de benodigdheden voor voldoende energie. Wanneer de darmwand kortdurend opengaat is dit geen enkel probleem.

Bij langdurige psychosociale stress blijven de barrières (tight junctions) te lang open staan waardoor ook ongewenste stofjes het lichaam via de darmwand kunnen binnendringen.

Het langdurig open staan van de barrières in de darmwand kan leiden tot endotoxemie: een vergiftiging van het lichaamsmilieu. Het lichaam faalt erin ongewenste indringers uit te schakelen (fagocyteren). Dit leidt tot ongewenste stofjes in het bloed en een voortdurend actief immuunsysteem. Dit geeft als gevolg laaggradige ontstekingen.

De laaggradige ontstekingen kosten het lichaam veel energie en geeft schade aan diverse systemen en weefsels. Dit bevordert het ontstaan van chronische ziektes.
Het is daarom belangrijk om de oorzaken van psychosociale stress aan te pakken om zo de laaggradige ontsteking op te lossen.

Leefstijl aanpassenPsychosociale stress leidt tot chronische ziektes

Psychosociale stress begint vaak met ‘mildere’ lichamelijke klachten. Denk aan hoofdpijn, vermoeidheid, hartkloppingen, verstoring van de maagzuurproductie, spijsverteringsproblemen of slecht slapen.

Het lichaam begint niet voor niets met ‘subtiele’ signalen. Wanneer deze worden genegeerd zal de kans op chronische aandoeningen toenemen. Zie deze als een teken voor actie om erger te voorkomen.

Stress minimaliseren is mogelijk. De gehele leefstijl aanpassen is aan te raden bij psychosociale stress. Aandacht voor rust, meditatie en de juiste vorm van lichaamsbeweging. Denk aan wandelen, fietsen en zwemmen. Aandacht voor de natuur en aandacht voor gezond eten.

Naast het aanpassen van de voeding kan als onderdeel naar herstel een goede (psycho)therapie noodzakelijk zijn.

20 tips om alvast mee aan de slag te gaan

Hieronder volgen 14 tips en 2 theerecepten om alvast mee te starten.

  1. Vermijd of verminder het gebruik van alcohol, cafeïne (7) (koffie, zwarte thee, wijn, bier) suiker, kant &klaar-producten.
  2. Eet minimaal 3 kleuren groenten per dag, of 5 kleuren in de week. Wordt een grootgebruiker van groenten, minimaal 400 gram per dag.
  3. Eet rood en paars fruit. Bosvruchten hebben het minste effect op de bloedsuikerspiegel en bevatten veel beschermende stoffen zoals antioxidanten.
  4. Eet dagelijks wat kiemgroenten. Een gemakkelijke manier om meer vitamines, mineralen, sporenelementen, reparatiestoffen en vooral enzymen binnen te krijgen.
  5. Ga meer vezels eten. Voeg bijvoorbeeld 1 eetlepel kokosmeel, psylliumvezels, lijnzaad en/of chiazaad, acacia vezels toe aan het ontbijt (door pap, yoghurt of omelet).
  6. Laat uw voeding bestaan uit een breed palet met essentiële suikers. Eet voedingsmiddelen die van nature glyconutriënten bevatten. Lees meer hier over glyconutriënten .
  7. Eet 3 hoofdmaaltijden en bij honger wat verse noten tussendoor om de bloedsuikerspiegel stabiel te krijgen.
  8. Kies voor complexe koolhydraten zoals volle (glutenvrije) granen, peulvruchten en volkoren producten in plaats van geraffineerde koolhydraten.
  9. Eet voldoende (2 keer in de week) vette vis zoals haring, makreel sardientjes of zalm.
  10. Kies liever voor hartig in plaats van zoet.
  11. Combineer als tussendoortje fruit (zo mogelijk met de schil) met een handje noten (zonder zout en ongebrand), ook goed voor een stabiele bloedsuikerspiegel. Een tussendoortje dat rijk is aan vitamine, mineralen en vezels.
  12. Neem omega-3 rijke vetten zoals walnootolie, hennepzaadolie en lijnzaadolie. Ook olijfolie extra vierge, omega 3,6,9-olie, ghee en grasroomboter zijn goede keuzes.
  13. Tryptofaanrijke voeding is belangrijk voor de aanmaak van serotonine en melatonine. Serotonine speelt een belangrijke rol in de regulering van emoties. Afwijkingen in het serotoninesysteem kunnen leiden tot angstklachten. Tryptofaanrijke voedingsmiddelen zijn bruine rijst, zonnebloempitten, pompoen- en sesamzaad en bananen, en tropisch fruit zoals ananas, banaan, mango, kokos en kersen.
  14. Drink voldoende. Denk aan minimaal 2 liter water per dag. Maar ook kruidenthee zoals bijvoorbeeld kamille, citroenmelisse, passiebloem (8), verveine, lavendel, salie, gember of verse munt kunnen een positief effect hebben bij psychosociale stress.

Theerecepten

Hieronder twee theerecepten. Deze komen uit het boek van Rinke Dijkinga. Alles draait om hormonen. Als je maar weet wat je eet.

Ingrediënten voor 100 gram ontspannende kruidentheegroene_thee_Tessa Gottschal
-25 gram lindebloesem
-25 gram kamillebloemen
-10 geram venkelzaad
-15 gram citroengras of citroenverbena
-15 gram zoethout (gebruik geen zoethout bij een verhoogde bloeddruk)

 

Psychosociale stress leidt tot chronische ziektes

Ingrediënten voor 100 gram kruidenthee ter ondersteuning van de spijsvertering
-25 gram pepermunt (blad)
-15 gram engelwortel (wortel)
-15 gram brandnetelblad
-15 gram paardenbloem (blad)
-15 gram driekleurig viooltje (bloem en blad)
-15 gram goudsbloem (bloemblad)

Psychosociale stress leidt tot chronische ziektes

 

 

Judith Rolf, Natuurdietist
www.judithrolf.nl

 

Psychosociale stress leidt tot chronische ziektesKijk ook eens naar onze ‘Online trajecten’


Zonuline ontlastingtest

Psychosociale stress leidt tot chronische ziektesVerkooptest (incl BTW): €46,50
Koop deze test hier

Chemische analyse
voor het bepalen van het zonulinegehalte in ontlasting

Zonulin-ontlastingtest

Het darmslijmvlies is een efficiënte barrière tegen de opname van onvoldoende verteerde voedseldeeltjes, bacteriële endotoxinen, anorganische stoffen en zware metalen. Een verminderde barrièrefunctie leidt vaak tot een ongecontroleerde toestroom van antigenen, die niet alleen lokaal maar ook systemisch immuunreacties (triggers) geven en bij een aanhoudend proces verantwoordelijk kan zijn voor de ontwikkeling van ernstige ziekten.

De eigenlijke opname van moleculen en antigenen vindt plaats na het passeren van de slijmlaag via drie compartimenten: via de M cellen (antigeenopname), via de enterocyten (cellulaire permeabiliteit) en via de ‘tight junctions’ ( = ruimte tussen de cellen, zogenaamde paracellulaire permeabiliteit). De ‘tight junctions’ regelen het paracellulaire moleculaire transport en beschermen het darmslijmvlies tegen de passage van ongunstige stoffen vanuit het darmlumen in de intercellulaire ruimte.

Op de zoektocht naar specifieke testmethoden waarbij de beschadiging van de ‘tight junctions’ kon worden gedetecteerd, is de bepaling van zonuline in de laatste jaren steeds belangrijker geworden.
Zonuline is een humaan eiwit, dat betrokken is bij de regulatie van ‘tight junctions’ van de darmwand. Het bindt zich aan een receptor op de darmepitheelcellen waardoor de permeabiliteit van de epitheliale cellen toeneemt, zodat verschillende substanties de darmwand kunnen passeren. Dit kan leiden tot auto-immuunziekten.
Auto-immuun gerelateerd type 1-diabetes kan door zonuline in een vroeg stadium worden ontdekt. Met een blokkade van zonuline kan type 1-diabetes worden voorkomen.

Indicaties:
– Allergische aandoeningen
– Auto-immuun aandoeningen, in het bijzonder Coeliakie
– Abdominale ziekten
– Insulineafhankelijke Diabetes mellitus, metabool Syndroom, Vetlever
– Multiple Sclerose
– Psychische aandoeningen
– Reumatoïde Artritis

De zonuline waarden kunnen zijn verhoogd bij:
Een glutenintolerantie, coeliakie. Gliadine afkomstig van gluten activeert zonuline en leidt tot een verhoogde doorlaatbaarheid. Glutenmarkers anti-gliadine en anti-ht-transglutaminase
Een laag sIgA gehalte
Parasieten
Besmetting met Giardia lamblia
De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, door de toename van lymfocyten en calprotectine
Overgewicht, hoge insuline waarden en een toename van TNF-α
Eosinofilie bij allergieën
Pancreatitis en leververvetting
Toename gal door vet voedsel
Misbruik van alcohol en daardoor een overbelasting van de lever

Bronnen

(1) Waal Malefijt, M. Enzymtherapie kiezen van de juiste enzymen. Geraadpleegd van https://www.natuurdietisten.nl/enzymtherapie-kiezen-van-de-juiste-enzymen/
(2 ) UZA. Chronische stres niet onschuldig. Geraadpleegd van https://www.uza.be/chronische-stress-niet-onschuldig
(3) Rohleder, Nicolas PhD. (2014) Stimulation of Systemic Low-Grade Inflammation by Psychosocial Stress. doi: 10.1097/PSY.0000000000000049. Geraadpleegd van https://journals.lww.com/psychosomaticmedicine/Abstract/2014/04000/Sex_Differences_in_Mental_Stress_Induced.8.aspx
(4) Hänsel, A. Hong, S. Cámera, J.A. Känel, R von. (2010) Inlammation as a psychophysiological biomarker in chronic psychosocial stress. Elsevier. Geraadpleegd van https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0149763409002097
(5) Kubera, M., Obuchowicz, E., Goehler, L., Breszcz, J., Maes, M., (2011) In animal models, psychosocial stress-induced (neuro)inflammation, apoptosis and reduced neurogenesis are associated to the onset of depression. Elsevier. Geraadpleegd van https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0278584610003465
(6) Heather M. D., Fagundes C.P., Andridge. R., Glaser. R., Malarkey. W.B., Kiecolt-Glasera. J.K, (2013) Lower Subjective Social Status Exaggerates Interleukin-6 Responses to a Laboratory Stressor. Psychoneuroendrocrinology. Geraadpleegd van https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3812336/
(7) Alsene, K., Deckert, J., Sand, P., & de Wit, H. (2003) Department Association Between A2a Receptor Gene Polymorphisms and Caffeine-Induced. Anxiety Neuropsychopharmacology, 28, 1694/02, Advance Online Publication, 25 juni 2003; doi: 10.1038/ sj.npp.1300232
(8) Lakhan, S.E., & Viera, K.F. (2010) Nutritional and herbal supplements for anxiety and anxiety-related disorders: systematic review. Nutrition Journal, 9, 42.
(9) Ashwaganda. Geraadpleegd van https://www.orthokennis.nl/nutrienten/ashwagandha

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen