skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheid

De opwarming van de aarde heeft over de hele wereld gevolgen, niet alleen voor de natuur, maar ook voor onze gezondheid en veiligheid en voor de beschikbaarheid van voedsel en water.

Medische tijdschriften waarschuwen voor gevolgen klimaatverandering

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidIn een open brief [1] waarschuwen hoofdredacteuren van 200 gerenommeerde medische tijdschriften wereldwijd voor het effect van klimaatverandering op onze gezondheid. In de brief roepen zij wereldleiders dringend op om actie te ondernemen om onze gezondheid te beschermen tegen de negatieve effecten van de globale opwarming van de aarde.

‘Wij, de uitgevers van medische tijdschriften, roepen overheden en andere leiders op om in actie te komen en van 2021 het jaar te maken waarin de wereld eindelijk van koers verandert – onze gezondheid hangt ervan af’, schrijven zij. In de brief benoemen zij het voortdurend falen van de wereldleiders om de temperatuurstijging onder de 1,5 graden Celsius te houden.

De brief verschijnt in aanloop naar de algemene vergadering van de Verenigde Naties eind september en de COP26, de klimaattop in Glasgow (VK) in november en verscheen in onder andere The Lancet, het Nederlandse Tijdschrift voor Geneeskunde, British Medical Journal en The National Journal of India.

Temperatuurstijging leidt tot toename gezondheidsproblemen

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidVolgens de hoofdredacteuren is er genoeg bewijs dat de volksgezondheid bedreigd wordt door de temperatuurstijging. Deze stijging is verantwoordelijk voor een toename van allerlei gezondheidsproblemen zoals uitdrogingsverschijnselen, huidaandoeningen, tropische infecties, zwangerschapscomplicaties, allergieën, cardiovasculaire problemen, longaandoeningen en sterfte.

Maar er wordt ook een toename verwacht van mentale gezondheidsproblemen zoals depressies en post-traumatische stress disorder. Er komt steeds meer bewijs dat een aanzienlijk deel van de wereldbevolking te maken zal krijgen met een schadelijk niveau van angstgevoelens ten gevolge van de manier waarop ze de effecten van klimaatverandering ervaren.

Meer sterftegevallen door hitte

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidIn mei van dit jaar publiceerde het RIVM cijfers [2] waaruit blijkt dat 31 procent van de sterfgevallen door hitte in Nederland is toe te schrijven aan de gevolgen van klimaatverandering.

Van alle sterftegevallen in de zomers tussen 1991 en 2018 hing in Nederland 1,8% samen met temperatuur. Zonder de extra temperatuurtoename door mondiale klimaatverandering zou dit naar verwachting 1,24 % zijn geweest. Voor Nederland komt dat neer op bijna 250 extra sterfgevallen per jaar.

Aanhoudende hitte vormt vooral een gezondheidsrisico voor ouderen, chronisch zieken en mensen met overgewicht. Ook kinderen zijn kwetsbaar voor hitte omdat ze niet altijd zelf in staat zijn om maatregelen te nemen om oververhitting te voorkomen.

Lage- en middeninkomenslanden worden het meest getroffen

De impact op de gezondheid, destructieve weersomstandigheden en het wijdverbreide verloren gaan van essentiële ecosystemen zijn slechts enkele van de effecten die we meer zien als gevolg van een veranderend klimaat.
Ze treffen onevenredig de meest kwetsbaren, waaronder kinderen en ouderen, etnische minderheden, armere gemeenschappen en mensen met onderliggende gezondheidsproblemen.

Met name landen die de milieucrisis onevenredig hebben veroorzaakt, moeten meer doen om lage- en middeninkomenslanden te ondersteunen om schonere, gezondere en veerkrachtigere samenlevingen op te bouwen.
Het lot van alle mensen binnen en tussen landen is onlosmakelijk met elkaar verbonden, net zoals onze gezondheid onlosmakelijk verbonden is met de gezondheid van de planeet.

Infectieziekten

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidKorte termijn variaties in klimatologische omstandigheden en extreme weersomstandigheden kunnen directe effecten uitoefenen op gezondheidsaspecten als overlijdenscijfers, fysieke verwondingen en mentale gezondheid.

Veranderingen in klimatologische omstandigheden op langere termijn kunnen ook indirect effect hebben op de menselijke gezondheid. Dit gebeurt vooral via veranderingen in biologische en ecologische processen die het overbrengen van infectieziekten en gewasopbrengsten beïnvloeden.

Infectieziekten kunnen worden overgedragen via dieren, zoals muggen, of via (besmet) water. Voorbeelden daarvan zijn de ziekte van Lyme of legionellose.
Klimaatveranderingen kunnen effecten vertonen op het vóórkomen van infectieziekten in de menselijke populatie. Zo is het algemeen bekend dat griepepidemieën een terugkerend verschijnsel zijn in de wintermaanden.

Muggen

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidMuggen en andere bijtende insecten brengen belangrijke menselijke infectieziekten over, waaronder malaria, dengue koorts en westnijlkoorts. Ieder jaar overlijden 1 miljoen mensen aan de gevolgen van een muggensteek met een infectievirus.

Verschillende soorten muggen hebben zich aangepast aan verschillende temperaturen. Zo wordt malaria het best verspreid bij temperaturen van 25 graden C., terwijl het risico op het Zika-virus het hoogst is bij 29 graden C.

Een verdere toename van de temperatuur doet de kans toenemen dat infectieziekten zoals malaria gaan voorkomen op plaatsen die momenteel nog relatief koud zijn.

Pollen

Pollen komen van grassen, bomen en kruiden. Ongeveer 15 tot 20 procent van de Nederlanders heeft allergische klachten, zoals hooikoorts, veroorzaakte door pollen.

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheid

Door de temperatuurstijging verandert de natuur in Nederland ook. Planten – en insectensoorten die goed gedijen bij warm weer, voelen zich steeds beter thuis in Nederland en kunnen daardoor plaagsoorten worden. Bekende voorbeelden hiervan zijn de eikenprocessierups, bepaalde tekensoorten, de kleine heremietkreeft en de voor Nederland nieuwe ‘hooikoortsplant’ Ambrosia. Pollen zijn een belangrijke veroorzaker van allergische seizoensaandoeningen.

Stijging van temperatuur kan leiden tot een eerder beginnende en langer durende bestuivingsperiode van planten, waardoor het pollenseizoen wordt verlengd. Dit leidt ook tot een toename van blootstelling aan pollen, resulterend in een grotere gevoeligheid. Daarnaast kan de hogere pollenconcentratie ernstigere symptomen veroorzaken. Zo kunnen sommige mensen last krijgen van een toename van atopisch eczeem tijdens het pollenseizoen.

Er is ruimschoots bewijs dat er een verband bestaat tussen klimaatverandering en verslechterende luchtwegaandoeningen. Door hogere temperaturen en luchtvochtigheid kunnen schimmels en huismijt zich ook beter ontwikkelen en die dragen bij aan de ontwikkeling en verergering van astma.

Microbioom

Verlies van biodiversiteit ten gevolge van klimaatverandering lijkt ook consequenties te hebben voor de samenstelling van het darmmicobioom (een complete collectie van micro-organismen, inclusief genetisch materiaal en interacties met de mens).

De World Allergy Organization (WAO) verklaarde dat het verlies aan biodiversiteit leidt tot een verminderd contact tussen mensen en een biologisch diverse, natuurlijke omgeving, Dit kan leiden tot een dysbiose in de darmen (verstoring van de normale darmflora), waardoor uiteenlopende gezondheidsklachten kunnen ontstaan.

Blootstelling aan een breder bereik van microben leidt er juist toe dat er bijvoorbeeld minder astma en atopisch eczeem voor komen. Dit bleek uit een onderzoek waarbij jonge kinderen die op een boerderij woonden, werden vergeleken met een controlegroep.

Wat is het broeikaseffect?

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidCO2 (koolstofdioxide), methaan en andere gassen gedragen zich in de atmosfeer als een broeikasgas, waardoor de warmte van de zon wordt vastgehouden.

Door menselijk handelen is de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer de laatste 100 jaar sterk toegenomen. Doordat de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer toeneemt, wordt er steeds meer warmte vastgehouden. Dit wordt het broeikaseffect genoemd. Hierdoor stijgt de gemiddelde temperatuur op aarde en treedt verandering van klimaat op. Opwarming van de aarde gaat minder hard als we wereldwijd minder CO2 uitstoten.

Hoe kunnen we de CO2-uitstoot verlagen?

Via verschillende websites kunt u uw eigen CO2-uitstoot berekenen, bijvoorbeeld als u een reis gaat maken met de trein, auto of vliegtuig. U kunt zelf uw steentje bijdragen aan het verlagen van de CO2-uitstoot door:

  • Uw woning te isoleren en duurzaam te verwarmen.
  • Een HR-ketel aan te schaffen
  • Zelf duurzame energie op te wekken
  • Elektrisch te rijden
  • Zuiniger auto te rijden, bijvoorbeeld door de snelheid te verlagen
  • Geen (verre) vliegreizen te maken
  • Vaker de fiets te pakken
  • De verwarming minder hoog te zetten
  • Minder lang te douchen
  • Stand-by van apparaten uit te schakelen
  • Licht uit te doen in een kamer waar niemand is
  • Minder spullen en kleding kopen (=1/3e deel van onze CO-2 uitstoot)
  • Vaker vegetarisch te eten en minder eten weg te gooien.
  • Gebruik te maken van moderne varianten op de hooikist om uw eten na het koken op duurzame wijze te laten garen.
  • Voedsel consumeren dat een lage milieubelasting heeft: zie RIVM.

Elektro Magnetische Velden

 

 

Marijke Verstege

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheid

Zelftesten: test uw gezondheid aan huis

 

 

Klimaatverandering beïnvloedt onze gezondheidLeestips:

Voedingswijzigingen bij de 5 weertypen
Verander uw voeding bij ander weer
Herfst: extra leverondersteuning

Bronnen

1.Call for emergency action to limit global temperature increases, restore biodiversity, and protect health; BMJ, 2021; 374: n1734 www.bmj.com/content/374/bmj.n1734 .
2.Klimaatverandering leidt nu al tot meer sterfte door hitte; RIVM, 2021 ; www.rivm.nl/nieuws/klimaatverandering-leidt-nu-al-tot-meer-sterfte-door-hitte .
3.Climate change and infectious diseasesJ. A. Patz, A. K. Githeko, J. P. McCarty, S. Hussein, U. Confalonieri,N. de Wet; WHO; www.who.int/globalchange/publications/climatechangechap6.pdf .
4.How does climate change affect disease? ; Rob Jordan; Stanford Earth Matters Magazine March 15, 2019; earth.stanford.edu/news/how-does-climate-change-affect-disease#gs.aptnry .
5.Atopic eczema is an environmental disease ; Daria Luschkova , Katharina Zeiser , Alika Ludwig, Claudia Traidl-Hoffman; Allergol Select 2021 Aug 23;5:244-250; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34476334/ .
6.Climate Change and Human Health: A Review of Allergies, Autoimmunity and the Microbiome ; Carly Ray and Xue Ming; Department of Neurology, Rutgers New Jersey Medical School, Newark, NJ 07103, USA; Int. J. Environ. Res. Public Health 2020, 17(13), 4814; www.mdpi.com/1660-4601/17/13/4814/htm .
7.Klimaat en gezondheid RIVM; www.rivm.nl/klimaat-en-gezondheid.
8.Klimaat en aarde; Milieu Centraal; www.milieucentraal.nl/klimaat-en-aarde/.
9.The Impact of Climate Change on Mental Health: A Systematic Descriptive Review ; Paolo Cianconi , Sophia Betrò , Luigi Janiri Front Psychiatry . 2020 Mar 6;11:74; Front Psychiatry; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32210846/.
10.The Psychological Effects of Climate Change on Children ; Susie E L Burke, Ann V Sanson , Judith Van Hoorn ; Curr Psychiatry Rep . 2018 Apr 11;20(5):35. ; pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29637319/.%5B/vc_column_text%5D%5B/vc_column%5D%5B/vc_row%5D