skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Heeft soja invloed op prostaatkanker?

In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 6500 mannen prostaatkanker vastgesteld, circa tweederde van hen is 70 jaar of ouder.
Er bestaat nog geen duidelijkheid over de invloed van soja op prostaatkanker. Er zijn enige aanwijzingen dat soja het risico op prostaatkanker mogelijk kan verlagen, maar er is meer onderzoek nodig, voordat hier duidelijke uitspraken over kunnen worden gedaan.

Prostaatvergroting en prostaatkanker

De prostaat is een kleine, kastanjevormige klier rond de urinebuis van de man. De klier produceert een vloeistof die helpt om bij een zaadlozing de spermacellen te vervoeren. Bij de meeste mannen begint de prostaat na het veertigste levensjaar geleidelijk te groeien door goedaardige celwoekeringen in het prostaatweefsel. Dit wordt aangeduid met goedaardige prostaatvergroting (BPH oftewel Benign Prostatic Hypertrophy).

Dat is dus niet hetzelfde als prostaatkanker, maar prostaatkanker kan wel gelijktijdig met een goedaardige vergroting optreden.
Prostaatkanker ontwikkelt zich in de cellen van de klierbuisjes van de prostaat. Goedaardige prostaatvergroting en prostaatkanker zijn beide hormoonafhankelijke aandoeningen.

Heeft soja invloed op prostaatkanker?Afhankelijk van de groeirichting kan het prostaatweefsel de naastgelegen urinebuis of blaasholte vernauwen wat kan leiden tot problemen met urineren en/of het legen van de blaas.
Met het ouder worden krijgen steeds meer mannen klachten. Het legen van de blaas komt traag op gang, de urinestraal is zwakker, er is vaker (loze, pijnlijke) aandrang, ook ’s nachts.
Veel mannen klagen over nadruppelen en het gevoel dat de blaas niet helemaal geleegd kan worden. Wanneer urine in de blaas achterblijft (urineretentie) neemt de kans toe op blaasontsteking, die kan opstijgen naar de nieren.

PSA: Prostaat Specifiek Antigeen

PSA is de afkorting van Prostaat Specifiek Antigeen, een stofje wat door de prostaat wordt gemaakt. PSA is altijd in het bloed aanwezig. Het wordt gevormd door het klierweefsel van de prostaat, van zowel de zieke als van de gezonde prostaat. Bij het ouder worden en bij een zieke prostaat stijgen de PSA-niveaus.

Om prostaatkanker te ontdekken wordt vaak het PSA bepaald. Tijdens de behandeling van prostaatkanker kan de PSA-waarde gebruikt worden om de groei of afname van de prostaatkanker te meten. Wanneer de prostaat in zijn geheel is verwijderd moet de PSA-waarde rond nul zijn.

Opvliegers

Sommige patiënten krijgen oestrogeen toegediend als behandeling tegen de prostaatkanker. Een bijwerking hiervan is het krijgen van opvliegers. Er wordt gezegd dat sojaproducten die opvliegers zouden kunnen verminderen. Hier is echter geen bewijs voor gevonden in verschillende studies. Supplementen met hogere doseringen fyto-oestrogenen zijn niet onderzocht als middel tegen opvliegers bij mannen met prostaatkanker.

Wat is de werking van soja op het voorkómen van prostaatkanker?

peulvruchtenSoja bevat isoflavonen. Dat zijn plantaardige stoffen die tot de polyfenolen behoren. Isoflavonen komen vooral voor in soja en lijnzaad, maar ook in peulvruchten, pinda’s en rode klaver. Deze isoflavonen maken fyto-oestrogenen aan. Het woord ‘fyto-oestrogenen’ is een samenstelling van het Griekse phytos (=plant) en oestrogenen. Het zijn dus plantaardige oestrogenen die qua structuur sterk lijken op het vrouwelijk geslachtshormoon oestrogeen. Ze dragen bij aan een evenwichtige hormoonbalans bij zowel de man als de vrouw.

De werking van isoflavonen is echter ongeveer 1000 keer minder krachtig dan van het lichaamseigen hormoon oestrogeen.
Uit onderzoeken die tot nu toe zijn gedaan, blijkt niet dat isoflavonen een tumorbevorderende activiteit bezitten.

Lignanen

Lignanen zijn fyto-oestrogenen die voorkomen in zaden, volle granen, peulvruchten, groenten en thee. Door raffinageprocessen worden lignanen vaak verwijderd uit voedingsmiddelen. Lijnzaad(vlies) bevat de hoogste concentratie lignanen. Die hebben een gunstige invloed op de hormoonhuishouding en hebben bovendien een krachtige antioxidantwerking. Uit onderzoek blijkt dat lignanen o.a. prostaatvergroting helpen te voorkomen.

Wat doen fyto-oestrogenen?

Fyto-oestrogenen hebben op twee manieren invloed op de oestrogeenhuishouding in het lichaam:
Ze kunnen de receptor op de celmembraan bezetten die anders door echte oestrogenen zou worden bezet. Dit zou ook de anti-kankerwerking van deze stoffen kunnen verklaren: in plaats van een echt oestrogeen ‘dokt’ er een fyto-oestrogeen aan op de receptor met een veel zwakkere werking.

Zeker bij een overmaat aan oestrogeen (door bijvoorbeeld anticonceptie) of de aanwezigheid van de schadelijke vorm van oestrogeen is dit een voordeel.
Als de overmaat of de schadelijke vorm van echte oestrogenen niet kan aandokken omdat de receptor-plaats al bezet is kunnen ze ook geen klachten veroorzaken. Dit zou kunnen verklaren waarom vrouwen met bijvoorbeeld PMS, cystes en endometriose bij voldoende inname van fyto-oestrogenen minder klachten ervaren.

Voor mannen met prostaatklachten geldt ook dat dit in de meeste gevallen het gevolg is van teveel oestrogenen of een foute omzetting van testosteron. Fyto-oestrogenen reguleren in dit geval zowel de oestrogeen als de testosteronbalans.

Ze kunnen de werking van oestrogeen nabootsen bij een tekort aan oestrogeen. Voor vrouwen in de menopauze is dat een groot voordeel omdat veel overgangsklachten, stemmingsproblemen en botverlies daardoor beperkt kunnen worden.

Vanwege deze tweeledige werking van oestrogeen werd vooral vrouwen met hormonale kankers afgeraden om veel soja te eten. Maar inmiddels is bekend dat echte hormonen en synthetische hormonen aandokken op de zogenaamde ER-alpha receptor. Fyto-oestrogenen doen dit op de ER-bèta receptor. De ER-bèta receptor houdt de ER-alpha receptor in bedwang en dat draagt bij aan een gezonde hormoonhuishouding.

Verminderde inname van fyto-oestrogenen

Fyto-oestrogenen waren vroeger, toen groenten, fruit en zaden nog niet bespoten werden, ruimschoots aanwezig in onze voeding. Door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en raffinage van voeding zitten er nu veel minder fyto-oestrogenen in onze voeding en is onze inname ervan flink verminderd.

Darmflora nodig voor omzetting isoflavonen

Heeft soja invloed op prostaatkanker?De drie belangrijkste isoflavonen zijn genisteïne, daïdzeïne en glyciteïne. Isoflavonen blokkeren de aanhechting van natuurlijk oestrogeen aan de celreceptoren van kankercellen en remmen hierdoor de celgroei. Voor het omzetten van isoflavonen en lignanen in o.a. genisteïne of daïdzeïne heb je een gezonde darmflora nodig. Door meer fyto- oestrogenen te eten, krijg je meer gezonde vezels binnen en ontstaat er een gezondere darmflora.

Mogelijk hebben de tegenstrijdige resultaten die gemeten worden bij extra toediening van isoflavonen hiermee te maken. Hoe gezonder de darmflora is, hoe beter het resultaat van isoflavonen zal zijn.

Zo zal het geven van een kant-en-klaar supplement met bijvoorbeeld genisteïne in het geval van een dysbiotische darm weinig effect hebben, omdat genisteïne zijn heilzame hormonale eigenschappen alleen kan ontplooien als het kan worden omgezet.

Vooralsnog wordt aangenomen dat bij ca. 40% van de Westerse vrouwen de darmflora niet zo gezond is dat zij fyto-oestrogenen optimaal kunnen omzetten en benutten.

Mogelijk verband tussen isoflavonen en risico op gevorderde prostaatkanker

Een wetenschapsgroep van de Indiana University heeft onderzoek gedaan naar het verband tussen isoflavonen en het risico op prostaatkanker [1]. In de studie hebben de onderzoekers gekeken of de inname van isoflavonen invloed heeft op het risico van prostaatkanker bij mannen.

De onderzoekers hebben vragenlijsten over voedselinname voorgelegd aan een groep van 27.004 mannen die mee hadden gedaan aan het Prostaat-, Long-, Darm- en Eierstokkanker Screening Onderzoek. Hieruit konden ze de inname van fyto-oestrogenen bepalen. Gedurende een follow up van 11,5 jaar, kregen 2.598 mannen prostaatkanker, waarvan 287 gevorderde gevallen waren.

Er is geen statistisch significant verband gevonden tussen de inname van isoflavonen en niet- gevorderde prostaatkanker. Wel vond men een verband tussen de inname van isoflavonen en gevorderde prostaatkanker.
De conclusie van het onderzoek is dat de inname van isoflavonen mogelijk het risico op prostaatkanker zou kunnen verhogen maar dat er meer onderzoek nodig is om dit verband te bewijzen.

Mag ik sojaproducten gebruiken als ik prostaatkanker heb?

Heeft soja invloed op prostaatkanker?Om een mogelijk gunstig effect te hebben en toch niet te veel soja binnen te krijgen wordt voorlopig aangeraden om maximaal 2-3 porties sojaproducten zoals sojamelk, sojadesserts, tofu, tempé, tahoe, sojameel of sojabonen per dag te gebruiken.

Sojasupplementen mogelijk niet veilig

Sojasupplementen (bijv. pillen) kunnen grote hoeveelheden isoflavonen bevatten. Het is niet altijd duidelijk hoeveel isoflavonen een bepaald preparaat bevat.
Er is op dit moment onvoldoende bekend over het effect van deze sojasupplementen op het ontstaan en de groei van prostaatkanker.
Gebruik daarom geen supplementen met hoge doseringen soja, fyto-oestrogenen of isoflavonen.

Voor- en nadelen van soja

  • Soja is de rijkste bron van isoflavonen. De isoflavonen genisteïne en daïdzeïne komen vooral voor in gefermenteerde soja (tamari, natto, miso, biologische tempé en biologische sojasaus), maar niet in ongefermenteerde soja. Isoflavonen fungeren ook als prebioticum in onze darmen.
  • Door het gebruik van soja neemt de behoefte van ons lichaam aan de vitaminen B12 en D toe.
    Vooral de sterk verhitte soja eiwitpoeders en -shakes kunnen gedenatureerde aminozuren bevatten, waardoor eigenschappen en werking ervan vaak sterk veranderen. Ze bevatten daarnaast ook veel aluminium, wat giftig is voor ons brein.
  • Vleesvervangers zijn vaak gemaakt van soja-hydrolysaat. De gezondheidsbevorderende effecten van soja hoeven niet voor deze vorm te gelden.
  • In veel van ons dagelijks voedsel, vooral in kant-en-klaar-maaltijden, zit genetisch gemanipuleerde soja.
  • Soja is, doordat het opiaat-achtige stoffen en een overmaat aan oestrogenen bevat, ook een ‘imitatie-feel-good’- stof die kan zorgen voor een overprikkeling van ons brein. Daardoor maakt het ons uiteindelijk stressgevoeliger.
  • Het milieu lijdt erg onder de massale sojateelt.
  • Er komen steeds meer bewijzen dat genetisch gemanipuleerde soja een rol zou kunnen spelen bij hormonale afwijkingen en onvruchtbaarheid.
  • Steeds meer mensen blijken niet tegen soja te kunnen.

Elektro Magnetische Velden

 

 

Marijke Verstege

Bronnen

1. Dietary intake of isoflavones and coumestrol and the risk of prostate cancer in the Prostate, Lung, Colorectal and Ovarian Cancer Screening Trial; Michael K. Reger, Terrell W. Zollinger, Ziyue Liu, Josette F. Jones,Jianjun Zhang; the International Journal of Cancer; onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ijc.31095 .
2. Helpen sojaproducten het risico op prostaatkanker te verkleinen?; www.voedingenkankerinfo.nl/helpen-sojaproducten-het-risico-op-prostaatkanker-te-verkleinen/ .
3. Mag ik soja gebruiken als ik prostaatkanker heb?; www.voedingenkankerinfo.nl/mag-ik-soja-gebruiken-als-ik-prostaatkanker-heb/ .
4. Fyto-oestrogenen. Natuurlijke regulatoren van de oestrogeenbalans; Rineke Dijkinga; rinekedijkinga.nl/weetjes/fyto-oestrogenen.html .
5. Soja; Rineke Dijkinga; rinekedijkinga.nl/weetjes/soja.html .
6. Prostaat & Voeding; Marijke de Waal-Malefijt; www.natuurdietisten.nl/kenniscentrum/kanker-voeding/prostaat-voeding/ .
7.Applegate, C. C., Rowles, J. L., Ranard, K. M., Jeon, S., & Erdman, J. W. (2018). Soy consumption and the risk of prostate cancer: An updated systematic review and meta-analysis. Nutrients, 10(1), 40.
8.Die, M. D., et al. (2014). “Soy and soy isoflavones in prostate cancer: a systematic review and meta‐analysis of randomized controlled trials.” BJU International 113(5b): E119-E130.
9.van Die, M. D., Bone, K. M., Emery, J., Williams, S. G., Pirotta, M. V., & Paller, C. J. (2016). Phytotherapeutic interventions in the management of biochemically recurrent prostate cancer: a systematic review of randomised trials. BJU international, 117, 17-34.
10.Sahin, I., Bilir, B., Ali, S., Sahin, K., & Kucuk, O. (2019). Soy Isoflavones in Integrative Oncology: Increased Efficacy and Decreased Toxicity of Cancer Therapy. Integrative cancer therapies, 18, 1534735419835310.
11.Magee, P. J. and I. R. Rowland (2004). “Phyto-oestrogens, their mechanism of action: current evidence for a role in breast and prostate cancer.” British Journal of Nutrition 91(04): 513-531.
12.World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research (2018). Diet, Nutrition, Physical Activity and Cancer: a Global Perspective. Continuous Update Project Expert Report. Available at www.wcrf.org/dietandcancer .
13.Yan, L. and E. L. Spitznagel (2009). “Soy consumption and prostate cancer risk in men: a revisit of a meta-analysis.” The American journal of clinical nutrition 89(4): 1155-1163.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen