skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Glucosamine & Gewrichtskraakbeen

Glucosamine wordt in vrijwel alle menselijke weefsels (in lage concentraties) aangetroffen, relatief hoge concentraties worden gevonden in de lever, nieren en vooral in het kraakbeen. In de voeding komt het nauwelijks voor. Kraakbeen is de enige goede voedingsbron, maar dit geldt alleen voor dieren die op botten kauwen. Hoe komt de mens dan aan glucosamine?

Aminosuikers; verbinding tussen glucose en glutamine

sGlucosamine is een lichaamseigen stof die tot de groep aminosuikers behoort. Het is een verbinding tussen glucose en het aminozuur glutamine. Aminosuikers zijn enkelvoudige suikers (bijvoorbeeld glucose of galactose) met een aminogroep eraan vast. In gezonde omstandigheden wordt glucosamine gemaakt door kraakbeencellen (chondrocyten).

Dit gebeurd met behulp van een enzym genaamd glucosaminesynthetase. De activiteit van dit enzym lijkt bij stijgende leeftijd te verminderen, waardoor de hoeveelheid van binnen uit aangemaakte glucosamine afneemt. Het komt van nature in grotere hoeveelheden voor in kraakbeen en de harde delen van schaaldieren, die meestal niet als voedsel worden gezien.

Proteoglycanen (onderdeel van kraakbeenmatrix)

Glucosamine is het belangrijke stof voor de aanmaak van proteoglycanen. Proteoglycanen zijn onderdelen van de kraakbeenmatrix, die structuur en flexibiliteit geven aan het collageen. Gewrichtskraakbeen bestaat uit een matrix van collageen, met daar tussenin een gel van water, proteoglycanen en kraakbeencellen (chondrocyten). Bij mensen met artrose en andere gewrichtaandoeningen is deze functie verstoord.

Er is dan een proteoglycanen tekort, doordat er niet meer voldoende voedingsstoffen door de kraakbeenmatrix aangevoerd kunnen worden. Proteoglycanen bestaan uit een kern van eiwitten, waaraan glycosaminoglycanen(GAG’s) zijn gebonden.

Glycosaminoglycanen (GAG’s) zijn lange, onvertakte ketens van disachariden. Deze disachariden vormen een belangrijk bestanddeel van collageenrijke weefsels, zoals kraakbeen, tussenwervelschijven, luchtpijp, botten, bindweefsel, vaatwanden en van de synoviale vloeistof (gewrichtsvloeistof).

Wanneer de glycosaminoglycaanketens aan eiwitten worden gebonden, ontstaan proteoglycanen. Voorbeelden van glycosamineglycanen (GAG’s) zijn hyaluronan(ook wel hyaluronzuur genoemd), chondroïtinesulfaat, heparine, dermatansulfaat en keratansulfaat.

Hyaluronzuur

Glucosamine is ook de belangrijkste bouwsteen van hyaluronzuur in de gewrichten. Hyaluronzuur verhoogt de viscositeit in de synoviale vloeistof en verbetert daarmee de stootkussenfunctie en de smering van de gewrichten. Daarnaast heeft hyaluronzuur een belangrijke rol in de ogen (glasachtig lichaam), de huid en de navelstreng.

Collageen is een glycoproteïne, waarvoor glucosamine ook bouwstenen levert. Collageenvezels geven de structuur(rasterwerk)in kraakbeen waartussen de gel van water en proteoglycanen zich beweegt.

Suppletie D-glucosaminesulfaat

De meeste belangrijke suppletie studies zijn met D-glucosaminesulfaat uitgevoerd. Glucosaminesulfaat wordt zeer goed geabsorbeerd (90-98%), via een actief transportmechanisme. Glucosaminesulfaat levert bovendien ook nog zwavel, in de vorm van sulfaat. Zwavel is ook een zeer belangrijke component van kraakbeen, en in de vorm van sulfaat kan het gemakkelijk worden ingebouwd in glycosaminoglycanen.

Omdat glucosaminesulfaat gevoeliger is voor vocht, wordt vaak natriumchloride of kaliumchloride aan de grondstof toegevoegd, als stabilisator. Glucosamine worden meestal gemaakt uit chitine, een belangrijk bestanddeel van het pantser van schaaldieren (garnalen, kreeften, krabben). Om deze reden wordt mensen met een schaaldierallergie aangeraden voorzichtig te zijn met het gebruik van glucosamine.

Er zijn onvoldoende gegevens over het gebruik van glucosamine tijdens de zwangerschap, waardoor een veilig gebruik in deze periode niet kan worden gegarandeerd. De vegetarische variant(bevat geen bestandelen van schaaldieren) van glucosamine is verkrijgbaar in de vorm van hydrochloride (HCl).

ASU veel gebruikt voedingssupplement bij osteoartritis

Een andere vegetarische variant om de aanmaak van collageen te bevorderen is ASU. ASU is een natuurlijk plantaardig extract en bestaat uit de niet-verzeepbare fractie van avocado- en sojaboonolie (Avocado/Soybean Unsaponifiables, ASU). In wetenschappelijke studies is aangetoond dat ASU zorgt voor pijnverlichting en functieverbetering bij osteoartritis (van knie en heup).

In Europa behoort ASU tot de meest gebruikte voedingssupplementen bij osteoartritis. Tevens wordt ASU aanbevolen bij osteoartritis door de American College of Rheumatology (ACR) en de European League Against Rheumatism (EULAR). In Nederland is ASU nog relatief onbekend.

Bijwerkingen

Bijwerkingen van glucosamine (voor zover ze optreden) zijn: lichte gastro-intestinale symptomen als maagklachten en misselijkheid. Een tip is dan glucosamine tijdens de maaltijd te gebruiken.

Er zijn berichten dat glucosamine de insulineresistentie bij sommigen kan verergeren, doordat de synthese van insulinereceptoren wordt verminderd (met name bij mensen die al enigszins glucose-intolerant zijn). Uit ander onderzoek blijkt echter het tegendeel.

Commentaar NDN

De klinische toepasbaarheid van glucosamine gaat mogelijk verder dan alleen artrose. Glucosamine is ook nodig voor de synthese van andere glycosaminoglycanen die een integraal onderdeel zijn van bindweefselstructuren op diverse andere plekken in het lichaam. Denk daarbij aan: de huid, de darmwand en bloedvaten.

Daarom lijkt toepassing van glucosamine ook bij andere aandoeningen zinvol, zoals verminderde elasticiteit van bindweefsel, kraakbeen en collageenrijke weefsels, decubitus, spataderen en aambeien. Er wordt ook nog gedacht om glucosamine in te zetten bij wondgenezing, mede vanwege het stimulerende effect van glucosamine op de hyaluronansynthese door fibroblasten in een wondgebied. Kortom een interessante stof.Lees meer over voeding en gewrichten op onze site.

Literatuur en links:

Referenties Glucosamine:

1.Blitterswijk WJ, van de Nes Jc, Wuisman pI. Glucosamine and chondroitin sulfate supplementation to treat symptomatic disc degeneration: biochemical rationale and case report. BMc complement Altern Med. 2003;3:2

2. Kelly GS. the role of glucosamine sulfate and chondroitin sulfates in the treatment of degenerative joint disease. Altern Med Rev. 1998;3(1):27-39

3. Clegg DO, Reda DJ, harris cL, et al. Glucosamine, chondroitin sulfate, and the two in combination for painful knee osteoarthritis. N Engl J Med. 2006;354(8):795-808

4. Hoffer LJ, Kaplan LN, hamadeh MJ, et al. Sulfate could mediate the therapeutic effect of glucosamine sulfate. Metabolism. 2001;50(7):767-70.

5. Parcell S. Sulfur in human nutrition and applications in medicine. Altern Med Rev. 2002;7(1):22-44

6. McAlindon tE, LaValley Mp, Gulin Jp, et al. Glucosamine and chondroitin for treatment of osteoarthritis: a systematic quality assessment and meta-analysis. JAMA. 2000;283(11):1469-75

7. Richy F, Bruyere O, Ethgen O, et al. Structural and symptomatic efficacy of glucosamine and chondroitin in knee osteoarthritis: a comprehensive meta-analysis. Arch Intern Med. 2003;163(13):1514-22

8. Poolsup N, Suthisisang c, channark p, et al. Glucosamine long-term treatment and the progression of knee osteoarthritis: systematic review of randomized controlled trials. Ann pharmacother. 2005;39(6):1080-7

9. Towheed tE, Maxwell L, Anastassiades tp, et al. Glucosamine therapy for treating osteoarthritis. cochrane Database Syst Rev. 2005;(2):cD002946

10. Ulbricht c, Basch E, Basch S, et al. An Evidence-based Systemic Review of Glucosamine conducted by the Natural Standard Research collaboration Journal of complementary and Integrative Medicine. 2004;2(1):Article 1

11. Deal cL, Moskowitz RW. Nutraceuticals as therapeutic agents in osteoarthritis. the role of glucosamine, chondroitin sulfate, and collagen hydrolysate. Rheum Dis clin North Am. 1999;25(2):379-95

12. Mccarty MF. Glucosamine for wound healing. Med hypotheses. 1996;47(4):273-5
Russell AL. Glucosamine in osteoarthritis and gastrointestinal disorders: an exemplar of the need for a paradigm shift. Med hypotheses. 1998;51(4):347-9

13. Gray hc, hutcheson pS, Slavin RG. Is glucosamine safe in patients with seafood allergy? J Allergy clin Immunol. 2004;114(2):459-60

14. Anderson JW, Nicolosi RJ, Borzelleca JF. Glucosamine effects in humans: a review of effects on glucose metabolism, side effects, safety considerations and efficacy. Food chem toxicol. 2005;43(2):187-201

15. Monauni t, Zenti MG, cretti A, et al. Effects of glucosamine infusion on insulin secretion and insulin action in humans. Diabetes. 2000;49(6):926-35

16. Biggee BA, Blinn cM, Nuite M, et al. Effects of oral glucoamine sulphate on serum glucose and insulin during an oral glucose tolerance test of subjects with osteoarthritis. 2006 Jul 3; [Epub ahead of print] Ann Rheum Dis. 2006

17. Pouwels MJ, Jacobs JR, Span pN, et al. Short-term glucosamine infusion does not affect insulin sensitivity in humans. J clin Endocrinol Metab. 2001;86(5):2099-103

18. Reginster JY, Deroisy R, Rovati Lc, et al. Long-term effects of glucosamine sulphate on osteoarthritis progression: a randomised, placebo-controlled clinical trial. Lancet. 2001;357(9252):251-6

19. Shield MJ. Anti-inflammatory drugs and their effects on cartilage synthesis and renal function. Eur J Rheumatol Inflamm. 1993;13(1):7-16

20. Laverty S, Sandy JD, celeste c, et al. Synovial fluid levels and serum pharmacokinetics in a large animal model following treatment with oral glucosamine at clinically relevant doses. Arthritis Rheum. 2005;52(1):181-91.

Referenties ASU:

1. Gabay O et al. Stress-induced signaling pathways in hyalin chondrocytes: inhibition by Avocado-Soybean Unsaponifiables (ASU). Osteoarthritis Cartilage 2008;16:373-84.

2. Henrotin Y. Avocado/soybean unsaponifiable (ASU) to treat osteoarthritis: a clarification. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(9):1118-9.

3. Ding C et al. Do NSAIDs affect longitudinal changes in knee cartilage volume and knee cartilage defects in older adults? Am J Med. 2009;122(9):836-42.

4. Altinel L et al. Treatment with unsaponifiable extracts of avocado and soybean increases TGF-beta1 and TGF-beta2 levels in canine joint fluid. Tohoku J Exp Med. 2007;211(2):181-6.

5. Lippiello L et al. Metabolic effects of avocado/soy unsaponifiables on articular chondrocytes. Evid Based Complement Alternat Med. 2008;5(2):191-7.

6. Little CV et al. Herbal therapy for treating osteoarthritis. Cochrane Database Syst Rev. 2001;(1):CD002947.

7. Chrubasik JE et al. Evidence of effectiveness of herbal antiinflammatory drugs in the treatment of painful osteoarthritis and chronic low back pain. Phytother Res. 2007;21(7):675-83.

8. Ernst E. Avocado-soybean unsaponifiables (ASU) for osteoarthritis – a systematic review. Clinical Rheumatology 2003;22:285-288.

9. Blotman F et al. Efficacy and safety of avocado/soybean unsaponifiables in the treatment of symptomatic osteoarthritis of the knee and hip. A prospective, multicenter, threemonth, randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Revue Du Rhumatisme (English Ed.) 1997;64:825-834.

10. Appelboom T et al. Symptoms modifying effect of avocado/ soybean unsaponifiables (ASU) in knee osteoarthritis. A double blind, prospective, placebo-controlled study. Scandinavian Journal of Rheumatology 2001;30:242-247.

11. Maheu E et al. Symptomatic efficacy of avocado/soybean unsaponifiables in the treatment of osteoarthritis of the knee and hip: a prospective, randomized, double-blind, placebocontrolled, multicenter clinical trial with a six-month treatment period and a two-month followup demonstrating a persistent effect. Arthritis and Rheumatism 1998;41:81-91.

12. Lequesne M et al. Structural effect of avocado/soybean unsaponifiables on joint space loss in osteoarthritis of the hip. Arthritis and Rheumatism 2002;47:50-58.

13. Vitetta L et al. Alternative therapies for musculoskeletal conditions. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2008;22(3):499-522.

14. Christensen R et al. Symptomatic efficacy of avocadosoybean unsaponifiables (ASU) in osteoarthritis (OA) patients: a meta-analysis of randomized controlled trials. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(4):399-408.

15. Henrotin YE et al. Avocado/soybean unsaponifiables increase aggrecan synthesis and reduce catabolic and proinflammatory mediator production by human osteoarthritic chondrocytes. J Rheumatol. 2003;30(8):1825-1834.

16. Au RY et al. Avocado soybean unsaponifiables (ASU) suppress TNF-α IL-1β COX-2, iNOS gene expression, and prostaglandin E2 and nitric oxide production in articular chondrocytes and monocytes/macrophages. Osteoarthritis Cartilage 2007;15(11):1249-55.

17. Henrotin YE et al. Avocado/soybean unsaponifiables prevent the inhibitory effect of osteoarthritic subchondral osteoblasts on aggrecan and type II collagen synthesis by chondrocytes. J Rheumatol 2006;33(8):1668-1678.

18. Boumediene K et al. Avocado/soya unsaponifiables enhance the expression of transforming growth factor beta1 and beta2 in cultured articular chondrocytes. Arthritis Rheum 1999;42(1):148-56.

19. Mauviel A et al. Effects of unsaponifiable extracts of avocado/ soy beans (PIAS) on the production of collagen by cultures of synoviocytes, articular chondrocytes and skin fibroblasts. Rev Rhum Mal Osteoartic 1989;56(2):207-11.

20. Henrotin YE et al. Effects of three avocado/soybean unsaponifiable mixtures on metalloproteinases, cytokines and prostaglandin E2 production by human articular chondrocytes. Clin Rheumatol 1998;17(1):31-39.

21. Kawcak CE et al. Evaluation of avocado and soybean unsaponifiable extracts for treatment of horses with experimentally induced osteoarthritis. Am J Vet Res. 2007;68(6):598-604.

22. Cake MA et al. Modification of articular cartilage and subchondral bone pathology in an ovine meniscectomy model of osteoarthritis by avocado and soya unsaponifiables (ASU). Osteoarthritis Cartilage 2000;8(6):404-11.

23. Boileau C et al. Protective effects of total fraction of avocado/ soybean unsaponifiables on the structural changes in experimental dog osteoarthritis: inhibition of nitric oxide synthase and matrix metalloproteinase-13. Arthritis Res Ther. 2009;11(2):R41. http://arthritis-research.com/content/11/2/ R41

24. Kut-Lasserre C et al. Effect of avocado and soybean unsaponifiables on gelatinase A (MMP-2), stromelysin 1 (MMP-3), and tissue inhibitors of matrix metalloproteinase (TIMP- 1 and TIMP- 2) secretion by human fibroblasts in culture. J Periodontol. 2001;72(12):1685-94.

25. Yaman M et al. Oral administration of avocado soybean unsaponifiables (ASU) reduces ischemic damage in the rat hippocampus. Arch Med Res. 2007;38(5):489-94.

26. Heinecke LF et al. Inhibition of cyclooxygenase-2 expression and prostaglandin E2 production in chondrocytes by avocado soybean unsaponifiables and epigallocatechin gallate. Osteoarthritis Cartilage 2009. doi:10.1016/j.joca.2009.08.015