Geïmporteerde snijbloemen kunnen leiden tot gezondheidsrisico’s

Restanten van bestrijdingsmiddelen kunnen aanwezig zijn op rozen en andere snijbloemen die uit landen buiten de Europese Unie (EU) worden geïmporteerd, zo blijkt uit onderzoek. Dit kan voor mensen die hiermee werken leiden tot gezondheidsproblemen. Daarnaast veroorzaken deze bloemen ook milieurisico’s. [1]

Op diverse soorten bloemen die afkomstig zijn van landen buiten de EU zijn stoffen aangetroffen die Europese kwekers niet mogen gebruiken vanwege hun gevaar voor mens en milieu. In het onderzoek is de roos als voorbeeld gekozen, omdat deze het meest geïmporteerd wordt.

Buitenlandse rozen zitten vol met verboden gifstoffen die voor mensen die dagelijks met bloemen werken, zoals bloemisten, veilingmedewerkers en inspecteurs mogelijk gezondheidsrisico’s opleveren, met name als zij geen gebruik maken van persoonlijke beschermingsmiddelen. Behandeling van bloemen in het buitenland met gewasbeschermingsmiddelen valt niet onder het toezicht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Mogelijke gezondheidseffecten

Gewasbeschermingsmiddelen worden in de landbouw gebruikt, bijvoorbeeld voor het bestrijden van schimmels, insecten en onkruiden. Zonder bestrijdingsmiddelen werken is bij bloemen nog moeilijker dan bijvoorbeeld bij groenten. Bij een bloem moet immers zowel de bloem als de plant er goed uitzien.
Gewasbeschermingsmiddelen kunnen echter ook een onbedoeld effect hebben op andere organismen, zoals mens en dier, dus het gebruik ervan brengt naast voordelen ook risico’s met zich mee.

Stoffen in gewasbeschermingsmiddelen kunnen uiteenlopende gezondheidseffecten veroorzaken, afhankelijk van de duur en mate van de blootstelling en het soort stof. De middelen hebben onder andere effect op het immuunsysteem en het zenuwstelsel en kunnen een huidallergie en zelfs verschillende soorten kanker veroorzaken. Daarnaast loopt tijdens zwangerschap of via borstvoeding het ongeboren of jonge kind risico.

De verwachting is dat de meeste aangetroffen restanten geen gezondheidsrisico’s opleveren voor de consument, vanwege een beperkte blootstelling. Toch is ook voor hen een gezondheidsrisico niet helemaal uit te sluiten. Daarnaast kan het eten van rozenblaadjes die niet voor consumptie worden gekweekt leiden tot een gezondheidsrisico.

103 verschillende stoffen aanwezig

Ten behoeve van het onderzoek werd een steekproef gedaan met 177 monsters van rozen van buiten de EU. Er werden 103 verschillende stoffen gevonden.
Op basis van dit onderzoek schat het RIVM in dat voor werkenden in de bloemensector, zelfs met bedekte armen en benen en met handschoenen aan, de blootstelling aan ongeveer 5 procent van deze stoffen hoger is dan de gezondheidskundige grenswaarde (de maximale hoeveelheid van een stof is die iemand binnen mag krijgen, zonder dat dit gevolgen heeft voor zijn gezondheid).

Blootstelling aan deze stoffen heeft mogelijk een effect op de gezondheid. Zonder beschermende kleding is dat het geval voor ongeveer 20 procent van de stoffen. Dit geldt voor bloemisten, veilingmedewerkers en importeurs. Voor inspecteurs is het risico lager, omdat ze minder in contact komen met bloemen.

Geen wettelijke normen

Voor bloemen en planten bestaan geen wettelijke normen voor resten van bestrijdingsmiddelen, terwijl die wel voor voedsel gelden. Hierdoor kunnen bloemen veel ruimer worden bespoten en komen gevaarlijke stoffen ongecontroleerd Europa binnen.

Hierbij gaat het soms om bestrijdingsmiddelen die in Europa zijn geproduceerd, hier verboden zijn vanwege hun risico’s, maar wèl worden geëxporteerd naar andere landen zoals Kenia en Colombia waar de regels veel zwakker zijn, met als gevolg dat de mensen daar via onze producenten een groot gezondheidsrisico lopen.
Bovendien komen deze verboden bestrijdingsmiddelen via import weer terug op onze markt en vandaaruit alsnog in onze woonkamers en ons milieu.

Europese Commissie wil beoordeling bestrijdingsmiddelen afzwakken

Onlangs heeft de Europese Commissie een voorstel gepubliceerd inzake het afzwakken van de Europese beoordeling van bestrijdingsmiddelen. Naar aanleiding hiervan heeft de Tweede Kamer het kabinet opgeroepen om zich in Brussel te verzetten tegen dit voorstel.

Daarnaast hebben meer dan 50 organisaties en wetenschappers, waaronder Parkinson Alliantie Nederland, Natuur & Milieu, de vereniging van drinkwaterbedrijven Vewin, Natuurmonumenten en de FNV, de Tweede Kamer en betrokken ministeries er in een brandbrief op gewezen dat steeds meer wetenschappelijk onderzoek verbanden laat zien tussen bestrijdingsmiddelen en ernstige aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, ALS, dementie en kanker, en dat deze chemicaliën grote schade aan de biodiversiteit toebrengen.
Ook staan de Europese voorstellen haaks op eerder Kamerbeleid en kabinetsbeloften.

De rol van Nederland

Nederland is een belangrijk doorvoerland voor bloemen. Door in ons land eisen te stellen worden consumenten en natuur in heel Europa beschermd. Het zorgt er daarnaast voor dat bloementelers wereldwijd het gebruik van bestrijdingsmiddelen gaan aanpassen. In de Europese Unie moeten landen voldoen aan eisen op het gebied van veiligheid, effectiviteit en milieubelasting voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Milieurisico’s

Wanneer de bloemen zijn uitgebloeid verdwijnen ze via het gft-afval in het milieu. Daardoor komen bestrijdingsmiddelen terecht in de bodem en het oppervlaktewater, en uiteindelijk ook in drinkwaterbronnen. Een deel van deze stoffen breekt nauwelijks af en vormt zo een blijvend risico voor mens en natuur.

Als de bloemen in het groenafval komen, kunnen schimmels daardoor ook nog eens resistent worden tegen de bestrijdingsmiddelen. Uitgebloeide bloemen op een composthoop gooien leidt er eveneens toe dat deze stoffen in onze leefomgeving terechtkomen en bodemorganismen, bijen en grondwater schaden.
Afval van geïmporteerde rozen en andere snijbloemen horen dus niet thuis bij het gft-afval of op de composthoop, maar moeten veilig worden afgevoerd via het restafval.

Aanbevelingen

Het rapport van BuRO is een advies aan Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en de staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport en de Inspecteur-Generaal van de NVWA.

Om gezondheids- en milieurisico’s te minimaliseren, geeft BuRo een duidelijke aanbeveling om de aanwezigheid van residuen van gewasbeschermingsmiddelen op geïmporteerde rozen en andere snijbloemen van buiten de EU te reguleren. In de tussentijd zijn er passende maatregelen nodig voor de veiligheid en gezondheid van iedereen die beroepsmatig met de bloemen in aanraking komt.

Biologische bloementeelt

Via deze link kun je nagaan of er rekening wordt gehouden met het milieu bij de bloemteelt. Door te kiezen voor biologische bloemen haal je geen gif in huis en steun je kwekers die laten zien dat bloemen telen ook kan zonder schade aan mens en milieu. Biologische bloemen zijn over het algemeen veilig voor bijen.

Bloemen die niet uit warme kassen komen, zijn weliswaar het beste voor het klimaat, maar dat betekent niet automatisch dat ze ook milieuvriendelijk geteeld zijn; er kunnen bijvoorbeeld toch veel bestrijdingsmiddelen voor gebruikt zijn.
Een potplant die lang meegaat is een betere keuze voor klimaat en milieu dan steeds een nieuwe bos bloemen in een vaas. Een kleinere potplant is een duurzamere keuze dan een grote.

Marijke Verstege

Zie ook:

Bestrijdingsmiddelencocktail: effecten onbekend.
Pesticiden op groenten en fruit.