skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Dierendag: let op pijn bij honden

Acute pijn is vrij gemakkelijk te herkennen bij een hond. Het dier zal bij aanraking zich terugtrekken, piepen, janken, gillen of zelfs agressie kunnen vertonen. Dit is een reflex op heftige pijn.

Chronische pijn is lastiger. Omdat deze vaak geleidelijk intreedt, krijgt de hond de tijd hier rustig aan te wennen zonder dat de eerder genoemde reflex optreedt. Dit neemt niet weg dat de hond er wel veel last van kan hebben, maar hij zal dit op een andere manier uiten.

Algemene symptomen van pijn: waar kun je op letten?

Dierendag: let op pijn bij hondenHieronder vind je een aantal voorbeelden van symptomen van pijn. Niet iedere hond uit pijn op dezelfde manier. Het is daarnaast belangrijk om te kijken naar de context: een hond kan hijgen door de warmte . Maar het kan ook een uiting zijn van pijn, of beide: warmte en pijn.

Vocaal:
Piepen, janken, grommen
Veelvuldig blaffen
Hijgen

Verandering in beweging:
Niet willen lopen
Waggelen
Stijfheid
Lopen in telgang (kunnen rugklachten de reden van de verandering zijn?)
Regelmatig verstappen, struikelen of evenwicht (bijna) verliezen
Dierendag: let op pijn bij honden‘Sleeppootje’: nagels over grond horen slepen
Een poot minder of in zijn geheel niet belasten
Een poot vaak anders dan ’recht onder het lichaam’ neerzetten (meer naar voren gestrekt, meer onder het lichaam of juist naar buiten toe)
Niet meer in of uit de auto kunnen/willen springen
Trap niet meer op of af kunnen/willen
Het vermijden van de achterpoot optillen bij het plassen
Staat moeilijker op
Sneller uitglijden
Bibberen
Meer weloverwogen en voorzichtige manier van bewegen
Vaak uitrekken of spelbogen maken
Andere houding van de kop; scheef of meer in verlengde van de rug

Verandering in uiterlijk:

Dierendag: let op pijn bij hondenVacht: dof, pluizig, extreem verharend, verkleuringen, kruinen, borstelen. Borstelen (waarbij de rug- en nekharen van een hond overeind komen te staan) kan vergeleken worden met mensen die plots kippenvel krijgen (als wij een vacht op onze armen zouden hebben, dan zou dat op zo’n moment ook borstelen). Het is een reflex die meestal voorkomt uit een scheut opwinding/spanning.
Staart uit het midden dragen
Verschil in spieropbouw tussen linker en rechter kant van het lichaam en tussen voor- en achterkant
Ogen: verwijde pupillen, wallen onder ogen, moe, dof, starend, in zichzelf gekeerd, kwetsbaar, meer knipperen.

Verandering in gedrag zoals:
Zich afzonderen
Zich veel likken op specifieke plekken
Dierendag: let op pijn bij hondenWeinig tot geen eetlust
Geïrriteerd, korter lontje, agressief
Lusteloos of rusteloos
Lip optrekken, bijten
Anders liggen dan normaal, bijvoorbeeld:
Kop op, of juist over een rand
Normaal opgekruld liggen en nu gestrekt
Niet meer op de rug slapen
Reactie bij (voorzichtige) aanraking van bijvoorbeeld rug of nek
Tegendraads gedrag, ‘Lastiger’, bijvoorbeeld: wil halsband/tuig niet (meer) om, wil niet geborsteld worden, brommen bij nagels knippen etc.
Minder enthousiast om mee te gaan voor een wandeling of minder plezier in z’n algemeenheid
Veranderd spelgedrag
Diverse uitingen van stress zoals: pootkluiven, krabben, hyperactiviteit, sip, angst (bijvoorbeeld verlatingsangst), niet meer willen eten/drinken, obsessief gedrag, bevriezen, huilen (verschillende uitingen), bibberen, trillen, trillende poten

Voor jouw hond onlogisch of ander gedrag zoals:

Dierendag: let op pijn bij honden

Niet meer in zijn favoriete mand willen liggen
Zijn favoriete kluif laten liggen en/of kiezen voor een kluif of snack die zachter of kleiner is.
Niet meer de auto in willen voor een wandeling
Restje eten achter laten in de etensbak
Afkeur van zijn normaal favoriete eten, voorkeur voor ander eten dan voorheen
Zoekt warmere of juist koelere plekken op dan normaal terwijl de omgevingstemperatuur niet gewijzigd is

Verandering in geur zoals:
Adem
Oren
Huid
Vacht

Pijn bestrijden bij honden

Dierendag: let op pijn bij hondenChronische pijn wordt steeds vaker herkend en aangepakt in de praktijk van kleine dieren. De recente erkenning dat onvermogen om te communiceren de mogelijkheid om pijn te ervaren niet uitsluit, vereist dat dierenartsen pijn bij dieren actief herkennen, beoordelen en beheersen. Om pijn succesvol te behandelen en bijwerkingen te beperken, wordt momenteel de voorkeur gegeven aan een combinatie van verschillende therapeutische wapens (bijvoorbeeld pijnstillers, acupunctuur, fysiotherapie en dieetinterventies).

In dit perspectief vertegenwoordigt het endocannabinoïde-achtige palmitoylethanolamide een veelbelovende optie, aangezien het van nature voorkomt in voedselbronnen en dierlijke weefsels, de mechanismen van chronische pijn aanpakt (d.w.z. hyperactiviteit van immuuncellen) en momenteel wordt het gebruikt in aanvullend voer voor honden en katten in zeer goed opneembare gemicroniseerde formuleringen (bijv. micropalmitoylethanolamide).

Palmitoylethanolamide (PEA) voor de hond

Palmitoylethanolamide is een vetzuuramide dat van nature voorkomt in het menselijk lichaam, in de lichamen van vele gewervelde en ongewervelde dieren en ook in planten.

Daarnaast bevat voedsel (voornamelijk eieren, pinda’s, soja, vlees, vis en orgaanvlees zoals lever, hart en nier) kleine hoeveelheden palmitoylethanolamide.
Palmitoylethanolamide heeft drie hoofdfuncties in het lichaam: celbescherming, ontstekingsremming en pijnstilling.

Palmitoylethanolamide kan in veel cellen gevormd worden en kan op deze manier werkzaam zijn bij chronische pijnklachten. Het maakt namelijk deel uit van een natuurlijk antipijn-systeem. Bij elk chronisch pijnsyndroom vindt er overmatige activatie plaats van bepaalde cellen die bij ontsteking een rol spelen, zoals de mestcellen en de gliacellen.

Sinds een aantal jaren is bekend dat deze niet-neuronale cellen chronische pijn in stand houden. Daarom is het belangrijk deze geactiveerde ontstekingsachtige cellen in hun overmatige activiteit te remmen. Dat is precies wat palmitoylethanolamide doet. Het brengt deze cellen weer tot rust, waardoor chronische pijnsystemen aanmerkelijk minder sterk zullen reageren. Naast de kalmerende invloed op onder andere mestcellen en gliacellen zijn er inmiddels nog vele andere werkingsmechanismen geïdentificeerd.

Werking en toepassingen van palmitoylethanolamide bij de hond

  • Palmitoylethanolamide kan zinvol ingezet worden bij een veelheid van aandoeningen die gepaard gaan met pijn of ontstekingen.
    Er zijn experimentele bewijzen en/of bewijzen vanuit klinische studies, dat palmitoylethanolamide zinvol inzetbaar is bij een groot aantal aandoeningen.
  • Palmitoylethanolamide heeft ook bij de hond enige tijd nodig om werkzaam te zijn omdat het op een natuurlijke en biologische manier in het lichaam van de hond werkzaam is. Het duurt ongeveer een week voordat de juiste spiegel is opgebouwd en effecten merkbaar zijn.
  • Palmitoylethanolamide verhoogt de effectiviteit van pijnstillers zoals opiaten, amitriptyline en pregabaline. Ook kan het ingezet worden om de dosering van die stoffen te verminderen, of zelfs na enige tijd te vervangen.
  • Palmitoylethanolamide heeft een aantal verschillende werkingsmechanismen, waaronder snelle en langzamere werkingsmechanismen. Het kan dan ook zijn dat de pijnstillende werking langzaam op gang komt. Zet daarom ten minste gedurende twee maanden deze stof in.
    De opname van palmitoylethanolamide is vermoedelijk beter als het na of bij de maaltijd wordt ingenomen, maar daar is geen duidelijk onderzoek naar gedaan.

Dierendag: let op pijn bij hondenBeagle Hotch Redactie Natuur Diëtisten Nederland
Ik zit in de redactie voor o.a. de advisering betreffende gezonde dierenvoeding. Ik moet geregeld gezonde hapjes uitproberen en van commentaar voorzien. Geen beroerde taak in vergelijking met de andere redactieleden, die vele uren kwijt zijn met artikelen schrijven.

Ik moest nu vertellen over hoe Palmitoylethanolamide mij als 10-jarige hond, helpt bij mijn nekhernia. Ik moet ook vaak op de foto, iets wat ik minder geslaagd vind omdat ik dan geduldig moet wachten voor een goed resultaat. Enfin het is wel een hondenbaan, maar geen beroerd leven en ook erg gezellig met al die redactiedames die lief voor mij zijn.

 

Dierendag: let op pijn bij honden

 

Het E-book Hondengeluk & Hondengedoe wat over mij gaat is te koop via internetboekwinkels waaronder:
Bruna (9,24), The read shop (9,24), Bookspot (9,24), Boekwereld (7.99), Standaard boekhandel (7.99).

Veel leesplezier!
Groetjes Hotch

LeeDierendag: let op pijn bij hondens nog meer artikelen over dieren(voeding)

Referenties

[1] Re G, et al. Palmitoylethanolamide, endocannabinoids and related cannabimimetic compounds in protection against tissue inflammation and pain: Potential use in companion animals. Vet J 2007;173:23–32.
[2] A novel composite formulation of palmitoylethanolamide and quercetin decreases inflammation and relieves pain in inflammatory and osteoarthritic pain models. BMC Veterinary Research 2017. bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-017-1151-z
[3] Chronic Pain in Dogs and Cats: Is There Place for Dietary Intervention with Micro-Palmitoylethanolamide? Animals 2021, 11(4), 952; doi.org/10.3390/ani11040952 www.mdpi.com/2076-2615/11/4/952
[4] Palmitoylethanolamide (PEA) een effectieve lichaamseigen pijnstiller en ontstekingsremmer
Orthokennis www.orthokennis.nl/artikelen/palmitoylethanolamide-een-effectieve-lichaamseigen-pijnstiller-en-ontstekingsremmer
[5] Raso GM, et al. Palmitoylethanolamide stimulation induces allopregnanolone synthesis in C6 Cells and primary astrocytes: involvement of peroxisome-proliferator activated receptor-α. J Neuroendocrinol. 2011 Jul;23(7):591-600. doi: 10.1111/j.1365-2826.2011.02152.x.

Palmitoylethanolamide (PEA)

Dieronderzoek heeft aangetoond dat palmitoylethanolamide (PEA) uitstekend wordt opgenomen vanuit het maagdarmkanaal en snel haar therapeutische werking ontvouwt. De therapeutische werking van palmitoylethanolamide is sinds 1957 in meer dan 300 wetenschappelijke artikelen gedocumenteerd.Voor zover bekend zijn er geen negatieve interacties tussen palmitoylethanolamide en reguliere geneesmiddelen. PEA kent nauwelijks tot geen bijwerkingen en heeft daarmee een groot voordeel ten opzichte van reguliere pijnmedicatie. [1-3]

Bronnen:
[1] Costa B, et al. Therapeutic effect of the endogenous fatty acid amide, palmitoylethanolamide, in rat acute inflammation: inhibition of nitric oxide and cyclo-oxygenase systems. Br J Pharmacol. 2002 Oct;137(4):413-20.
[2] Mazzari S, et al. N-(2-hydroxyethyl)hexadecanamide is orally active in reducing edema formation and inflammatory hyperalgesia by down-modulating mast cell activation. Eur J Pharmacol 1996;300:227–236.
[3] Keppel Hesselink JM. Evolution in pharmacologic thinking around the natural analgesic palmitoylethanolamide: from nonspecific resistance to PPAR-α agonist and effective nutraceutical. J Pain Res. 2013;6:625-34. doi: 10.2147/JPR.S48653.

MDR1 mutatie bij honden

Dierendag: let op pijn bij hondenHet eiwit P-glycoproteïne beschermt bij de normale gezonde hond het hersenweefsel en het centrale zenuwstelsel tegen de hoge concentraties van giftige stoffen (zoals geneesmiddelen). Voor dit eiwit heeft de hond het MDR1 gen nodig (Multidrug Resistance gen 1). Als een hond dit gen niet heeft, dan is de hond gevoeliger voor allerlei geneesmiddelen en dat kan gevaarlijk zijn als de dierenarts of u dat niet weet. We zien vooral bij Collies en Collie-achtigen deze afwijking (MDR1-mutatie): het zijn gezonde honden maar kunnen door medicijnen in de problemen komen.

Bij welke rassen komt de medicijnovergevoeligheid door MDR1 mutatie voor?

De mutatie komt bij de vroegste Engelse schapendrijversrassen (de working sheepdogs) vandaan. We zien het bij een hele reeks Collie-rassen. We weten dat in Amerika, Frankrijk en Australië drie kwart van de Collies minstens 1 afwijkend MDR1 gen heeft (drager of lijder).

De MDR1 mutatie kan gevonden worden bij:
Collie, Schotse herder
Shetland Sheepdog (Sheltie)
Border Collie
Australian Shepherd
Australian Cattledog
Old English Sheepdog (Bobtail)
Duitse Herders
Zwitserse Witte Herder
Langharige Whippet
Silken Windhounds
Kruisingen met “collie-bloed”.

Welke geneesmiddelen geven problemen bij honden met een MDR1 mutatie?

De geneesmiddelen waarvan is aangetoond dat ze problemen kunnen veroorzaken bij honden met de MDR1 mutatie:
Acepromazine (verdovingsmiddel, middel bij vuurwerkangst)
Butorphanol (pijnstiller, verdovingsmiddel)
Cyclosporine (Atopica, Optimmune, onderdrukt de afweer)
Digoxine (hartmedicijn)
Chemotherapie middelen, medicijnen tegen kanker: doxorubicine, vinblastine en vincristine
Ivermectine, selamectine (Stronghold), milbemycine (Milbemax) en moxidectine (Advocate), (medicijnen tegen parasieten zoals luizen, mijten en wormen),
Dexamethason, medicijn tegen ontstekingen en onderdrukt allergische reacties
Ebastine, medicijn tegen allergische reacties
Grepafloxacine, Sparfloxacine (antibiotica)
Loperamide (Imodium, diarreeremmer, medicijn tegen diarree, zonder recept te koop bij drogist)

Er zijn ook geneesmiddelen die mogelijk problemen zouden kunnen geven bij honden die de MDR1 mutatie hebben, maar waarvan we het niet zeker weten.
Advies is om voorzichtig te zijn met deze medicijnen in honden met de MDR1 mutatie:
Domperidon en ondansetron, medicijnenen tegen misselijkheid en maagklachten)
chemotherapiemiddelen, medicijnen tegen kanker: etoposide, Mitoxantrone, Paclitaxel
Morfine, verdovingsmiddel, pijnstiller
Quinidine of chinidine (medicijn tegen hartritmestoornissen)
Rifampicine (een antibioticum)

Wat betekent de uitkomst van de MDR1-DNA test?

De MDR1 DNA-test geeft drie mogelijke resultaten:

  • Uw hond is vrij (heeft twee gezonde genen). De hond zal bij gebruik van risico-geneesmiddelen geen overgevoeligheidsreacties krijgen en, minstens zo belangrijk, kan de afwijking niet doorgeven aan de volgende generatie.
  • Uw hond is drager (heeft één gezond gen en een defect gen). De hond zal het foute gen aan de helft van zijn nakomelingen doorgeven. Dragers kunnen vergiftigingsverschijnselen krijgen bij toediening van een normale dosis loperamide (Imodium ®), en van een aantal geneesmiddelen tegen kanker of bij toediening van een hoge dosis ivermectine (meer dan 50 microgram per kilogram).
  • Uw hond is lijder (heeft dus twee defecte genen). Lijders geven het afwijkende gen door aan al hun nakomelingen in de volgende generatie en krijgen vergiftigingsverschijnselen bij toediening van risico-geneesmiddelen. Het zijn de dieren die de overgevoeligheidsreacties in ernstige mate vertonen.

Fokkerijbeleid

Bij rassen die met zo’n ernstige erfelijke afwijking te maken hebben, is het van belang te voorkomen dat de erfelijke ziekte zich verder verspreidt in volgende generaties. Met de beschikbaarheid van DNA-testen zoals de MDR1-test kan dat. Elk dier met de defecte erfelijke aanleg kan zo opgespoord worden.

Bron
Medisch Centrum voor Dieren Amsterdam