skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Weerstandsverhoging bij Long COVID

Een deel van de mensen houdt na een besmetting met SARS-CoV-2 langdurig klachten. Dat wordt ‘Long COVID’ of ‘PASC’ (Post-Acute Sequelae of SARS-CoV-2 Infection) genoemd. Deze klachten kunnen tot enkele weken, maar soms meerdere maanden na een infectie met COVID-19 aanhouden.

Weerstandsverhoging bij Long COVIDDeze klachten kunnen tot enkele weken, maar soms meerdere maanden na een infectie met COVID-19 aanhouden.  Hoe kunnen we zelf werken aan onze weerstand ter bescherming tegen de cytokinenstormen van virussen?

Jongeren met Long COVID

Meer dan de helft van de jongeren met milde coronaklachten krijgt Long COVID, blijkt uit onderzoek in Noorwegen. Zes maanden na een coronabesmetting had meer dan 50 procent van 16- tot 30-jarigen nog steeds symptomen als vermoeidheid, kortademigheid en concentratieproblemen, aldus onderzoekster Nina Langeland.

Mensen met Long COVID hebben klachten zoals vermoeidheid, kortademigheid, pijn op de borst, spierpijn, hoofdpijn, hartkloppingen, aanhoudende verhoging, langdurig verlies van reukvermogen, of kampen met een depressie of vergeetachtigheid. Dat laatste wordt vaak ‘brain fog’ genoemd.

Nutricijnen bij COVID-19

Weerstandsverhoging bij Long COVIDDe pathogenese van COVID-19 is zeer complex en omvat onderdrukking van de antivirale en aangeboren immuunrespons van de gastheer, inductie van oxidatieve stress gevolgd door hyperontsteking die wordt beschreven als de “cytokinestorm”, die de acute longbeschadiging, weefselfibrose en longontsteking veroorzaakt.

Verschillende nutricijnen (zie ons COVID archief) hebben een bewezen vermogen tot immuunversterkende, antivirale, antioxiderende en ontstekingsremmende effecten. Deze immuunversterkende stoffen zijn; zink, selenium, vitamine D, vitamine C, curcumine, boswellia, resveratrol, quercitine, probiotica, selenium, lactoferrine, quercetine. [1]

Het groeperen van enkele van deze fytonutriënten in de juiste combinatie kan helpen om je immuunsysteem te versterken en de ziekteprogressie tot een ernstig stadium te stoppen en de hyperontsteking verder te onderdrukken, om zowel profylactische als therapeutische ondersteuning te bieden tegen COVID-19. [2-4]

Ziekteproces COVID-19

De details van het ziekteproces van SARS-CoV-2-infectie zijn nog niet helemaal duidelijk. Het beschikbare bewijs suggereert dat de infectie in twee fasen kan worden ingedeeld. [1]
Fase 1: Een asymptomatische fase met of zonder detecteerbaar virus.
Fase 2: Symptomatische fase met hoge virale lading.

Het virus komt het epitheel van de luchtwegen binnen na binding van het S-eiwit aan de ACE2-receptoren en wordt daaropvolgend ‘geactiveerd’ door het cellulaire transmembraanprotease, serine 2 (TMPRSS2). Na binnenkomst remt of vertraagt het virus de aangeboren interferon (IFN) immuunrespons van de gastheer.

Virusreplicatie

Weerstandsverhoging bij Long COVIDZodra type 1 IFN is uitgescheiden, verstoort het virus de IFN-signalering door de signaaltransducer en activator van transcriptie (STAT) 1-fosforylering te remmen. Na de stoornis in het IFN-systeem vindt virusreplicatie in cellen plaats.

Eenmaal in de cel gedraagt een virus zich net als we dat kennen van een computervirus. Het erfelijk materiaal van het virus werkt als een kwaadaardige boodschap die de cel herprogrammeert. Normale activiteiten gaan op een laag pitje en de cel is vervolgens vooral bezig met de productie van nieuwe virus­eiwitten en het kopiëren van het erfelijk materiaal van het virus.

Losse onderdelen worden samengevoegd tot nieuwe virusdeeltjes. De aanmaak van nieuwe virusdeeltjes kan heel snel gaan. Er zijn virussen waarbij een geïnfecteerde cel binnen zes tot acht uur tienduizend virusdeeltjes maakt.

Gevolgen virale replicatie

Weerstandsverhoging bij Long COVIDDe virale replicatie veroorzaakt op zijn beurt de activering van monocyten, macrofagen en granulocyten, wat resulteert in de hyperinflammatoire aandoening die wordt beschreven als “cytokinestorm” met de massale secretie van pro-inflammatoire cytokinen, waaronder interleukinen; (IL)-1, IL-6, IL -8, IL-12, tumornecrosefactor (TNF)-α, enz.

Dit resulteert in hyperontsteking van weefsels en daaropvolgende weefselfibrose en longontsteking. Studies wijzen ook op de betrokkenheid van oxidatieve stress bij het ziekteproces van COVID-19. De SARS-CoV-2-infectie veroorzaakt direct oxidatieve stress door de productie van reactieve zuurstofsoorten (ROS) te verhogen en indirect door de antioxidantafweer van de gastheer te onderdrukken.

Oxidatieve stress is een stofwisselingstoestand waarbij er meer reactieve zuurstofverbindingen vrij komen dan gebruikelijk. Langdurige blootstelling aan grote hoeveelheden radicalen of radicalen die op de verkeerde plaats of op het verkeerde moment worden gemaakt, is ongewenst. Er treedt dan oxidatieve beschadiging op van cel- en weefselstructuren.

Verder draagt granulocytose als reactie op SARS-CoV-2-infectie ook bij aan de productie van superoxide-ionen, een type ROS (reactive oxygen species of reactieve zuurstofverbindingen) en aan de extra productie van pro-inflammatoire cytokines.

Verhoogde Oxidatieve stress

Uit onderzoek blijkt ook dat verhoogde oxidatieve stress resulteert in activering, apoptose en ontsteking, o.a. door onvoldoende expressie van het zogenaamde NRF-2-doelwit, glucose-6-fosfaatdehydrogenase (G6PDH), wat een verhoogde ROS en virusproductie geeft (de NRF-2-niveaus bleken onderdrukt te zijn in longbiopten van COVID-19-patiënten).

Weerstandsverhoging bij Long COVIDEen belangrijk effect van curcumine is opregulatie (verhoging van activiteit en/ of hoeveelheid) van de transcriptiefactor Nrf2 (nuclear factor erythroid 2 related factor 2), die verdedigingssystemen activeert in reactie op oxidatieve stress en andere endogene en exogene stressoren. Nrf2 activeert het antioxidantsysteem met onder meer verhoging van de synthese van glutathion. Maar het remt ook ontstekingen (onder meer door neerregulatie van NFκB en verhoging van anti-inflammatoir IL-10) en activeert fase II detoxificatie-enzymen van de lever.

Een disfunctioneel Nrf2-systeem wordt gezien bij chronische aandoeningen waaronder neurodegeneratieve ziekten, chronische nierziekten, astma, COPD en obesitas. Wetenschappers hebben vastgesteld dat activering van het antioxidantsysteem door Nrf2 sterkere neuroprotectieve effecten heeft en o.a. minder tot herseninflammatie leidt.

Acute long beschadiging voorkomen

Weerstandsverhoging bij Long COVIDStudies suggereren ook dat SARS-CoV-2-infectie de activering van NF-KappaB-toll-like receptor (TLR)-signaleringsroutes triggert om de oxidatieve stress en hyperinflammatoire respons op gang te brengen (te induceren), wat uiteindelijk leidt tot acute longbeschadiging.

Toll-like receptoren (TLR’s) activering, waarvan transcriptiefactor NF-kappaB de hoofdregulator is, is nodig in de expressie van geschikte pro-inflammatoire en immunomodulerende factoren om pathogene uitdagingen aan te gaan. Curcumine en Boswellia beïnvloeden hier het proces positief door neerregulatie van NFκB.

De longen van COVID-19-patiënten vertonen verhoogde niveaus van inflammatoire cytokines (IL-1, TNF-α). Dit correleert met verhoogde activiteit van HAS2 (Hyaluronansynthase 2 is een enzym) en de daaropvolgende longpathologie veroorzaakt door de SARS-CoV-2-infectie. Daarom suggereren de bovenstaande klinische en onderzoeksresultaten dat de pathogenese van COVID-19 twee fasen omvat: Fase 1, onderdrukking van de aangeboren immuunrespons, toename van oxidatieve stress en fase 2 door acute ontsteking veroorzaakte schadelijke fase. [1]

Wat kunnen we zelf doen aan onze weerstandverhoging?

Na deze technische uitleg m.b.t het ziekteproces bij long COVID, is de ‘simpele’ vraag wat kunnen we er zelf aan doen om onze weerstand te verhogen. Een nieuwe studie in de Journal of voedingssupplementen toont aan dat voedingssupplementen, waaronder verschillende vitamines en het mineraal zink, nuttig kunnen zijn om de infectie te voorkomen of de ernst ervan te verminderen. [6]

Weerstandsverhoging bij Long COVIDDe associatie van ernstige COVID-19 met inflammatoire aandoeningen en verzwakte of veranderde immuniteit suggereert dat deze intrinsiek zijn aan het klinische beloop. Omdat dieet- en voedingsmaatregelen verband houden met duidelijke veranderingen in immuniteit, hebben velen de effecten van macro- en micronutriënten onderzocht bij het opbouwen van een verdediging tegen dit virus. Bovendien zijn voedingsbenaderingen veilig en effectief door hun positieve invloed op de immuniteit.

Van vitamine B3, C en D en zink is aangetoond dat ze de initiële aangeboren immuunrespons beïnvloeden en/of daaropvolgende stroomafwaartse processen die verband houden met virale infectie moduleren.

Vitamine D verlaagt de niveaus van angiotensine-converting enzyme 2 (ACE2). Dit molecuul fungeert als een ingangsreceptor voor SARS-CoV-2 en op hogere niveaus kan het de kwetsbaarheid voor ernstigere manifestaties vergroten. Vitamine D-tekort is ook een risicofactor voor acute respiratory distress syndrome (ARDS), een veelvoorkomende fatale complicatie van kritieke COVID-19.

Vitamine B3 is een complex van drie vitamines, namelijk nicotinamide-riboside (NR), nicotinamide (NAM) en nicotinezuur (NA), die voorlopers zijn van NAD+, een centrale katalysator van het metabolisme. NAD-uitputting wordt geassocieerd met een slechte immuniteit, aangezien cellulaire immuunresponsen NAD verbruiken.
Twee componenten van de celrespons op coronavirusinfectie omvatten SIRT- en PARP-moleculen, die beide strijden om NAD. Verminderde SIRT-activering door hyperactivering van PARP’s leidt tot hyperinflammatie en een cytokinestorm, met toegevoegde oxidatieve stress door virale activering.

Nicotinamide Riboside is een efficiënte voorloper van nicotinamide adenine dinucleotide (NAD+). NAD+ is een metaboliet van vitamine B3 (niacine) en is essentieel voor de energiestofwisseling. Vitamine B3 helpt om vermoeidheid te verminderen en draagt bij aan een normale energiehuishouding. [7]

Belangrijk in de strijd tegen virussen is het hebben of opbouwen van een goede weerstand. De weerstand is eigenlijk een andere naam voor het immuunsysteem. Voeding speelt daarin een cruciale rol.

Covid-19 , voedingsinterventies en nutriënten

Weerstandsverhoging bij Long COVIDIn deze studie wordt uitgelegd hoe nutriënten zoals de vitamines A, C, D en E, de mineralen zink, selenium, magnesium en omega-3-vetzuren kunnen bijdragen aan de afweer tegen Covid-19. [5]

In dit artikel wordt het belang van optimale voeding en suppletie bij Covid-19 toegelicht. [6]

Volgens prof. Manfred Eggersdorfer is een goede voedingsstatus heel belangrijk voor een goed werkend immuunsysteem en dus voor het bestrijden van het coronavirus. Uit klinische studies weten we dat dit de ernst en de duur van klachten kan verminderen.

Het mediterraan voedingspatroon wordt in verband gebracht met tal van gezondheidsvoordelen. Zoals een hogere levensverwachting, beter geheugen, verlaagd risico op kanker en verbetering van insulinegevoeligheid.
Het mediterraan voedingspatroon beschermt je nog beter als je het combineert met een gezonde levensstijl: niet roken en regelmatige fysieke activiteit zoals sporten of wandelen.

Marijke de Waal malefijt

 

Marijke de Waal Malefijt

 

 

Weerstandsverhoging bij Long COVID

Zelftesten: test uw gezondheid aan huis

Referenties

[1] Mrityunjaya1,Pavithra. Immune-Boosting, Antioxidant and Anti-inflammatory Food Supplements Targeting Pathogenesis of COVID-19.Front. Immunol., 07 October 2020. |
[2] Dietary Supplements in the Time of COVID-19. National Institutes of Health. ods.od.nih.gov/factsheets/COVID19-HealthProfessional/
[3] Some nutritional supplements may help prevent or mitigate COVID-19 severity. www.news-medical.net/news/20210222/Some-nutritional-supplements-may-help-prevent-or-mitigate-COVID-19-severity.aspx
[4] Bogan-Brown, K. et al. (2021). Potential Efficacy of Nutrient Supplements for Treatment or Prevention of COVID-19. Journal of dietary supplements.
[5] Hira Shakoor. Immune-boosting role of vitamins D, C, E, zinc, selenium and omega-3 fatty acids: Could they help against COVID-19? Maturitas. 2021 Jan;143:1-9. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33308613/
[6] Fiorenzo Moscatelli. COVID-19: Role of Nutrition and Supplementation. Nutrients. 2021 Mar; 13(3): 976. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8002713/
doi.org/10.1080/19390211.2021.1881686 , www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19390211.2021.1881686
[7] Therapeutic potential of boosting NAD+ in aging and age-related diseases. www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468501118300063
[8] Anatomie van een tragedie – interview met Geert Vanden Bossche. overnu.nl/anatomie-van-een-tragedie-interview-met-geert-vanden-bossche/
[9] Vaccin-hoogleraar: voordelen Pfizer bij kinderen niet groter dan risico’s. overnu.nl/vaccin-hoogleraar-voordelen-pfizer-bij-kinderen-niet-groter-dan-risicos/%5B/vc_column_text%5D%5B/vc_column%5D%5B/vc_row%5D