skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Voedingstekorten bij ouderen: een grijs gebied

Voedingsgewoonten: bepalend voor de antioxidantstatus bij ouderen

Al eerder toonden studies aan dat een dieet rijk aan groenten en fruit gepaard gaat met een lagere kans op leeftijdsgebonden aandoeningen. Ook is al langer bekend dat de antioxidantcapaciteit van het lichaam afneemt met de leeftijd. Een studie (Br J Nutr, November 1, 2005; 94(5): 639-42.) werd uitgevoerd om na te gaan of er een verband te vinden is tussen de voedingsgewoonten en de antioxidantcapaciteit bij ouderen.

Hiervoor werd bloed afgenomen bij 39 zelfstandig wonende personen van 65 jaar en ouder met een hoge inname van groenten en fruit en 48 personen met een lage inname. In het bloed van de personen met een hoge inname werd een grotere hoeveelheid vitamine A, tocoferolen (vitamine E) en carotenoïden gevonden, evenals een lagere mate van aantasting van eiwitten en minder malondialdehyde (dit is een stof in het bloed die aangeeft hoeveel vrije radicalen er zijn).
Het dieet draagt duidelijk in belangrijke mate bij aan de bescherming van het lichaam tegen beschadiging door vrije radicalen en kan helpen om de kans op het ontwikkelen van ziekte te verminderen.
Meer over de invloed van vrije radicalen kunt u lezen in het achtergrondsartikel Vrij radicaal met voeding.

B-vitaminen tekorten bij gezonde vrouwen van 60-70 jaar

Tekorten aan B vitaminen bij ouderen komen frequent voor. Eerdere onderzoeken toonden dit bij gezonde, zelfstandig levende, goed opgeleide vrouwen van 60 tot 70 jaar aan, zo ook in een onderzoek (American Journal of Clinical Nutrition 2003;78(4):765-772). Deze groep behoort volgens de literatuur niet tot de grootste risicogroep voor tekorten aan vitamine B. De meeste tekorten worden aangetroffen bij nog oudere personen, personen met gezondheidsproblemen of mensen die niet zelfstandig wonen.

Inname van vitaminen werd bepaald aan de hand van een vragenlijst. Tekorten werden vastgesteld met behulp van onderzoek naar de activiteit van enzymen, die voor hun werking van de bewuste vitaminen afhankelijk zijn. Op deze wijze wordt dus een functioneel tekort vastgesteld, wat een betere maat is dan alleen de hoeveelheid van de vitamine in het bloed.
Ook werd gekeken naar de hoeveelheid foliumzuur, vitamine B12, homocysteïne en methylmalonzuur in het bloed. Een functioneel tekort aan thiamine (vitamine B1), pyridoxine (vitamine B6) en cobalamine (vitamine B12) werd bij een derde van de vrouwen aangetroffen, een verhoogd homocysteïnegehalte bij ruim 17% en een verhoogd methylmalonzuurgehalte bij bijna 10%. Conclusie De onderzoekers concludeerden dat extra aanvulling van B-vitaminen overwogen moet worden bij grote groepen ouderen, omdat tekorten frequent voorkomen en een negatieve invloed op de gezondheid hebben.

Zwavelhoudende antioxidanten: cruciale rol bij botmassaverlies door oestrogeentekort

Oestrogeen beschermt tegen verlies van botmassa. Na de overgang, wanneer de oestrogeenproductie zeer sterk verminderd is, treedt bij vrouwen dan ook een fors verlies van botmassa op. Waarom oestrogeen beschermt tegen verlies van botmassa is nog grotendeels onbekend. Wel is al langer bekend dat vrije radicalen osteoclasten (cellen rond de botten die bot afbreken) stimuleren. Ook is bekend dat oestrogeen op andere plaatsen beschermt tegen vrije radicalen.

Om na te gaan of afname van oestrogeen leidde tot veranderingen in de verdediging van het lichaam tegen vrije radicalen keken onderzoekers (J. Clin. Invest. 112:915-923 (2003) ) naar de effecten van het verwijderen van de eierstokken bij ratten. De hoeveelheid van de zwavelbevattende anti-oxidanten glutathion en thioredoxine daalde sterk na de ingreep: toediening van 17-bèta-estradiol voorkwam deze daling. Toediening van NAC (N-acetyl-cysteïne) en vitamine C, die de hoeveelheid glutathion in de cellen verhogen, voorkwam eveneens verlies van botmassa. Remming van de productie van glutathion met een chemische stof versnelde het verlies van botmassa juist.
Wanneer de osteoclasten in een reageerbuis werden gemengd met NAC werd de groei van deze botafbrekende cellen geremd, en ook de productie van cytokinen die in verband worden gebracht met botontkalking nam af.

Dit onderzoek is een duidelijke aanwijzing dat verlies van oestrogeenproductie leidt tot verlies van zwavelhoudende anti-oxidanten in osteoclasten, waardoor deze gevoeliger worden voor signalen die botafbraak stimuleren. Bovendien leidt de daling van de verdediging tegen vrije radicalen tot de productie van cytokinen die botafbraak stimuleren. U kunt meer lezen over osteoporose in het Achtergrondartikel Osteoporose, voeding en leefstijl.

Selenium

Hogere hoeveelheid selenium in het bloed: lagere sterfterisico bij ouderen Om de invloed van een lage seleniumspiegel op het sterfterisico te onderzoeken werd gekeken naar de deelnemers van de EVA-studie (Etude du Vieillissement Artériel). In deze studie (EVA Study. Clin. Chem. published 25 August 2005) werd een grote groep ouderen gedurende 9 jaar onderzocht.

De hoeveelheid selenium in het bloed van de deelnemers aan het begin van de studie werd vastgesteld, waarna werd gekeken naar het sterfterisico. Van de 1389 deelnemers overleden 101 deelnemers in de studieperiode. Bij de personen die aan het einde van deze periode in leven waren was de hoeveelheid selenium in het bloed gemiddeld hoger.

Meer sterfte bij selinium-tekorten Hoe lager de hoeveelheid selenium, des te groter de kans was om tijdens de studie te overlijden, ook als gecorrigeerd werd voor andere risicofactoren. De personen met de laagste seleniumspiegel hadden 54% meer kans om gedurende de studie te overlijden. Wanneer specifiek gekeken werd naar de oorzaak van overlijden bleek dat met name de kans op overlijden aan kanker werd beïnvloed: deze kans was 79% hoger in de groep met de laagste hoeveelheid selenium in het bloed.

NDN commentaar

Er zijn diverse gespecialiseerde bloedonderzoeken die het mogelijk maken voedingstekorten boven tafel te krijgen. Jammer genoeg blijft voedingsonderzoek in de praktijk beperkt tot een Hb (ijzer) bepaling en een weinig zeggend cholesterol-, HDL- en LDL-bepaling.

Met de ‘gewone’ onderzoeken in de huisartsenlaboratoria zou nog veel meer gedaan kunnen worden om voedingstekorten of een dreiging daarvan boven tafel te krijgen. Niet alleen wordt vaak een tekort aan budget aangevoerd, maar vaak is er ook een tekort aan kennis aan herkenning van voedingstekorten bij mensen. Ondergewicht is geen graadmeter voor ondervoeding. Correctie met alleen lege calorieën is geen oplossing, met name om de belangrijke enzymsystemen weer aan de praat te krijgen.

Betere registratie

Betere registratie van voedingstekorten door middel van kennis opdoen (die hierover al beschikbaar is!), hoe dit met de ‘gewone zintuigen’ waar te nemen is, aangevuld met bloedonderzoeken zou een welkome eerste stap zijn.
Te denken valt bijvoorbeeld aan de volgende bloedonderzoeken: homocysteïne (dit stijgt bij tekorten aan B 12, foliumzuur en B6), vitamine B12, vitamine B 6 (zowel teveel als te weinig geeft aan dat er problemen zijn), foliumzuur, vitamine D (o.a. osteoporose, slijmvliesontstekingen etc.). De homocysteïne bepaling is een dure bepaling (rond de € 42 prijspeil 2006) en vraagt een specifieke procedure (koel vervoer) in het artsenlaboratorium.

Preventie

Daar tegenover staat dat het een mooi preventief onderzoek is, (o.a. naar de methylering), dat niet alleen te gebruiken is bij hart- en vaataandoeningen, maar ook te gebruiken bij andere aandoeningen. De natuurdiëtist kan met bovengenoemde uitslagen nog preciezer voedingsinterventies doen die van belang zijn om biochemisch processen die vast gelopen zijn weer opgang te brengen.

Nog een voorbeeld van preventie is het relatief goedkope CRP (bepaling van het C-reactieve proteïne). Oxidatieve stress (en te weinig beschikbaar zijn van antioxidanten) en ontsteking hangen nauw samen en blijken uiteindelijk de gemeenschappelijke pathogene mechanismen te zijn bij alle degeneratieve ziekten!
Positieve beïnvloeding met bijvoorbeeld omega 3 vetzuren suppletie, beperken van transvetzuren en suiker in de voeding en het extra inzetten van groenten(antioxidanten) met bijzondere eigenschappen die de ontstekingcascade remmen zijn voedingsinterventies die bijdragen aan een betere conditie.

Deze voedingsmaatregelen zijn een mooi antwoord vanuit de natuur om te zorgen dat de grijze haren iemand als oudere niet te bergen rijzen. Met de huidige voedingsmaatregelen in de gezondheidszorg vooral in verpleegtehuizen zou men de weinige grijze haren die er nog zijn kunnen uittrekken van woede en hopeloosheid.

Literatuur en links:

Referenties:

T Anlasik, H Sies, HR Griffiths, P Mecocci, W Stahl, and MC Polidori. Dietary habits are major determinants of the plasma antioxidant status in healthy elderly subjects. Br J Nutr, November 1, 2005; 94(5): 639-42.

Maike Wolters, Silke Hermann and Andreas Hahn. B vitamin status and concentrations of homocysteine and methylmalonic acid in elderly German women. American Journal of Clinical Nutrition 2003;78(4):765-772

Jenny M. Lean, Julie T. Davies, Karen Fuller, Christopher J. Jagger, Barrie Kirstein, Geoffrey A. Partington, Zoë L. Urry and Timothy J. Chambers. A crucial role for thiol antioxidants in estrogen-deficiency bone loss. J. Clin. Invest. 112:915-923 (2003)

N. Tasnime Akbaraly, Josiane Arnaud, Isabelle Hininger-Favier, Veronique Gourlet, Anne-Marie Roussel, and Claudine Berr. Selenium and Mortality in the Elderly: Results from the EVA Study. Clin. Chem. published 25 August 2005

Calder PC n-3 polyunsaturated fatty acids, inflamation, and inflamatory diseases. Am J Clin Nutr.2006 Jun; 83(6 Suppl):1505S-1519S

Clarkson PM, Thompson S. Antioxidants: waht role do they play in physical activity and haelth? Am J Clin Nutr 2000; 72(suppl):637S-46S

Kao PC, Shiesh SC, Wu TJ. Serum C-reactive protein as marker for wellness assessment. Ann Clin Lab Sci. 2006 Spring;36(2):163-9

Gibas M, Miszczak-Smialek J. Inflammatory concepts of atherosclerosis clinical utility of C-reactive measurement. Wiad lek. 2006; 59(304):242-5.

Song Y Ridker PM, manson JE, Cook NR, Buring JE, Liu S. Magnesium intake, C-reactive protein, and the prevalence of metabolic syndrome in middle-aged and older U.S. women. Diabetes care 2005 Jun; 28(6): 1438-44.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen