skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Voedingseffecten op het zuur-base evenwicht

Een teveel aan zuren in het lichaam wordt afgevoerd naar omliggende weefsels zoals spieren, pezen, onderhuids bindweefsel, de huid en gewrichten. Wanneer het zuur-base-evenwicht uit balans is, kunnen lichaamscellen niet goed functioneren.

Gevolgen van verzuring

Door een zuur-base disbalans raken enzymatische processen die belangrijk zijn voor botten en kraakbeen verstoord. Ook verslechtert de lichaamseigen antioxidantenfunctie. Hierdoor stagneert de bloed- en lymfecirculatie, waardoor ook de zuurstofvoorziening afneemt.

De eerste klachten van verzuring zijn moeheid, spierpijn, gewrichtspijn, huidklachten en ontstekingen. Deze klachten kunnen zich langzaam ontwikkelen tot chronische stofwisselingsziekten, waaronder artrose, jicht, artritis, verhoogde bloeddruk, fibromyalgie en osteoporose.

Wat zijn verzurende levensmiddelen?

Kennis van de verzurende werking van voedingsmiddelen is handig voor het samenstellen van een evenwichtig dieet. Er zijn diverse zuur-base-tabellen in omloop, omdat er diverse meetmethoden
worden gebruikt. Zo zijn er tabellen die op aswaarden zijn gebaseerd en tabellen die aangeven hoe zuur of alkalisch een voedingsmiddel is.

Goed is te weten hoe verzurend het effect is van een voedingsmiddel in het lichaam. Een zure smaak bijvoorbeeld (zoals citroensap met juist een alkaliserend effect) hoeft niet aan te geven dat een product ook verzurend werkt.

PRAL-waarden

Een PRAL-waarde zegt iets over de mate van verzuring in het lichaam. PRAL staat voor ‘Potential Renal Acid Load ’. PRAL is de geschatte potentiėle zuurbelasting op het lichaam aangegeven per 100 gram voedingsmiddel. De PRAL tabel van voedingsmiddelen (zie pdf hieronder) kan goed fungeren als zuur-basen-voedingswijzer.

Mate van verzuring

Hoe groter de positieve waarde op de PRAL tabel, hoe sterker het verzurend effect op het lichaam. Een grote positieve waarde is te vinden bij bijvoorbeeld kaas wat dan ook een sterk
verzurend voedingsmiddel is. Bij de waarde 0 treedt er noch verzuring, noch alkalisering op. Neem bijvoorbeeld olijfolie.

Negatieve PRAL-waarden geven aan dat een voedingsmiddel een alkalisch effect heeft. Een voorbeeld daarvan is spinazie, dat met een hoge negatieve PRAL-waarde sterk alkaliserend is. Mogelijk dat spinazie daarom tegenwoordig zo populair is in recepten van groentesap smoothies.

Ph-regulatie

Voor een goede ph-regulatie is het nodig dat u dagelijks voldoende kalium en andere alkaliserende mineralen binnen krijgt. Kalium is nodig bij kaliumtekorten en ter ondersteuning van de zuurbufferende, pH-regulerende capaciteit van bloed en weefsels (middels de acetaat- en fosfaatbuffers). Kalium speelt onder meer een belangrijke fysiologische rol bij de werking van het hart en de spieren, de regulatie van de bloeddruk en stress, de pH en de vochthuishouding.

De totale hoeveelheid kalium in het (bij een persoon van 70 kg) is circa 140 gram. In de intracellulaire vloeistof bedraagt de kaliumconcentratie circa 150 mmol/l en in de extracellulaire slechts 4 ą 5 mmol/l; kalium is daarmee het in hoogste concentratie aanwezige positief geladen ion (kation) in de cellen.

Intra- en extracellulaire concentratieverschillen van kalium
De intra- en extracellulaire concentratieverschillen van kalium worden mede in stand gehouden door de actieve, energie kostende (ATP) Na+/K+-ATP-ase-proteļnen. Deze in de celmembraan gesitueerde eiwitten pompen natrium uit en kalium in de cel. De cellen streven naar een zo constant mogelijke kaliumconcentratie; de concentratie kan echter door diverse factoren gewijzigd worden.

Denk aan insuline, de catecholamines, maar ook verandering in de pH van de cel en het plasma kunnen de trans-membraandistributie van kalium wijzigen. In de tabel (onderaan van dit artikel in een pdf) worden de verschillen in concentraties in het plasma, het interstitium en de intracellulaire vloeistof getoond van diverse positief en negatief geladen ionen en andere moleculen.

Magnesium en kalium werken samen

Samen met magnesium (Mg2+) zorgt kalium (K+) ervoor, dat er intracellulair voldoende positieve lading aanwezig is om de overwegend negatieve lading van (in-)organische fosfaten, fosfolipiden, carboxyl- en sulfaatgroepen, diverse eiwitten en nucleļnezuren te neutraliseren. Dit is fysiologisch van groot belang omdat diverse biologische processen aan de celmembraan en in het cytoplasma bij een elektrische disbalans niet correct kunnen verlopen.

Kalium speelt o.a. een belangrijke fysiologische rol bij de werking van het hart, de spieren en het zenuwstelsel. Daarnaast ook bij de regulatie van de bloeddruk en stress, de pH en elektrische (membraan-)potentiaal in en buiten de cellen en de complete vochthuishouding. Door verarming van de landbouwgronden en gewijzigde landbouwmethoden bevat de huidige voeding minder kalium (en andere alkaliserende mineralen) dan in het algemeen wordt verondersteld.

Kalium tekort

Tijdens stress, angst, bij gebruik van diuretica (plaspillen), medicatie (denk aan prednison), pesticiden en cafeļnegebruik gaan grote hoeveelheden kalium met de urine verloren. Ook bij diarree kan veel kalium en natrium met de ontlasting uitgescheiden worden. Tijdens de zwangerschap (in het bijzonder bij eclampsie), bij chronische vermoeidheid, hypertensie, hartritmestoornissen en spierkrampen kan kaliumdeficiėntie optreden.

Kalium komt vele voor in: groenten, fruit, noten, aardappelen. Als aardappelen en groente worden gekookt in veel water, kan kalium verloren gaan.

Nierstenen door zuurvormende voeding?

Wetenschappers van het Brigham and Women’s Hospital in Boston deden onderzoek naar een mogelijk verband tussen de mate van zuurbelasting vanuit de voeding en het ontstaan van nierstenen. Aan het onderzoek deden 44.581 mannen uit de Health Professionals Follow-up Study mee en 73.154 oudere vrouwen en 91.509 jongere vrouwen uit de Nurses’ Health Study I en II. De deelnemers werden gedurende respectievelijk 24 jaar, 26 jaar en 16 jaar gevolgd.

Er werden 6.361 gevallen van nierstenen gevonden, gedurende de in totaal circa 4,4 miljoen persoonsjaren follow-up. De onderzoekers geven aan dat het veelvuldig eten van zuurvormende voeding (zoals veel vlees, vis, ei, soja, peulvruchten, granen en kaas) de uitscheiding van citraat via de urine kan verminderen, hetgeen in verband wordt gebracht met een verhoogd risico op de vorming van nierstenen.

Uit twee andere studies die tijdens deze bijeenkomst in Atlanta (VS) werden gepresenteerd, bleek verder dat een hoge zuurbelasting vanuit de voeding bij mensen met chronische nierinsufficiėntie de kans op progressie van de ziekte tot terminaal nierfalen aanzienlijk vergroot.

Verstoorde balans herstellen

Het lichaam zal altijd proberen een verstoorde balans te herstellen door overtollige zuren aan mineralen te binden en ze te neutraliseren. Zolang er voldoende basenvormende voedingsstoffen in het lichaam aanwezig zijn, kan het teveel aan zuren dat overdag in het bind- en vetweefsel wordt opgeslagen nachts via de nieren, huid en longen worden afgevoerd.

Als in de voeding onvoldoende mineralen aanwezig zijn, moet de mineralenvoorraad in de botten, huid en inwendige organen worden aangesproken. Hierdoor ontstaan op den duur tekorten. Het lichaam is uiteindelijk niet meer in staat om de verstoorde zuur-basenbalans te corrigeren.

Over het algemeen zijn vlees, vis, schaal- en schelpdieren, granen, koffie, olie, alcoholische dranken en peulvruchten zuurvormend, en de overige groenten en fruitsoorten basenvormend. Onderstaande lijst geeft een globaal overzicht van verzurende en alkaliserende voeding:
Alkaliserende (basenvormende) voeding:Groenten en fruit, kiemgroenten (alfalfa), spirulina (alg), chlorella (alg)
Eiwitten: biologische yoghurt, noten, zaden
Kruiden: kaneel, kerrie, gember, mosterd, zeezout, miso, alle groene kruiden
Dranken: vers geperste vruchten, verse groentesappen, alle soorten thee.
Verzurende voedingGranen; geraffineerde granen, alle deegwaren (spaghetti, macaroni, lasagna enz.)
Zuivel: kaas (van geiten- koeien- of schapenmelk)
Bonen: sojabonen en sojamelk
Dierlijke eiwitten: rundvlees, schelp- en schaaldieren, vis, lamsvlees, varkensvlees, konijn, kalkoen, wild
Suikerwaren: suiker, snoep, honing, stroop, limonades, frisdrank
Alcoholhoudende dranken.

Commentaar NDN

Het lichaam beschikt over geniale buffersystemen. Gezondheidsproblemen ontstaan pas als de zuur-basenbalans verstoord raakt door een langdurig eenzijdig dieet. Een verstoorde zuur-basenbalans herstellen of behouden door alleen een voedingsinterventie met alkaliserende, basenvormende voedingsstoffen en ‘basisch water’ is onvoldoende. Er zijn zoals zo vaak, meer (voeding)interventies nodig.

Recent onderzoek (Br J Nutr. 2013 October 14; 110(7): 1168–1177) laat de ingewikkeldheid zien van het in balans houden van het zuur-basen evenwicht.

Wij eindigen met het aanhalen van een mooi citaat uit dit hierboven genoemde onderzoek:
Homer W. Smith (From Fish to Philosopher): “It is no exaggeration to say that the composition of the body fluids is determined not by what the mouth takes in but by what the kidneys keep: they are the master chemists of our internal environment. When, among other duties, they excrete the ashes of our body fires, or remove from the blood the infinite variety of foreign substances that are constantly absorbed from our indiscriminate gastrointestinal tracts, these excretory operations are incidental to the major task of keeping our internal environment in an ideal, balanced state”.

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiėtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiėtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieėn optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Literatuur en links:

Charnow JA: Higher Dietary Acid Load Raises Kidney Stone Risk; Renal & Urology News, december 2013.

Jean-Philippe Bonjour. Nutritional disturbance in acid–base balance and osteoporosis: a hypothesis that disregards the essential homeostatic role of the kidney . Br J Nutr. 2013 October 14; 110(7): 1168–1177. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3828631/

Remer T, Manz F, Potential renal acid load of foods and its influence on urine pH, J Am Die t Assoc. 1995 Jul;95(7):791-7.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7797810

Remer T. Semin Dial. 2000 Jul-Aug;13(4):221-6.Influence of diet on acid-base balance.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10923348

Remer T, Dimitriou T, Manz F.Am J Clin Nutr. 2003 May;77(5):1255-60.Dietary potential renal acid load and renal net acid excretion in healthy, free-living children and adolescents.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12716680

Remer T.Eur J Nutr. 2001 Oct;40(5):214-20.Influence of nutrition on acid-base balance–metabolic aspects.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11842946

RESULTS:
The paper shows that the diet-induced generation of acidity and alkalinity is not only determined by the metabolism (oxidation) of sulfur-containing amino acids and organic acid anions of alkali salts, respectively. The intestine is also directly involved in the generation of food-derived acid or alkali loads which is due to the considerably different intestinal absorption rates of relevant food components, i. e., protein and minerals. Further analyses of the interrelation between diet and acid-base status revealed that increasing protein intake (despite its potential to increase NAE) also significantly improves the capacity for renal net acid excretion by stimulating urinary ammonium excretion.

CONCLUSION:
An adequate concept to estimate renal NAE and potential renal acid loads from dietary intakes must consider the specific bioavailability of the individual nutrients. Furthermore, an increased protein intake does not necessarily result in an accordingly increased use of endogenous acid excretion capacity for two reasons:
1) additional alkali loads in an appropriately composed diet can compensate for the protein-related raised acid production and
2) protein itself moderately improves the renal capacity to excrete net acid by increasing the endogenous supply of ammonia which is the major urinary hydrogen ion acceptor.

Br J Nutr. 2013 Oct;110(7):1168-77. doi: 10.1017/S0007114513000962. Epub 2013 Apr 4.
Nutritional disturbance in acid-base balance and osteoporosis: a hypothesis that disregards the essential homeostatic role of the kidney. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23551968

Urol Res. 2006 Feb;34(1):1-7. Epub 2006 Jan 20.Effect of potential renal acid load of foods on urinary citrate excretion in calcium renal stone formers.

Trinchieri A, Lizzano R, Marchesotti F, Zanetti G. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16425021

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen