skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1500 artikelen over gezondheid!

Voeding & Tandvleesontsteking

Tandbederf en tandvleesproblemen zijn wijdverbreid, hoewel we beschikken over de modernste tandenborstels en ‘wetenschappelijk bewezen werkzame’ tandpasta’s en mondspoelingen. Een van de oorzaken is dat we niet vaak genoeg of niet goed poetsen, maar daarnaast speelt ook de levensstijl een rol bij het ontstaan van ongezond tandvlees.
Daarom is het de moeite waard enkele natuurlijke strategieën aan te leren voor een gezond tandvlees. Houd elke ‘behandeling’ minstens twee maanden vol om te kunnen bepalen of het voor u verschil uitmaakt.

Eet volkoren en onbewerkte biologische voedingsmiddelen. Er zijn verschillende eetgewoonten die een rol spelen bij tandbederf. De grootste boosdoeners –bewerkte meelsoorten, onwerkzame vitaminen door verhitting en bewerking, en veel toegevoegde suikers – zitten in voeding die zeer bewerkt is. Verse voedingsmiddelen echter bevatten juist veel elementen die goed zijn voor de mondhygiëne. Snoep niet of gebruik met mate suikervervangers zoals xylitol. Zie ook het artikel op deze site over optimale voeding.

Groen thee

Drink groene theesoorten, omdat deze flavonoïden bevatten die de groei en de activiteit tegengaan van bacteriën die een rol spelen bij tandbederf. De resultaten van Japanse studie tonen aan dat het regelmatig drinken van groene thee de kans op periodontale aandoeningen mogelijk verlaagt. Bij een periodontale aandoening is er sprake van een chronische ontsteking die het tandvlees en/of de boven- en onderkaak aantast. Groene thee bevat polyfenolen waarvan in eerdere in-vitro-studies al een remmend effect op ziekteverwekkende periodontale bacterieën was aangetoond.

Voor het onderzoek werd de periodontale gezondheid van 940 mannen van 49 tot 59 jaar oud bepaald. Daarnaast werd met behulp van een vragenlijst informatie verkregen over de groene theeconsumptie. De onderzoekers stelden vast dat naarmate de mannen dagelijks meer groene thee dronken, de indicatoren voor periodontale ziekten gunstiger uitvielen. Dit suggereert een positief effect van groene thee op de periodontale gezondheid.

Nutriëntentekorten

Let om mogelijke voedingstekorten zoals de mineralen zink en selenium. Deze zijn van belang voor een sterk immuunsysteem dat mondbacteriën afweert. Er bestaat een onafhankelijk verband tussen een lage foliumzuurspiegel en paradontale aandoeningen. Dit bleek uit een studie in Taiwan bij oudere personen die hun eigen gebit nog hadden. De onderzoeksgroep was afkomstig van een bevolkingsonderzoek en bestond uit 844 ouderen met een gemiddelde leeftijd van 70,6 jaar.

Hoe lager de foliumzuurspiegel in het serum was, hoe meer paradontaal verval te zien was. De negatieve relatie tussen de foliumzuurspiegel en paradontale ziekte bleef significant aanwezig als in de statistische analyse rekening werd gehouden met vitamine B12, homocysteïne, chronische ziekten, roken en alcoholconsumptie. De onderzoekers vinden dat in geval van paradontale aandoeningen gekeken moet worden naar de foliumzuurstatus van de patiënt.

Gebruik zo min mogelijk medicijnen, aangezien geneesmiddelen de mondhygiëne kunnen aantasten. De anticonceptiepil kan het risico van tandvleesaandoeningen vergroten, doordat hij de bacteriegroei in de mond bevordert.

Spoeling en borstel

Gebruik een alcoholvrije mondspoeling, aangezien de mond door alcohol uitdroogt waardoor binnendringende bacteriën beter grip krijgen. Een mondspoeling met foliumzuur (0,1 procent) kan tegen bloedend tandvlees helpen; ook een tablet van 4 mg foliumzuur per dag kan helpen(1). Vooral een mondspoeling met kruidenextracten kan effectief zijn, zoals kamille, Echinacea en mirre.

Gorgelen met verdunde Molkosan (1 deel Molkosan op 4 delen gekookt, afgekoeld water) heeft een gunstige invloed op ontstekingen in de mondholte. Spoelen met Salvia tinctuur (40-50 druppels in een glas water en daarmee over de dag verdeeld de mond spoelen) werkt ontsmettend

Koop regelmatig een nieuwe tandenborstel: minstens eens per maand. Een versleten tandenborstel verwijdert voedselresten en plaque minder effectief, waardoor tandbederf en ontstoken tandvlees kunnen ontstaan.
Gebruik de beste borsteltechniek. Poets dagelijks, liefst na elke maaltijd, waarbij u overal vijf tot tien maal borstelt: van boven naar beneden bij de boventanden, van onder naar boven bij de ondertanden en met kleine cirkeltjes op het kauwoppervlak van de kiezen.

Probiotica

De microflora in de mond bevat ten minste 500 verschillende soorten bacteriën. Sommige daarvan bevorderen de mondhygiëne: ze helpen de bacteriën onder controle te houden die verantwoordelijk zijn voor ontstoken tandvlees, gaatjes en slechte adem. Huidige onderzoeken zijn gericht op de effecten, de optimale dosering en mogelijke toedieningmechanismen voor verschillende probiotica stammen.

Twee Deense studies hebben hoopgevende resultaten opgeleverd. Beide studies stonden onder leiding van prof. Svante Twetman van de Universiteit van Kopenhagen. De eerste studie, die werd gepubliceerd in het januarinummer van Acta Odontologica Scandinavica, toonde aan dat dagelijkse gebruik van het probioticum Bifidobacterium lactis de hoeveelheid schadelijke streptococcen in het speeksel significant vermindert.

De streptococcen bacterie is een belangrijke veroorzaker van mondinfecties en gaatjes. Twetman geeft aan dat het gaat om een direct, kortdurend effect. “Probiotische bacteriën kunnen in speeksel overleven en groeien, ze binden aan de biofilm in de mond en ze scheiden bacteriotoxines af. Ze lijken zich echter niet permanent te vestigen.” Een indirect, systemisch effect op de mondhygiëne is echter wellicht ook mogelijk. Een tweede studie van Twetman, verschenen in het november nummer van hetzelfde tijdschrift, liet zien dat de inname van probiotica remmend werkt op de ontstekingscascade van cytokines in de vloeistof tussen het tandvlees en de tand (de tandpockets).

Bij dit onderzoek gebruikte Twetman kauwgum om het probioticum Lactobacillus reuteri prodentis toe te dienen. Tweeënveertig patiënten met een lichte tandvleesontsteking kauwden twee weken lang dagelijks ofwel prodentis-kauwgum ofwel een placebo. In de probioticagroep traden significant minder tandvleesbloedingen op. “Dit is waarschijnlijk dankzij een combinatie van directe en indirecte effecten,” aldus Twetman. Het is voor het eerst dat een dergelijk effect van ‘mondprobiotica’ in een klinische trial is aangetoond.

Vitamine D

De steeds verder toenemende aandacht voor vitamine D wordt duidelijk uit het grote aantal studies dat op dit moment rond deze stof verschijnt. In deze studie is gekeken naar de relatie tussen tandvleesontsteking (gingivitis) en de hoeveelheid vitamine D in het bloed. Hieruit bleek dat de mensen met de hoogste hoeveelheid vitamine D in het bloed 20% minder kans hadden op tandvleesontsteking t.o.v. de mensen die de laagste serumspiegel van deze vitamine hadden.

Al jaren wordt vitamine A genoemd als een van de voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de gezondheid van de slijmvliezen. In deze studie is een nieuw effect ontdekt van deze vitamine, om precies te zijn van de belangrijkste metaboliet van vitamine A: all-trans-retinoïnezuur.

Deze metaboliet van vitamine A heeft invloed op bepaalde cellen van het immuunsysteem: de CD4-positieve T-cellen. All-trans-retinoïnezuur stimuleert de expressie van het FoxP3-eiwit in deze cellen, samen met stimulatie door CD28 en antigeenpresenterende cellen in de slijmvliezen. De op deze wijze gevormde cellen hebben een regulerende activiteit op het immuunsysteem, en helpen om ongewenste ontstekingsreacties te voorkomen. Tegelijkertijd blijkt all-trans-retinoïnezuur in staat om de vorming van ontstekingsbevorderende Th17-cellen te remmen.

Opvallend is dat de FoxP3+ T-cellen op hun oppervlak veel receptoren hebben die er voor zorgen dat zij specifiek naar de slijmvliezen migreren, vooral de dunne darm. Vitamine A, als grondstof voor all-trans-retinoïnezuur, is daarmee belangrijk in het immuunsysteem van huid en slijmvliezen, en helpt om ongewenste ontstekingsreacties te voorkomen.

Co enzym Q 10 en ASU

Co-enzym Q10 beschermt en versterkt alle weefsels, waaronder de slijmvliezen, maar ook het tandvlees. Co-enzym Q10 helpt bij tandvleesproblemen wanneer een tekort aan co-enzym Q10 een rol speelt. Het beste resultaat wordt mogelijk bereikt door co-enzym Q10 direct op het tandvlees aan te brengen.

ASU beschermt mogelijk het tandvlees tegen afbraak bij periodontitis (tandvleesontsteking). In laboratoriumonderzoek remde ASU de productie van (weefselafbrekende) matrix metalloproteinasen door fibroblasten uit ontstoken tandvlees, geïnduceerd door de ontstekingsmediator IL-1. ASU is een natuurlijk plantaardig extract en bestaat uit de niet-verzeepbare fractie van avocado- en sojaboonolie (Avocado/Soybean Unsaponifiables, ASU).

Zuurr- base evenwicht

Bij tandvleesproblemen is het belangrijk om een goed zuur-base even wicht te hebben.
De ideale verhouding is 80% basen, 20 % zuren. Verzuring is een begrip dat in de reguliere wetenschap uitsluitend leidt tot ernstige aandoeningen. Hierbij spreken we dan eerder van metabole acidose (komen we later op terug), bij een overmatige verzuring van het lichaam. Of, als er sprake is van een overmatig basisch milieu, een metabole alkalose.

Vanuit diverse natuurgeneeskundige hoeken weten we dat voeding een belangrijke rol speelt bij ziekten. Zeker in Duitsland en Oostenrijk wordt hier al eeuwen rekening mee gehouden. Daarom vinden we voornamelijk in het Duitse taalgebied een schat aan boeken terug over het onderwerp zuur-base evenwicht. Een van de benaderingen is die van de beïnvloeding van de lichaams-sappen.

Hippocrates wordt gezien als de grondlegger van de natuurgeneeskunde en was van mening dat het lichaam gezond kan blijven als de lichaamssappen in optimale conditie worden gehouden. Wanneer deze lichaamssappen veranderen en aan kwaliteit inboeten, is er kans op klachten en ziekten. Dit wordt ook wel de humortaalpathologie genoemd.

Wat de natuurgerichte gezondheidszorg al langer claimt wordt nu ook steeds meer bevestigd door de reguliere geneeskunde namelijk dat voeding een steeds belangrijkere rol speelt in onze gezondheid. Vele onderzoeken wijzen erop dat er een causaal verband bestaat tussen eenzijdige en arme voeding aan de ene kant en het ontstaan van chronische ziekten aan de andere kant. Naar de huidige inzichten moet men niet alleen meer kijken naar de juiste voedingsbestanddelen maar ook naar de invloed van onze voeding op de zuur base balans van het lichaam.

Zuur base schaal

Kort samengevat zijn zuren, stoffen die waterstofionen leveren. Basen zijn stoffen, die waterstofionen opnemen. De pH waarde is de negatieve logaritme van de positief geladen waterstofionen concentratie. Hoe meer H+ ionen des te zuurder is het milieu des te lager is de pH. De pH schaal loopt van: 0 tot14. pH 7 = Neutraal (Evenwicht in de oplossing). pH 7-14 is basisch en pH 0-7 is zuur.

Buffersystemen zijn lichaamseigen systemen die ervoor zorgen dat de pH waarde van het lichaam binnen bepaalde waarden blijven door of overmatige aanwezige H+ ionen aan zich te binden, of juist H+ ionen vrij te zetten. Organen die van belang zijn voor het optimaal houden van het zuur base systeem in het lichaam zijn: longen, nieren, lever, maagdarmen en het bloed.

De meeste vloeistoffen in het lichaam horen basisch te zijn, met een pH-waarde groter dan 7. Een uitzondering hierop zijn maagsappen, die een pH-waarde horen te hebben van 1,0 tot 3,5. Door de huidige manier van leven kan de zuurgraad van het lichaam verschuiven naar de zure kant, dat wil zeggen een pH-waarde lager dan 7.
Bij een verstoord pH milieu kunnen enzymen niet actief worden
In elk organisme verlopen alle reacties biochemisch, dat wil zeggen: door enzymen gecontroleerd (enzymen zijn proteïnen, die op hun beurt weer zijn opgebouwd uit aminozuren). De structuur van proteïnen wordt bepaald door de volgorde van de aminozuren (primaire structuur). De ruimtelijke vorm van de aminozurenketting wordt vooral bepaald door de lading van de functionele aminozurengroepen, die elkaar kunnen afstoten of aantrekken.

Het gevolg is dat enzymen met de pH hun structuur veranderen en alleen binnen het pH bereik actief zijn, waarbij de ruimtelijke structuur een verbinding van het substraat volgens het sleutel-slot principe toestaat. De zuurgraad bepaalt uiteindelijk de vorm van een enzym en dus of een enzym geschikt is voor een biochemische reactie of niet. Sterk vervormde enzymen door een afwijkende zuurgraad zullen minder reactief zijn.

Factoren die een verzuring veroorzaken: verkeerde samenstelling van het dieet, ongewone lichamelijke of sportieve belasting, stress en psychische druk, verkeerde ademhaling, niet genoeg beweging, milieubelasting, langdurig gebruik van medicijnen.

Directe gevolgen van verzuring van het lichaam

Enkele gevolgen van verzuring van het lichaam zijn: grotere activiteit van vrije radicalen, terwijl de lichaamseigen antioxidanten functie verslechtert. Het antioxidanten schild van het lichaam is in grote mate afhankelijk van enzymen. Daarnaast worden vitaminen en mineralen uit voeding minder goed opgenomen, doordat de permeabiliteit van de celwand verslechtert. Tandvleesontstekingen, verkoudheden, infecties en hoofdpijn komen vaker voor als gevolg van oxidatieve stress door verzuring.

Nuttige bacteriën in de mond en darmen verdwijnen. Dit beïnvloedt het immuunsysteem, omdat het absorptievermogen van de darmwand wordt aangetast. Dit kan leiden tot ernstige aandoeningen als Candidiasis. Dit laatste kan ook weer een aanleiding geven tot een tandvleesontsteking.

Het slaappatroon wordt verstoord. (Door verstoring in de ademfrequentie). Er ontstaan stremmingen in de circulatie (bloed- en lymfevaten), als gevolg van het feit dat zuren als ‘slakken’ hoofdzakelijk in het bind- en vetweefsel worden afgezet. De zuurstofvoorziening van het weefsel neemt af. Toxinen worden niet langer efficiënt afgevoerd en worden gestapeld in de weefsels
Door het verminderen van de ATP- productie heeft men zowel lichamelijk als geestelijk minder energie.

Energiehuishouding en het zuur base evenwicht.

De energie voorraad wordt bepaald door de aanwezigheid van ATP moleculen. Dit zijn adenosine moleculen met daaraan gebonden 3 fosfaat groepen (Adenosine trifosfaat). Heeft het lichaam energie nodig dan wordt één van deze fosfaat verbindingen verbroken en komt er energie vrij. (Adenosine trifosfaat wordt dan omgezet in Adenosine difosfaat en een losse fosfaatgroep). Het heeft grote gevolgen als dit een éénzijdig proces zou zijn en niet cyclisch.

Als energie wordt opgeslagen wordt de fosfaatgroep weer gebonden aan het adenosine molecuul en daarbij wordt de energie gebonden. Er ontstaat weer een Adenosine trifosfaat molecuul. Het loskoppelen en binden van deze fosforgroep is enzymatisch gestuurd en afhankelijk in zijn effectiviteit van een optimaal zuur base systeem. Één van de eerste symptomen die men ziet verdwijnen bij een iemand die verzuurd is (metabole acidose) zijn vermoeidheidsklachten. Zodra men het lichaam voorziet van genoeg basische stoffen zal een van de eerste processen die weer goed op gang komen ons ATP/ADP proces zijn. Daarmee wordt een cyclus van negatieve klachten waaronder tandvleesaandoeningen doorbroken.

De pH-dynamiek van de spijsvertering

Ook de spijsvertering zelf is onderhevig aan de zuur-base dynamiek. In de maag treft het voedsel een vanwege het maagzuur (HCL) krachtig zuur milieu, met een pH van ±3,1! Deze pH kan niet laag genoeg zijn voor een goed begin van de eiwitvertering. Na de maag volgt achter de sluitklep (pylorus) in de dunne darm een abrupte overgang naar een basisch milieu. Deze ‘hard reset’ wordt in gang gezet door de alvleesklier (pancreas) die het maagzuur (HCL) neutraliseert met het basische NAHCO3. Ook de gal- en de overige darmsappen zijn basisch van aard.

Als de spijsbrij ter hoogte van de dunne darm te zuur is, blijven vetten en vooral eiwitten onvolledig verteerd. Ze worden ‘noodgedwongen’ afgebroken in de rest van de dunne darm en in de dikke darm. Overdag hebben spieren, organen en overige lichaamsfuncties permanent voedsel nodig. Het lichaam voert dit aan via de bloedsomloop en de lymfekanalen, in de vorm van suikers, eiwitten, organische aminozuren, vetten en mineralen. De lever speelt daarbij de rol van ‘rangeerstation’ dat de voedingsstoffen sorteert, ontgift en waar nodig opslaat.

In deze actieve dagcyclus wordt volop voedsel geassimileerd en draait de verbrandingsmotor stevig toeren. Bij de verbranding ontstaan veel zuren en zure afvalstoffen. Het lichaam elimineert deze snel via de longen als vluchtig CO2 –gas en traag via de nieren als niet-vluchtige zuren.

Opslaan of uitscheiden van stoffen

De zure stoffen die in de dagcyclus niet of niet volledig worden geassimileerd of geëlimineerd slaat het bloedplasma, zoals we boven zagen, tijdelijk op in het mesenchym weefsel rond de organen. Dit weefsel is plastisch en bevat veel colloïdale vloeistoffen waarin het zure afval gemakkelijk oplost. Daardoor verandert het mesenchym in een soort gel en krijgt aldus een steeds vastere structuur.

‘s Nachts verkeert het lichaam in rust. De voedselbehoefte is sterk gedaald. Er breekt een periode van fysiologisch vasten aan, waarbij het lichaam geleidelijk schoon schip maakt met de metabolische afvalstoffen die het eerder in het mesenchym opsloeg. In een hydrolytisch proces – geregeld door de hypofyse en de bijnieren – worden de zuren weer afgescheiden naar de bloedsomloop, waar ze gebufferd worden door de alkalische reserve en via de nieren en de urine het lichaam verlaten (vandaar dat onze ochtendurine een relatief lage pH heeft).

Niet alleen goede voeding speelt een belangrijke rol bij de zuur- base-balans van het lichaam. Ook factoren als stress kunnen verzuring veroorzaken. Het is dus van belang problemen niet te ontwijken maar op te lossen, en dagelijks ontspanning te zoeken. Stress zorgt voor een hogere nervus vagus activiteit wat ertoe leidt dat er meer maagzuur geproduceerd wordt. Dit heeft automatisch een verzurend effect op de rest van de systemen. Het lichaam loopt daardoor op ‘zijn tandvlees’.

Commentaar NDN

Vastgesteld kan worden dat bij het aanpassen van de voeding voor een goede zuur-base balans de basis weg valt voor het ontstaan van chronische ziektebeelden. Het bekijken van de diverse aspecten van de zuur base huishouding van het lichaam is daarmee onmisbaar element geworden in vele natuurlijke therapieën. We worden de laatste jaren veel met de neus op de feiten gedrukt dat het milieu verzuurt. Dat de mens integraal onderdeel van het milieu uitmaakt en “mee verzuurt” dreigt men over het hoofd te zien. Dit verzuringsproces verergert door de overmaat aan verzurende voeding in de huidige voeding in combinatie met stress. Natuurvoedingskundigen en natuurdiëtisten kunnen u helpen bij het herstellen van de zuur-base balans.

Literatuur en links:

Kushiyama M, Shimazaki Y, [..], Yamashita Y. Relationship between intake of green tea and periodontal disease. J Periodontol 2009; 80(3):372-7

Yu YH, Kuo HK, Lai YL. The association between serum folate levels and periodontal disease in older adults: data from the National Health and Nutrition Examination Survey 2001/02. J Am Geriatr Soc 2007; 55:108-13

Thomas Dietrich, Martha Nunn, Bess Dawson-Hughes, and Heike A. Bischoff-Ferrari. Association between serum concentrations of 25-hydroxyvitamin D and gingival inflammation. Am. J. Clin. Nutr. 2005; 82(3): p. 575-580

Seung G. Kang, Hyung W. Lim, Ourania M. Andrisani, Hal E. Broxmeyer, and Chang H. Kim. Vitamin A Metabolites Induce Gut-Homing FoxP3+ Regulatory T Cells. J. Immunol., Sep 2007; 179: 3724 – 3733

Nakamura R, Littarru GP, Folkers K et al. Study of CoQ10-enzymes in gingiva from patients with periodontal disease and evidence for a deficiency of coenzyme Q10. Proc Natl Acad Sci 1974;71:1456-1460. 26. Hanioka T, Tanaka M, Ojima M et al. Effect of topical application of coenzyme Q10 on adult periodontitis. Mol Aspects Med 1994;15S:S241-8.

Kut-Lasserre C et al. Effect of avocado and soybean unsaponifiables on gelatinase A (MMP-2), stromelysin 1 (MMP-3), and tissue inhibitors of matrix metalloproteinase (TIMP- 1 and TIMP- 2) secretion by human fibroblasts in culture. J Periodontol. 2001;72(12):1685-94.
De invloed van de Zuur Base Huishouding op ons energieniveau door Paul Michels.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen