skip to Main Content
Kenniscentrum - sinds 2005 - met ruim 2000 artikelen over gezondheid!BEKIJK ALLE ONDERWERPEN

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziekten

Een hyperpermeabele darm wordt ook wel ‘leaky gut’ of ‘lekkende darm’ genoemd. Een lekkende darm (door zogenaamde defecte tight junctions) is niet een op zich staande aandoening, maar een symptoom dat verschillende oorzaken heeft. Men moet de oorzaak opsporen om de darmwand goed te kunnen herstellen.

Met de term lekkende darm wordt een verhoogde doorlaatbaarheid van de darmwand bedoeld. De medische zoekmachine toont honderden artikelen die zijn gepubliceerd in reguliere medische vakbladen die tal van aandoeningen beschrijven die samenhangen met een lekkende (beschadigde) darmwand.

Doorlaatbaarheid en zonuline

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziektenTussen de cellen van de darmwand bevinden zich smalle kanalen. De darmcellen bevatten speciale eiwitten die er voor zorgen dat deze kanalen open of dicht gaan. Deze structuren worden Tight Junctions genoemd en zijn zowel in de dunne als de dikke darm aanwezig. Bij een verminderde functie van de Tight Junctions is er een afname van nuttige (voedings)stoffen en een toename van de passage van ongewenste moleculen.

Een onderdeel van de Tight Junction is zonuline. Zonuline is een hemoglobine-bindend eiwit dat ontdekt werd in 2000 door Alessio Fasano. De werking van zonuline is complex en niet volledig opgehelderd, maar wel is bekend dat het een sleutelrol speelt in de doorlaatbaarheid van de darmwand.

Tight Junctions

Het darmslijmvlies is een efficiënte barrière tegen de opname van onvoldoende verteerde voedseldeeltjes, bacteriële endotoxinen, anorganische stoffen en zware metalen. Een verminderde barrièrefunctie leidt vaak tot een ongecontroleerde toestroom van antigenen, die niet alleen lokaal maar ook systemisch immuunreacties (triggers) geven en bij een aanhoudend proces verantwoordelijk kan zijn voor de ontwikkeling van ernstige ziekten.

De eigenlijke opname van moleculen en antigenen vindt plaats na het passeren van de slijmlaag via drie compartimenten: via de M cellen (antigeenopname), via de enterocyten (cellulaire permeabiliteit) en via de ‘tight junctions’ ( = ruimte tussen de cellen, zogenaamde paracellulaire permeabiliteit). De ‘tight junctions’ regelen het paracellulaire moleculaire transport en beschermen het darmslijmvlies tegen de passage van ongunstige stoffen vanuit het darmlumen in de intercellulaire ruimte.

Doorlaatbaarheid meten: de zonuline test

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziektenOp de zoektocht naar specifieke testmethoden waarbij de beschadiging van de ‘tight junctions’ kan worden gedetecteerd, is de bepaling van zonuline de laatste jaren steeds belangrijker geworden.

Zonuline is een humaan eiwit, dat betrokken is bij de regulatie van ‘tight junctions’ van de darmwand. Het bindt zich aan een receptor op de darmepitheelcellen waardoor de permeabiliteit van de epitheliale cellen toeneemt, zodat verschillende substanties de darmwand kunnen passeren. Dit kan leiden tot auto-immuunziekten.

Auto-immuun gerelateerd type 1-diabetes kan door zonuline in een vroeg stadium worden ontdekt. Met een blokkade van zonuline kan o.a. type 1-diabetes worden voorkomen.
Zonuline heeft direct invloed op het samentrekken van de opening van de kanalen. Andere Tight Junction eiwitten zoals occludine, actine en claudine staan onder controle van zonuline. Bij een daling van de darmmicrobioomdiversiteit, ontstekingen (cytokinen), de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, allergieën en coeliakie is er een toename van zonuline. Door deze toename raakt het mechanisme ontregelt.

Bij beschadiging van de Tight Junctions komt zonuline vrij in de darminhoud waar het groeireceptoren stimuleert die aanwezig zijn in de darmwand. Dit geeft een overprikkeling die de darmcellen verzwakken. Het zonulinegehalte kan in de ontlasting worden gemeten. Een zonuline toename in de ontlasting wordt gebruikt als een biomarker voor verminderde darm barrièrefunctie.

Verminderde darmmicrobioomdiversiteit (zwakke darmflora)

Een ‘ leaky gut’ wordt voor een groot deel veroorzaakt door een daling van gezonde darmflora bacteriën en een minder diverse darmflora (darmmicrobioomdiversiteit). Darmbacteriën nemen af in soort en aantal door een slecht voedingspatroon, slecht dieet, gebruik van antibiotica, chemische stoffen, pijnstillers (NSAID’s) en kunstmatige voedingsstoffen. De darmbacteriën krijgen niet genoeg te eten.

Een gebrek aan gevarieerde vezelrijk voeding en ook een lage kwalitatieve voedselinname doet de darmflora sterk dalen.

Onderzoekers publiceerde in de het vakblad J. Clin. Gastroenterology dat de lekkende darm een belangrijke rol speelt in het ontstaan van ziekten. De Zonulin test wordt vaak gecombineerd met andere analyses.

Verhoogde zonuline

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziektenDe zonulinewaarde kan verhoogd bij:

  • Een glutenintolerantie, glutensensibiliteit (waaronder de “Non Celiac Gluten Sensitivity” (NCGS), coeliakie. Gliadine afkomstig van gluten activeert zonuline en leidt tot een verhoogde doorlaatbaarheid. Naast de zoniline worden dan ook de glutenmarkers antigliadine en anti-t-transglutaminase bepaald.
  • Inflammatoire darmziekten, waaronder de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, door de toename van lymfocyten en calprotectine
  • Een laag sIgA gehalte
  • Besmetting met schimmels/gisten, parasieten, waaronder Giardia lamblia
  • Overgewicht, hoge insulinewaarden en een toename van TNF-α
  • Eosinofilie bij allergieën
  • Vertraagde voedselallergie IgG-type III. In Nederland uitgevoerd door Prohealth (Imupro).
  • Pancreatitis
  • Leververvetting/NASH
  • Toename gal door vet voedsel
  • Overmatig gebruik van alcohol en daardoor een overbelasting van de lever

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziekten

 

Een lekkende darm is geassocieerd met:

 

  • Allergische aandoeningen
  • Autoimmuun aandoeningen, in het bijzonder Coeliakie
  • Abdominale ziekten
  • Insulineafhankelijke Diabetes mellitus, metabool Syndroom, Vetlever
  • Neurologische ziekten
  • Psychische aandoeningen
  • Reumatoïde Artritis
  • Huidklachten

Wat is er aan te doen?

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziektenDe enorme diversiteit van het darmmicrobioom en de grote onderlinge verschillen tussen individuen vragen om voedingsmaatwerk. Het is niet zo waarschijnlijk dat een probiotisch product met één of meerdere bacteriesoorten een gezondheidseffect heeft in een brede groep gebruikers. Ook moet er maatwerk plaats vinden in prebiotica-soorten en ook in het voeden van een gezond darmslijmvlies.

Denk daarbij aan o.a. voldoende zink, omega 3, borageolie, duindoornolie, vitamine A, vitamine D en bepaalde aminozuursoorten (L-glutamine), quercitine, resveratrol, berberine.

Diëtisten moeten het dieet, de probiotica en prebiotica zo selecteren, dat een interventie ook echt een relevant verschil kan maken. Daarnaast moet worden gelet op verteringsstoornissen (waaronder eiwitrotting, te veel onverteerd vet), voedselallergie/voedselintolerantie/ “Non Celiac Gluten Sensitivity” (NCGS), FODMAP, histamine, etc.

Lees meer:

Boterzuur goed voor het darmmicrobioom.
Functionele vezels tegen diarree en obstipatie
PDS en mestcelactivatie
Resistent zetmeel goed voor darmmicrobioom
Voedingsvezel geeft minder risico op COPD
Darmmicrobioom en diabetes
Een beter darmmicrobioom door rauwmelkse kefir?
Invloed kooktechnieken op darmmicrobioom
Darmmicrobioom bij histamine-overgevoeligheid
Effect van vet op het darmmicrobioom
Prebiotica maakt darmmicrobioom sterker
Je eigen darmbacteriën in balans houden
Natuurlijke darmmicrobioom versterking
Opgezette buik door diverse gassoorten
Leverbelasting door slechte vertering en darmmilieu
Voeding en darmmicrobioom diversiteit

Zonuline ontlastingtest

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziektenVerkooptest (incl BTW): €46,50
Koop deze test hier

Chemische analyse
voor het bepalen van het zonulinegehalte in ontlasting

Over deze test
In het geval van overgroei van de darm is de darmflora alleen nog beperkt in staat, zijn fysiologische taken te vervullen. De daaruit voorkomende verstoring van de microbiële barrière veroorzaakt uiteindelijk pathomechanismen die leiden tot latente ontstekingsveranderingen van de mucosa met daaropvolgende doorlaatbaarheidsstoornissen. In de context van micro-ecologische stoornissen kunnen pathogene bacteriën, virussen, schimmels of parasieten gemakkelijker toegang krijgen tot slijmvliesreceptoren, zich sneller vermenigvuldigen en dus gemakkelijker infecties veroorzaken.

Het microbiële metabolisme brengt uiteindelijk afhankelijk van de kiemspecies ofwel substraten voort, die nuttig zijn voor het darmmilieu of die echter het systeem op verschillende manieren beschadigen. Het losser worden van de „tight junctions“ van het darmepitheel leidt tot een verhoogde doorlaatbaarheid van de mucosa, die ook bekend staat als Leaky Gut. Veel moleculen kunnen dus vanuit het gastro-intestinale gebied in het bloed terecht komen en verschillende reacties veroorzaken.

Bijzonder belang wordt gehecht aan endotoxine. Dit molecuul dat ook wel als lipopolysaccharide (LPS) aangeduid wordt, is afkomstig van het oppervlak van gram-negatieve bacteriën en dient als ontstekingsmarker. Bij chronische overbelasting van het bloed met LPS, kan dit leiden tot een zogenaamde “stille ontsteking (silent inflammation)” en vanwege de constante ontstekingssituatie andere ziekten, zoals het metabool syndroom, obesitas, type 2 diabetes of arteriosclerose bevorderen. De LPS-concentratie in het bloed kan direct worden bepaald door laboratoriumdiagnostiek.

Het eiwit zonuline bindt aan specifieke receptoren op de epitheelcellen van de darmwand en activeert daarmee een proces van biochemische gebeurtenissen die de opening van de nauwe overgangen veroorzaken en de doorlaatbaarheid van de darmepitheelcellen verhogen. Patiënten met actieve coeliakie vertonen verhoogde niveaus van zonuline en zonuline-antilichamen. Veel coeliakie-patiënten hebben ook andere auto-immuunziekten, zoals insuline-afhankelijke diabetes, multiple sclerose en reumatoïde artritis. Aangenomen wordt dat daarbij verhoogde niveaus van zonuline een cruciale factor zijn.

Darmslijmvlies Test

Gezondheidscheck Darm PlusVerkoopprijs (incl. BTW): € 86,25
Koop deze test hier
Bepaling van de ontstekingsparameters EPX , lactoferine en ook de parameters voor de immuun activiteit bèta-defensine en SIgA.

De Darmslijmvlies test is ter bepaling van de conditie en functie van het darmslijmvlies en voor een beoordeling van het darmgeassocieerde immuunsysteem.

Parasieten ontlasting test

Hyperpermeabele darm: onderliggende oorzaak van ziekten

Verkoopprijs (incl. BTW): € 79,75
Koop deze test hier

PCR bepaling van parasieten in de ontlasting.
Per 9 oktober wordt de analyse gedaan volgens de PCR methode (voorheen microscopisch). Uw (oude) verpakking geeft dit wellicht nog niet aan, desondanks volgt toch een PCR analyse.

Menselijke parasieten kunnen ernstige diarree en hevige buikpijn veroorzaken, vooral bij een verzwakt immuunsysteem als gevolg van stress of andere ziekten. In sommige gevallen, is er een verspreiding van de ziekte naar andere organen mogelijk, die wanneer dit onbehandeld blijft, kan leiden tot de dood.

Infectie met de parasiet is vaak het gevolg van- maar niet uitsluitend – het bezoek aan tropische of subtropische gebieden. Tot aan het optreden van de eerste symptomen kan enkele jaren voorbijgaan, terwijl een besmetting van andere personen mogelijk is.

De uitslagen van de ontlasting testen dienen als basis voor een individuele therapie en moeten met een arts of therapeut worden besproken.

Deze test is voor 1 monsterafname
Het PCR-onderzoek van de parasieten heeft een veel hogere gevoeligheid dan het microscopisch onderzoek. De gevoeligheid is ook hoger in vergelijking met een immunologische onderzoek.
Onderzoek van een tweede ontlastingsmonster wordt alleen dan aanbevolen als er een klinisch vermoeden is.

In deze uitgebreide parasieten-ontlastingstest worden de volgende parameters onderzocht:​

Protozoën in de ontlasting (Multiplex-PCR):

Blastocystis hominis (PCR)
Giardia lamblia (PCR)
Dientamoeba fragilis (PCR)
Entamoeba histolytica (PCR)
Cyclospora cayetanensis (PCR)
Cryptosporidium spp. (PCR)

Indicaties:

– ter controle van het verloop bij gastro-intestinale aandoeningen
– bij stoornissen van het immuunsysteem (allergieën, gevoeligheid voor infecties etc.)
– ter controle na een antibioticakuur
– ter beoordeling van de conditie van het darmslijmvlies

Referenties:

[1] Alessio Fasano. Zonulin, regulation of tight junctions, and autoimmune diseases. Ann N Y Acad Sci. 2012 Jul; 1258(1): 25–33. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3384703/
[2] Andreas Blesl1, and Vanessa Stadlbauer. The Gut-Liver Axis in Cholestatic Liver Diseases.Nutrients. 2021 Mar; 13(3): 1018. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8004151/
[3] Nicholas G. Norwitz. Nutrition as Metabolic Treatment for Anxiety.Front Psychiatry. 2021; 12: 598119. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7907178/
[4] Ana Rita Silva,. A study protocol for a randomized controlled trial of an anti-inflammatory nutritional intervention in patients with fibromyalgia.Trials. 2021; 22: 198. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7944600/
[5] Tracy Paradis.Tight Junctions as a Key for Pathogens Invasion in Intestinal Epithelial Cells.Int J Mol Sci. 2021 Mar; 22(5): 2506. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7958858/
[6] Magdalena Chmielińska. Haptoglobin and Its Related Protein, Zonulin—What Is Their Role in Spondyloarthropathy? J Clin Med. 2021 Mar; 10(5): 1131. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7962838/
[7] Craig Sturgeon. Zonulin, a regulator of epithelial and endothelial barrier functions, and its involvement in chronic inflammatory diseases.Tissue Barriers . 2016 Oct 21;4(4):e1251384. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28123927/
[8] Alessio Fasano. Leaky gut and autoimmune diseases. Clin Rev Allergy Immunol. 2012 Feb;42(1):71-8. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22109896/
[9] Alessio Fasano. Intestinal permeability and its regulation by zonulin: diagnostic and therapeutic implications. Clin Gastroenterol Hepatol. 2012 Oct;10(10):1096-100. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22902773/
[10] Alessio Fasano. Zonulin and its regulation of intestinal barrier function: the biological door to inflammation, autoimmunity, and cancer.Physiol Rev. 2011 Jan;91(1):151-75. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21248165/
[11] Dr. Aaron Gardner. Zonulin and Leaky Gut: What you Need to Know. www.mygenefood.com/blog/zonulin-leaky-gut/
[12] Matthew A. Odenwald. Intestinal permeability defects: Is it time to treat? Clin Gastroenterol Hepatol. 2013 Sep; 11(9): 1075–1083. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3758766/
[13] Eating to Heal a Leaky Gut By Sarah Thomsen Ferreira, MS, MPH, RD, CDN, IFNCP, CHWC’Today’s Dietitian. Vol. 22, No. 4, P. 38. An Exploration of Nutritional Interventions to Maintain Healthy Intestinal Barrier Function. www.todaysdietitian.com/newarchives/0420p38.shtml
[14] Narges Tajik.Targeting zonulin and intestinal epithelial barrier function to prevent onset of arthritis. Nature Communications volume 11, Article number: 1995 (2020). www.nature.com/articles/s41467-020-15831-7

Vertraagde voedselallergie IgG-type III

Type III allergies are suspected to play a role in chronic bowel diseases, headaches, migraines and excess weight (Bentz et al. (Digestion 2010; 81:252–264), Uzunismail et al. (Gastroenterol 2012; 23 (1): 19–27), Guo et al. (The Journal of International Medical Research 2012; 0:204–210), Aydinlar (Headache 2013 Mar; 53(3):514–25), Alpay et al. (Cephalalgia 2010; 30 (7): 829–837)).
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20130407/
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22505375/
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22429360/
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23216231/
journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/0333102410361404
Type III allergies are suspected to play a role in chronic bowel diseases, headaches, migraines and excess weight (Bentz et al. (Digestion 2010; 81:252–264), Uzunismail et al. (Gastroenterol 2012; 23 (1): 19–27), Guo et al. (The Journal of International Medical Research 2012; 0:204–210), Aydinlar (Headache 2013 Mar; 53(3):514–25), Alpay et al. (Cephalalgia 2010; 30 (7): 829–837)). clinical.r-biopharm.com/news/type-3-allergies-delayed-food-allergies/
Uitgevoerd door R-Biopharm AG (In Nederland Imupro bij Prohealth) ; clinical.r-biopharm.com/nl/
Meer informatie over vertraagde IgG type 3; clinical.r-biopharm.com/nl/diagnostiek/allergologie/vertraagde-voedselallergieen/