skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Groene thee: antimicrobiële werking

Gedroogde groene thee bevat 30-40% polyfenolen (overwegend catechines met daarnaast onder meer flavonolen zoals kaemferol, myricetine, quercetine en fenolzuren zoals galluszuur en chlorogeenzuur), circa 15% eiwitten, 7% lignine, 3-4% aminozuren (waarvan de helft L-theanine), 3-6% cafeïne (de helft minder dan in koffie), 2% organische zuren en 0,5% chlorofyl. Daarnaast bevat groene thee circa 5% koolhydraten en bescheiden hoeveelheden vitamine A, B1, B2, B3 (niacine), C, E en K.

In landen waar van oudsher groene thee wordt gedronken is het gebruikelijk om 5 tot 10 koppen groene thee per dag te drinken, maar 20 koppen of meer is ook geen uitzondering. Uitgaande van 100-150 mg catechines/50-60 mg EGCG per kop komt dit neer op een gebruikelijke inname van 500-1200 mg catechines/250-600 mg EGCG per dag. Een hoeveelheid van 50-60 mg EGCG per kop groene thee is overigens een gemiddelde.

De hoeveelheid EGCG kan enorm verschillen (tussen 10 en 130 mg EGCG per kop genoemd in observationele studies) en hangt onder meer af van het volume per kop (variërend van 70 tot 240 ml), de gebruikte theevariant, de gebruikte hoeveelheid gedroogde thee, de watertemperatuur en het aantal minuten dat de thee trekt.

Ook zet men in Aziatische landen meerdere keren thee van dezelfde theebladeren, met name als men veel groene thee drinkt. Hierdoor daalt de (gemiddelde) hoeveelheid catechines/EGCG per kop. Voedingssupplementen met groene thee-extract (bij voorkeur biologisch) zijn in de regel gestandaardiseerd op polyfenolen en/of EGCG. Dit verklaart mogelijk dat de resultaten van observationele studies kunnen wisselen, terwijl preklinische en klinische studies zeer eenduidige resultaten laten zien.

Antimicrobiële werking

Groene thee-catechines(met name EGCG en ECG) hebben antimicrobiële effecten tegen een reeks grampositieve en gramnegatieve bacteriën, virussen, schimmels en parasieten. Antimicrobiële activiteit tegen (entero)pathogenen is onder meer aangetoond tegen [1-14]:
– Staphylococcus aureus,
– Propionibacterium acnes,
– Helicobacter pylori,
– HIV (humaan immunodeficiëntievirus),
– Pseudomonas aeruginosa,
– Vibrio parahemolyticus,
– Clostridium (difficile, perfringens),
– Escherichia coli,
– Bacillus cereus,
– Plesiomonas shigelloides,
– Blastocystis hominis,
– Listeria monocytogenes,
– Plasmodium falciparum,
– Candida albicans

Het is gunstig groene thee-catechines naast antibiotica in te zetten vanwege synergetische activiteit tegen onder meer:
– Helicobacter pylori,
– MRSA (methicillineresistente Staphylococcus aureus), synergie met bèta-lactam antibiotica; er zijn aanwijzingen dat EGCG de gevoeligheid van MRSA  voor methicilline verbetert.
– Vancomycineresistente enterococcen,
– EHEC (enterohemorragische E. coli), in synergie met levofloxacine,
– Multiresistente Pseudomonas aeruginosa.

Groene thee-extract (biologisch) kan ook goed in combinatie met een probioticum met juiste stamnummers worden ingezet. Groene thee-catechines stimuleren de vermeerdering van probiotische melkzuurbacteriën, dus geven een prebiotisch effect. Enteropathogenen (zoals Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes en Clostridium difficile) worden door groene thee-extract aangevallen [15-22].

Bescherming tegen verkoudheid en griep

De combinatie van groene thee-catechines en L-theanine verhoogt de weerstand en verlaagt de kans op griep en verkoudheid [23-26]. In een placebogecontroleerde studie toonde men dit aan met 200 gezondheidswerkers die tussen november 2009 en april 2010 dagelijks 378 mg groene thee catechines en 210 mg L-theanine innamen. De incidentie van griep was duidelijk lager in de catechine/theaninegroep (4,1% tegenover 13,1% in de placebogroep).

Bij ouderen in een verpleeghuis, in een kleine prospectieve cohortstudie, bleek driemaal daags gorgelen met een vloeistof met groene thee-catechines (200 mcg/ml, waarvan 60% EGCG) ook effectief in het voorkomen van griep.

Bij Japanse kinderen in observationeel onderzoek gaf groene thee een beschermend effect tegen griep bij het drinken van 1 tot 5 koppen groene thee per dag. In Japan is uit een grote prospectieve cohortstudie gebleken dat vrouwen die geregeld groene thee drinken (minimaal 1 kop per dag), duidelijk minder kans hebben te overlijden aan longontsteking dan vrouwen die dit niet doen.

Het drinken van groene thee is ook raadzaam bij overgevoeligheid voor kou. Dat blijkt uit een Koreaanse studie gepubliceerd in het internationale Tijdschrift voor Cosmetische Dermatologie. De werkzaamheid van gefermenteerde groene thee op de perifere huid werd geëvalueerd bij patiënten, die snel koude handen en voeten hebben bij lage temperaturen [29].

Allergievermindering

Groen thee-extract (biologisch) heeft ook antiallergische eigenschappen en verlicht mogelijk allergische reacties [27-28]. Dit is o.a. toe te schrijven aan:
– bescherming van de activiteit van het enzym e-NOS (endotheliaal stikstofoxidesynthase) waardoor de endogene NO-spiegel op peil blijft,
– vermindering van ontstekingsinfiltraat,
– remming van mestcelactivatie (en histamine-afgifte)
– regulatie van mucus genexpressie in luchtwegepitheel waardoor overmatige slijmvorming wordt voorkomen.

Wisselwerking kruidenpreparaten groene thee (Camellia sinensis) en geneesmiddelen
Kruidenpreparaten met groene thee kunnen een effect hebben op de hoeveelheid van een geneesmiddel in uw lichaam. Kruidenpreparaten met groene thee hebben een remmend effect op de activiteit van een enzym en transporteiwit waardoor de werking van een geneesmiddel kan worden versterkt of verminderd. Gezien de mogelijke ernstige effecten die kunnen optreden wanneer kruidenpreparaten met groene thee samen met bepaalde middelen voor het hart (bètablokkers) worden ingenomen, wordt gelijktijdig gebruik van kruidenpreparaten met groene thee en bètablokkers afgeraden.

Het is van belang uw arts en apotheker ervan op de hoogte te stellen dat u kruidenpreparaten met groene thee wilt gaan gebruiken of gebruikt. In overleg met uw arts of apotheker kan worden besloten of een kruidenpreparaat met groene thee kan worden gebruikt of niet. Het gaat bij de kruidenpreparaten over groene thee-extracten. Er zijn geen aanwijzingen dat het regelmatig drinken van maximaal een halve liter groene thee per dag (ongeveer 3 à 4 koppen van 125-150 ml) bij een normale bereidingswijze leidt tot wisselwerkingen met geneesmiddelen [30-31].

Commentaar Natuurdiëtisten Nederland

Groene thee-catechines (met name EGCG en ECG) blijken antimicrobiële effecten tegen een reeks grampositieve en gramnegatieve bacteriën, virussen, schimmels en parasieten te hebben. Dus zeer bruikbaar om het darmmilieu in balans te houden. Om daar optimaal van te kunnen profiteren is ook een verzorging van de darmen door het volgen van de juiste voedingsadviezen raadzaam.

Naar schatting 10 tot 20 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van aanhoudende buikklachten: een opgeblazen gevoel, winderigheid, diarree of juist verstopping. De klachten leiden vaak ook tot andere problemen zoals vermoeidheid en onder- of overgewicht. Gezonde darmen zijn het startpunt voor een goede gezondheid. En dat is precies de reden waarom natuurdiëtisten Marieke Lebbink en Katinka Huiskamp het boek ‘Darmehbo‘ hebben geschreven.

Het boek ‘Darmehbo‘ helpt u stap voor stap de oorzaak op te sporen en er iets aan te doen. Behalve tips en adviezen, vindt u ook voorbeeldmenu’s die het herstel van uw buikklachten bevorderen.Ook belangrijk: hoe voorkomt u dat buikklachten terugkomen? Hiervoor is het hoofdstuk: ‘Eet je darmen gezond’. Met darmzinnige recepten, kook- en boodschappentips. Het volgende hoofdstuk staat in het teken van: ‘Breng uw darmen in topvorm’, compleet met probiotica en ‘toiletgeheimen’.

Buikklachten zijn soms het gevolg van een voedselovergevoeligheid. De meest voorkomende voedselovergevoeligheden worden beschreven zoals voor melk(suiker), tarwe, gluten, fructose en biologisch actieve eiwitten. Tevens treft u informatie aan over het Fodmapdieet. Ook stress speelt een rol bij darmklachten. Daarom sluit dit boek af met relaxtips en oefeningen van deskundigen.

Met een voorwoord van dr. Marten Otten, Maag-Darm-Leverarts. Hij schrijft: “Wat goed dat dit boek er is! Het is vaak erg lastig de oorzaak van die vervelende en steeds terugkerende maag- en darmklachten op te sporen. Naar mijn overtuiging kunt u bij deze zoektocht veel steun hebben aan deze darmehbo.”

Literatuur en links:

[1]Yanagawa Y et al. A combination effect of epigallocatechin gallate, a major compound of green tea catechins, with antibiotics on Helicobacter pylori growth in vitro. Curr Microbiol. 2003;47(3):244-9.
[2] Williamson MP et al. Epigallocatechin gallate, the main polyphenol in green tea, binds to the T-cell receptor, CD4: Potential for HIV-1 therapy. J Allergy Clin Immunol. 2006;118(6):1369-74.
[3] Radji M et al. Antimicrobial activity of green tea extract against isolates of methicillin-resistant Staphylococcus aureus and multi-drug resistant Pseudomonas aeruginosa. Asian Pac J Trop Biomed. 2013;3(8):663-7; discussion 666.
[4] Archana S et al. Comparative analysis of antimicrobial activity of leaf extracts from fresh green tea, commercial green tea and black tea on pathogens. J Appl Pharm Sci. 2011;1(8):149-152.
[5]Boyanova L. Comparative evaluation of the activity of plant infusions against Helicobacter pylori strains by three methods. World J Microbiol Biotechnol. 2013 Dec 31.
[6] Cho YS et al. Antibacterial effects of green tea polyphenols on clinical isolates of methicillin-resistant Staphylococcus aureus. Curr Microbiol. 2008;57:542-546.
[7] Al-Mohammed HI et al. Effect of green tea extract and cysteine proteases inhibitor (E-64) on symptomatic genotypes of Blastocystis hominis in vitro and in infected animal model. Int J Curr Microbiol App Sci. 2013;2(12):228- 239.
[8] Lee H et al. In vitro anti-adhesive activity of green tea extract against pathogen adhesion. Phytother Res. 2009;23:460-466.
[9] Isogai E et al. In vivo synergy between green tea extract and levofloxacin against enterohemorrhagic Escherichia coli O157 infection. Curr Microbiol. 2001;42(4):248-51.
[10]Kohda C et al. Epigallocatechin gallate inhibits intracellular survival of Listeria monocytogenes in macrophages. Biochem Biophys Res Commun. 2008;365(2):310-5.
[11] Sannella AR et al. Antimalarial properties of green tea. Biochem Biophys Res Commun. 2007;353(1):177- 81.
[12]Evensen NA et al. The effects of tea polyphenols on Candida albicans: inhibition of biofilm formation and proteasome inactivation. Can J Microbiol. 2009;55(9):1033- 9.
[13]Hartjen P et al. Assessment of the range of the HIV-1 infectivity enhancing effect of individual human semen specimen and the range of inhibition by EGCG. AIDS Res Ther. 2012;9(1):2.
[14]Hauber I et al. The main green tea polyphenol epigallocatechin-3-gallate counteracts semen-mediated enhancement of HIV infection. Proc Natl Acad Sci U S A. 2009;106(22):9033-8.
[15]Yanagawa Y et al. A combination effect of epigallocatechin gallate, a major compound of green tea catechins, with antibiotics on Helicobacter pylori growth in vitro. Curr Microbiol. 2003;47(3):244-9.
[16]Radji M et al. Antimicrobial activity of green tea extract against isolates of methicillin-resistant Staphylococcus aureus and multi-drug resistant Pseudomonas aeruginosa. Asian Pac J Trop Biomed. 2013;3(8):663-7; discussion 666.
[17]Archana S et al. Comparative analysis of antimicrobial activity of leaf extracts from fresh green tea, commercial green tea and black tea on pathogens. J Appl Pharm Sci. 2011;1(8):149-152.
[18]Boyanova L. Comparative evaluation of the activity of plant infusions against Helicobacter pylori strains by three methods. World J Microbiol Biotechnol. 2013 Dec 31.
[19]Cho YS et al. Antibacterial effects of green tea polyphenols on clinical isolates of methicillin-resistant Staphylococcus aureus. Curr Microbiol. 2008;57:542-546.
[20]Al-Mohammed HI et al. Effect of green tea extract and cysteine proteases inhibitor (E-64) on symptomatic genotypes of Blastocystis hominis in vitro and in infected animal model. Int J Curr Microbiol App Sci. 2013;2(12):228- 239.
[21]Isogai E et al. In vivo synergy between green tea extract and levofloxacin against enterohemorrhagic Escherichia coli O157 infection. Curr Microbiol. 2001;42(4):248-51.
[22]Su P et al. Synergistic effect of green tea extract and probiotics on the pathogenic bacteria, Staphylococcus aureus and Streptococcus pyogenes. J Microbiol and biotechnology. 2008;24:1837-1842.
[23]Matsumoto K et al. Effects of green tea catechins and theanine on preventing influenza infection among healthcare workers: a randomized controlled trial. BMC Complem Altern Med. 2011;11:15.
[24]Yamada H et al. Gargling with tea catechin extracts for the prevention of influenza infection in elderly nursing home residents: a prospective clinical study. J Altern Complement Med. 2006;12(7):669-72.
[25]Rowe CA et al. Specific formulation of Camellia sinensis prevents cold and flu symptoms and enhances gamma, delta T cell function: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. J Am Coll Nutr. 2007;26(5):445- 52.
[26] Park M et al. Green tea consumption is inversely associated with the incidence of influenza infection among schoolchildren in a tea plantation area of Japan. J Nutr. 2011;141:1862-1870.
[27] Song EJ et al. Effect of epigallocatechin-3-gallate on PMA-Induced MUC5B expression in human airway epithelial cells. Clin Exp Otorhinolaryngol. 2013;6(4):237-42.
[28] Wu D et al. The ability of green tea to alleviate autoimmune diseases: fact or fiction? Expert Rev. Clin. Immunol. 2011;7(6):711-713.
[29] Lee E, Lee BJ, Ha J et al. Efficacy of fermented green tea on peripheral skin temperature: a randomized and placebo-controlled clinical study. J Cosmet Dermatol. sept 2016; 15(3):226-30. doi:10.1111/jocd.12205.
[30]Colalto C. Herbal interactions on absorption of drugs: Mechanisms of action and clinical risk assessment. Pharmacol Res 2010;62(3):207-227.
[31]Schonthal AH. Adverse effects of concentrated green tea extracts. Molec Nutr Food Res 2011;55(6):874-885.