skip to Main Content
Groot kenniscentrum met meer dan 1000 artikelen over gezondheid!

Antioxidanten tegen oxidatieve stress

Wetenschappers hebben vastgesteld dat oxidatieve stress een rol speelt bij het ontstaan en/of de progressie van meer dan honderd acute en chronische degeneratieve ziekten. Het is moeilijk dit in wetenschappelijk onderzoek aan te tonen, mede omdat hiervoor kostbare, langlopende studies nodig zijn. Maar er zijn steeds meer studies [1-20] die aantonen, dat een breed pakket aan antioxidanten uit de juiste voedingsmiddelen bescherming biedt tegen oxidatieve stress.

Oxidatieve stress

Bij oxidatie worden voedingsstoffen verbrand door binding aan te gaan met zuurstof. Deze reactieve zuurstofverbindingen ontstaan tijdens het natuurlijke proces van de stofwisseling. Oxidatieve stress is een stofwisselingstoestand waarbij er meer reactieve zuurstofverbindingen vrij komen dan gebruikelijk.

Een juiste balans tussen de productie en activiteit van radicalen en in-activatie door antioxidanten, waardoor de gunstige effecten van radicalen de overhand hebben, is belangrijk voor het optimaal functioneren van onze lichaamscellen.

Bij biochemische reacties met zuurstof worden de volgende stoffen gevormd:

  1. reactieve zuurstofverbindingen (ROS=reactive oxygen species) en
  2. reactieve stikstofverbindingen gevormd (RNS= reactive nitrogen species)

Gezamenlijk worden ze RONS (reactive oxygen and nitrogen species) genoemd.

Langdurige blootstelling aan grote hoeveelheden radicalen of radicalen die op de verkeerde plaats of op het verkeerde moment worden gemaakt, is ongewenst. Er treedt oxidatieve beschadiging op van biomoleculen en cel- en weefselstructuren. Cellen communiceren met elkaar en reageren op extracellulaire prikkels, door middel van celsignalering. Celsignalering kan (afhankelijk van het celtype) leiden tot bijvoorbeeld: zenuwprikkeloverdracht, celdeling, spiercontractie of genexpressie.

Overproductie van radicalen kan o.a. worden veroorzaakt door:

  • celveroudering (slecht functionerende mitochondriën),
  • toxines (milieuverontreiniging,
  • voedseladditieven,
  • medicijnen,
  • tabaksrook,
  • alcohol,
  • zware metalen,
  • straling (zonlicht, röntgenstraling, straling van draadloze en elektrische apparatuur),
  • lichamelijke inspanning,
  • trauma, stress,
  • infecties,
  • ontstekingen,
  • slechte bloedtoevoer (ischemie),
  • een verhoogde bloedglucosespiegel,
  • obesitas en overmatig eten.

Een (relatief ) tekort aan antioxidanten kan het gevolg zijn van onvolwaardige voeding, verterings- en resorptiestoornissen, stress, ziekte en/of een individueel verhoogde behoefte aan antioxidanten (biochemische individualiteit).

Welke soorten RONS zijn er?

De belangrijkste RONS zijn:
Het symbool • betekent dat het een vrije radicaal betreft, + of – betekent dat het positief dan wel negatief geladen is.

  1. Superoxideradicaal (•O2 -)
  2. Waterstofperoxide (H2O2)
  3. Hydroxylradicaal (•OH)
  4. Singlet zuurstof (1O2•)
  5. Hypochloorzuur (HOCl)
  6. Peroxylradicaal (ROO•)
  7. Stikstofmonoxide radicaal (•NO)
  8. Peroxynitriet radicaal (ONOO-)

Antioxidanten die RONS onschadelijk maken

Voor het bestrijden van oxidatieve stress is een complex van antioxidanten (zoals ze in groenten en fruit voorkomen) in lagere doses effectiever dan een afzonderlijke antioxidant in een hoge dosis.

De belangrijkste antioxidanten zijn:
Carotenoïden (groenten en fruit) waaronder bètacaroteen maken verschillende RONS onschadelijk (waaronder singlet zuurstof en meervoudig onverzadigde vetzuurradicalen).
Vitamine C (groenten en fruit) helpt onder meer bij het onschadelijk maken van superoxideradicalen, hydroxylradicalen, singlet zuurstof, waterstofperoxide, hydroxyperoxylradicalen en hypochloorzuur.
Vitamine E (alfatocoferol) maakt verschillende RONS onschadelijk (waaronder singlet zuurstof, superoxide en meervoudig onverzadigde vetzuurradicalen). Bronnen: plantaardige oliën, noten, zaden, vette vis, eieren, volkorengranen, groenten (waaronder spinazie) en fruit.
Bioflavonoïden zijn plantaardige antioxidanten uit groenten en fruit die onder meer het superoxideradicaal, hydroxylradicaal en singlet zuurstof inactiveren.
Glutathion (avocado, asperges, walnoot, vis), vangt hydroxylradicalen, superoxideradicalen en singlet zuurstof weg, maakt waterstofperoxide en lipidenperoxides onschadelijk.
Selenium (zonnebloempitten, haver, paranoten, walnoten, peulvruchten, tonijn, rundvlees, gevogelte, kaas, eieren, kalkoen, kip en bruine rijst) inactiveert onder meer hydroxylradicalen en singlet zuurstof.
Co-enzym Q10 uit gevogelte, vis, noten, donkergroene groenten zoals broccoli en spinazie recyclet vitamine E (geoxideerd) en zorgt daarmee voor een hoger vitamine E-gehalte in mitochondriën. Tevens is co-enzym Q10 nodig voor het stabiliseren van extracellulair vitamine C ter voorkoming van auto-oxidatie en remt het oxidatie van stikstofmonoxide (NO).
Alfa-liponzuur (kleine hoeveelheden in voeding aangetroffen, bijvoorbeeld in lever, spinazie en broccoli) is een zeer krachtige water- en vetoplosbare antioxidant en inactiveert onder meer singlet zuurstof, superoxide-, hydroxyl-, peroxynitriet-, hypochloorzuurradicalen en remt lipidenperoxidatie.
Curcumine (geelwortel) is een krachtige antioxidant en radicaalvanger van zuurstofradicalen (superoxide-anion, hydroxylradicalen, singlet zuurstof) en reactieve stikstofdeeltjes.

Lichaamsbeweging en glutathion

Glutathion, de moeder van alle antioxidanten, is de belangrijkste lichaamseigen stof die ons lichaam inzet om gifstoffen waar wij continu aan worden blootgesteld onschadelijk te maken. In principe kan het lichaam zelf glutathion aanmaken uit de componenten waaruit het is opgebouwd, namelijk de aminozuren cysteïne, glutamine en glycine. De combinatie stress en ongezonde voeding, of ziekte kan ervoor zorgen dat het lichaam niet meer in staat is om voldoende hoeveelheden glutathion te produceren. Gezonde voeding en de juiste lichaamsbeweging zorgen voor voldoende glutathion.

Zorg er dus voor dat u ook meer lichaamsbeweging krijgt om het glutathion in actie te brengen. Lichaamsbeweging nemen is een goede manier waardoor de stofwisseling gaat versnellen en het lichaam gestimuleerd wordt om meer glutathion aan te maken. Glutathion gaat de strijd aan met externe en interne toxische stoffen.

Begin uw bewegingsprogramma met wandelen, fietsen en/of zwemmen. Het is aangetoond dat alle vormen van gematigde lichamelijke activiteit de glutathionspiegel in het bloed kunnen verbeteren. Dit is met inbegrip van conditietraining en krachttraining of een combinatie van beiden. Extreme bewegingsprogramma’s kosten veel glutathion, en dienen dus te worden aangevuld met de juiste suppletievorm.

U kunt ook beginnen met tien of vijftien minuten lichaamsbeweging om vervolgens toe te werken naar dertig tot veertig minuten per dag.

Antioxidanten: verdedigingsstoffen

Antioxidanten worden verdedigingsstoffen genoemd en worden opgenomen door het lichaam via de voeding. Doordat het voedingspatroon tegenwoordig in toenemende mate ongezonder wordt (fastfood), krijgen we ook steeds minder antioxidanten binnen om ons te verdedigen, waardoor we vatbaarder worden voor ziekten. Antioxidanten komen voor in voedingsmiddelen zoals: blauwe bessen, frambozen, aardbeien, broccoli, citrusvruchten, knoflook, tomaten, groene thee. Vitamine E en C (groenten en fruit) dragen in grote mate bij aan bescherming tegen vrije radicalen.

Balans in het leven houden

De verhouding tussen vrije radicalen en antioxidanten moet steeds in evenwicht worden gehouden. Een gezonde en gevarieerde voeding naast een gezonde levensstijl met voldoende beweging komt hieraan ten goede. Probeer overgewicht te voorkomen en ook bij stress er wat aan te doen.

Het videofilmpje met het liedjeIch will alles und zwar sofort ‘van Gitte Haenning, kan bijdragen aan meer inzicht hoe velen hun antioxidantenstatus dagelijks leeg roven. Een levensstijl in balans geeft een betere antioxidantenbalans.

Oxidatieve stress urinetest

Oxidatieve stress urinetestVerkoopprijs (incl. BTW): € 50,45
Koop deze test hier
Laboratoriumanalyse van isoprostanen (8-epi-prostaglandine). Ter bepaling van de belasting met reactieve zuurstofverbindingen (oxidatieve stress).
Isoprostanen ontstaan als producten van de lipide-peroxidatie, als gevolg van een zware reactie tussen vrije radicalen en lipiden. Deze worden met tal van ziekten zoals atherosclerose, auto-immuunziekten, ziekte van Parkinson en de ziekte van Alzheimer geassocieerd.

Isoprostanen geven de mate van oxidatieve schade aan.

Referenties

[1] Pohl F1, Kong Thoo Lin P2. The Potential Use of Plant Natural Products and Plant Extracts with Antioxidant Properties for the Prevention/Treatment of Neurodegenerative Diseases: In Vitro, In Vivo and Clinical Trials. Molecules. 2018 Dec 11;23(12). pii: E3283. doi: 10.3390/molecules23123283.
Curr Drug Targets. 2017 Mar 30;18(6):705-718.
[2] Carvalho AN1, Firuzi O2, Gama MJ3, Horssen JV4, Saso L5. Oxidative Stress and Antioxidants in Neurological Diseases: Is There Still Hope? Curr Neuropharmacol. 2018 Sep 11.
[3] Gupta RK1, Patel AK, Shah N, Chaudhary AK, Jha UK, Yadav UC, Gupta PK, Pakuwal U. Oxidative stress and antioxidants in disease and cancer: a review. Asian Pac J Cancer Prev. 2014;15(11):4405-9.
[4] Esra Birben, PhD,1 Umit Murat Sahiner, MD,1 Cansin Sackesen, MD,1 Serpil Erzurum, MD,2 and Omer Kalayci. Oxidative Stress and Antioxidant Defense World Allergy Organ J. 2012 Jan; 5(1): 9–19.
Higashi Y, Noma K, Yoshizumi M et al. Endothelial function and oxidative stress in cardiovascular diseases. Circ J. 2009;73(3):411-8.
[5] Fisher-Wellman K, Bloomer RJ. Acute exercise and oxidative stress: a 30 year history. Dyn Med. 2009;8:1.
[6] Halliwell B. The wanderings of a free radical. Free Radic Biol Med. 2009;46(5):531-42.
Lavie L. Oxidative stress – a unifying paradigm in obstructive sleep apnea and comorbidities. Prog Cardiovasc Dis. 2009;51(4):303-12.
[7] Christen WG, Liu S, Glynn RJ, Gaziano JM, Buring JE. Dietary carotenoids, vitamins C and E, and risk of cataract in women: a prospective study. Arch Ophthalmol. 2008;126(1):102-9.
[8] Arthur PG, Grounds MD, Shavlakadze T. Oxidative stress as a therapeutic target during muscle wasting: considering the complex interactions. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2008;11(4):408-16.
[9] Grodstein F, Kang JH, Glynn RJ, Cook NR, Gaziano JM. A randomized trial of beta carotene supplementation and cognitive function in men: the Physicians’ Health Study II. Arch Intern Med. 2007;167(20):2184-90.
[10] Valko M, Leibfritz D, Moncol J, Cronin MT, Mazur M, Telser J. Free radicals and antioxidants in normal physiological functions and human disease. Int J Biochem Cell Biol. 2007;39(1):44-84.
[11] Seifried HE, Anderson DE, Fisher EI, Milner JA. A review of the interaction among dietary antioxidants and reactive oxygen species. J Nutr Biochem. 2007;18(9):567-79.
[12] Dalle-Donne I, Rossi R, Colombo R et al. Biomarkers of oxidative damage in human disease. Clin Chem. 2006;52(4):601-23.
[13] Kaliora AC, Dedoussis GV, Schmidt H. Dietary antioxidants in preventing atherogenesis. Atherosclerosis. 2006;187(1):1–17.
[14] Finkel T. Radical medicine: treating ageing to cure disease. Nat Rev Mol Cell Biol. 2005;6(12):971- 6.
[15] van Leeuwen R, Boekhoorn S, Vingerling JR et al. Dietary intake of antioxidants and risk of age-related macular degeneration. JAMA. 2005;294(24):3101-7.
[16] Yamashita D, Jiang HY, Schacht J et al. Delayed production of free radicals following noise exposure. Brain Res. 2004;1019(1-2):201-9.
[17] Hercberg S, Galan P, Preziosi P et al. The SU.VI. MAX Study: a randomized, placebo-controlled trial of the health effects of antioxidant vitamins and minerals. Arch Intern Med. 2004;164(21):2335-42.
[18] Sentí M, Tomás M, Fitó M et al. Marrugat J. Antioxidant paraoxonase 1 activity in the metabolic syndrome. J Clin Endocrinol Metab. 2003;88(11):5422– 5426.
[19] Grodstein F, Chen J, Willett WC. High-dose antioxidant supplements and cognitive function in community-dwelling elderly women. Am J Clin Nutr. 2003;77(4):975-984.
[20] Miquel J, Bernd A, Sempere JM et al. The curcuma antioxidants: pharmacological effects and prospects for future clinical use. A review. Arch Gerontol Geriatr. 2002;34(1):37-46.

Privacy instellingen

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. In de instellingen kunt u zelf kiezen welke cookies u wilt toestaan of wilt weigeren.

Privacy verklaring | Sluit
Instellingen