Bij het reguleren van de schildklierhormoonhuishouding zijn er verschillende hormonen betrokken,…
Vetzuurstatus in zwangerschap geeft minder longklachten bij 7 jarigen
De ontwikkeling van inflammatoire longaandoeningen bij kinderen is in verband gebracht met de vetinname van de moeder tijdens de zwangerschap. Bovendien is de vetzuurstatus van de moeder tijdens de zwangerschap in verband gebracht met ontstekingen in het algemeen en de ontwikkeling van het immuunsysteem bij het kind.
De vetzuurstatus van de moeder tijdens de zwangerschap is dus significant geassocieerd met ontstekingsmarkers en longaandoeningen bij het kind op 7-jarige leeftijd.[1]
De onderzoekers gebruikten gegevens van het MEFAB-cohort dat was opgericht om de associaties tussen de FA-status van de moeder tijdens de zwangerschap en de zwangerschapsuitkomsten te bestuderen. In dit cohort werden maternale plasmafosfolipide FA’s gemeten na 16, 22 en 32 weken zwangerschap en op de geboortedag, en werden verschillende ontstekingsmarkers bij kinderen gemeten op de leeftijd van 7 jaar.
Veranderingen in de vetzuurstatus van de moeder tijdens de zwangerschap werden bestudeerd door alle 39 vetzuren op te nemen in een hoofdcomponentenanalyse (PCA) voor elk van de 4 tijdstippen tijdens en direct na de zwangerschap. Op 7-jarige leeftijd werden de ontstekingsmarkers van het nageslacht in plasma gemeten.
Kenmerken van de zwangere
Vrijwel alle moeders die in de analyse waren opgenomen, waren blank (99%). Moeders waren gemiddeld 30 jaar oud toen ze aan het onderzoek deelnamen en hadden een BMI van 24 kg/m 2 en een normale zwangerschapsduur (279 dagen). Twintig procent van de moeders rookte tijdens de zwangerschap, met een gemiddelde van negen sigaretten per dag.
Drie procent gebruikte alcohol tijdens de zwangerschap, maar niemand gaf aan hoeveel. De bevallingen waren meestal vaginaal (95%) en de helft van de zuigelingen kreeg enige tijd borstvoeding (47%). Ongeveer de helft van de kinderen was vrouw (43%). Gemiddeld hadden kinderen op 7-jarige leeftijd een normaal geboortegewicht (3.362 gram) en BMI (15 kg/m 2).
De vetzuurstatus van de moeder tijdens de zwangerschap correleerde met de ontstekingsstatus van het kind op de leeftijd van 7 jaar. Het zogenaamde meadzuur (20:3n-9) vertoonde de grootste associatie.
Maternale Mead-zuurniveaus
Meadzuur is een vetzuur dat behoort tot de omega-9-categorie en het wordt in het lichaam gevormd uit oliezuur door enzymatische processen. Belangrijk is dat meadzuur wordt aangemaakt wanneer de niveaus van andere essentiële vetzuren, met name omega-3- (n-3) en omega-6-vetzuren (n-6), laag zijn. Hierdoor wordt meadzuur (tevens een pro-inflammatoire mediator) beschouwd als een biomarker voor een tekort aan essentiële vetzuren.
Door de logistische regressiemodellen aan te passen voor de leeftijd van de moeder of de BMI bij aanvang van het onderzoek, de zwangerschapsduur, het roken of alcoholgebruik tijdens de zwangerschap, het geboortegewicht, het geven van borstvoeding, de aanwezigheid van huisdieren, het bezoek aan de kinderopvang of de BMI van het kind op 7-jarige leeftijd, bleef de schatting van het effect en de betekenis van Medezuur grotendeels onveranderd.
Maternale dieet
Er is eerder aangetoond dat de ontwikkeling van inflammatoire longaandoeningen verband houdt met het totale vetgehalte of de vetzuursamenstelling van het maternale dieet tijdens de zwangerschap. De resultaten benadrukken het belang van de vetzuurstatus van de moeder tijdens de zwangerschap voor de gezondheid van hun kind.
Toekomstige studies moeten onderzoeken of het belang van Mead-zuur in de relatie tussen de FA-status van de moeder en de ontsteking bij kinderen komt door de Mead-zuurrol, als biomarker voor essentiële vetzuurdeficiëntie, door de eigen biologische functie als pro-inflammatoire mediator, of door een combinatie van beide.
Essentiële vetzuren als preventie
Een adequate DHA-inname draagt onder meer bij aan de preventie van zwangerschapscomplicaties, een goede pre- en postnatale groei en (hersen)ontwikkeling van baby’s en (jonge) kinderen.
Met name de (langeketen) metabolieten van linolzuur (arachidonzuur) en alfalinoleenzuur (eicosapentaeenzuur en docosahexaeenzuur, hebben belangrijke fysiologische effecten.
Arachidonzuur (AA), docosahexaeenzuur (DHA) en eicosapentaeenzuur (EPA) zijn bestanddelen van fosfolipiden in celmembranen en precursors van endocannabinoïden, AA en EPA zijn precursors van eicosanoïden (lokaal werkzame, paracriene weefselhormonen) en EPA en DHA zijn precursors van SPM’s (specialized pro-resolving mediators).
Zwangerschap, borstvoeding en voldoende juiste vetzuren
Voor het kind is DHA cruciaal voor de aanleg, groei en uitrijping van de hersenen en de ontwikkeling van de ogen (netvlies) in de prenatale periode (vooral het derde trimester van de zwangerschap) en de eerste twee levensjaren.
Tijdens de groeispurt van de hersenen neemt het gewicht met een factor zestig toe van 20 gram in het tweede trimester van de zwangerschap tot circa 1200 gram op tweejarige leeftijd. In diverse overzichtsartikelen is vastgesteld dat suppletie met langeketen omega 3-vetzuren (met name DHA) de zwangerschapsduur iets verlengt en de kans verlaagt op zwangerschapscomplicaties zoals (extreme) vroeggeboorte, perinatale sterfte, een laag geboortegewicht en pre-eclampsie.
De optimale hoeveelheid DHA voor de preventie van extreme vroeggeboorte (<34 weken) bij vrouwen met een lage DHA-status is circa 1000 mg per dag. Inname van deze hoeveelheid DHA door zwangere vrouwen is veilig, ook als de langeketen omega 3-vetzuurstatus voor aanvang van DHA-suppletie al goed was. Een optimale O3I tijdens zwangerschap en lactatie is geassocieerd met een kleinere kans op perinatale depressie bij de moeder en een betere visuele, neurocognitieve en motorische ontwikkeling en dus ook betere longconditie van het kind. Een goede langeketen omega 3-vetzuurstatus in de pre- en postnatale periode draagt bij aan de ontwikkeling van een sterk en evenwichtig immuunsysteem.
Een recente meta-analyse kwam tot de conclusie dat de kans op astma bij een kind alleen significant lager was als de moeder tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding ten minste 1200 mg langeketen omega 3-vetzuren per dag had ingenomen.
De kans op astma nam met 2% af bij iedere verhoging van de dagdosis EPA/DHA met 100 mg (lineair dosis-responseffect). Toevoeging van DHA aan flesvoeding (0,32-0,96% van de totale vetzuren) verlaagde, vergeleken met placebo, de incidentie van allergieën in de eerste 3 tot 4 levensjaren.
De EFSA adviseert vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven naast 250 mg EPA en DHA per dag nog 100-200 mg DHA extra in te nemen. In de praktijk krijgen veel vrouwen deze hoeveelheid niet binnen. Daarbij is een hogere dosis DHA (en EPA) nodig om een optimale bereik te krijgen en houden. Tijdens de zwangerschap transporteert de placenta AA en DHA naar de foetus waarbij foetale erytrocyten een O3I van 7-8% bereiken. Als een vrouw onvoldoende DHA binnenkrijgt, wordt haar eigen DHA-voorraad aangesproken om in de DHA-behoefte van de foetus te voorzien.
Om te zorgen dat geen DHA-depletie bij de moeder optreedt tijdens zwangerschap en lactatie, is inname van DHA (+EPA) nodig in een hoeveelheid van ongeveer 750-1000 mg/dag. [3-21]
Referenties
[1] Godschalk R, Rouschop S, Smolinska A et al. Maternal fatty acid status during pregnancy versus offspring inflammatory markers: a canonical correlation analysis of the MEFAB cohort. Frontiers in Nutrition 2023;10:1264278. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnut.2023.1264278/full
[2] https://www.orthokennis.nl/artikelen/omega-3-vetzuren
[3] Middleton P et al. Omega-3 fatty acid addition during pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2018;11:CD003402.
[4] Li J et al. Health benefits of docosahexaenoic acid and its bioavailability: a review. Food Sci Nutr. 2021;9:5229-43.
[5] Von Schacky C. Omega-3 index in 2018/19. Proc Nutr Soc. 2020 May 11:1-7.
[6] Von Schacky C. Importance of EPA and DHA blood levels in brain structure and function. Nutrients. 2021;13(4):1074.
[7] Von Schacky C. Omega-3 fatty acids in pregnancy – the case for a target Omega-3 Index. Nutrients. 2020;12:898.
[8] Abdelrahman MA et al. Impact of n-3 polyunsaturated fatty acid intake in pregnancy on maternal health and birth outcomes: systematic review and meta-analysis from randomized controlled trails. Arch Gynecol Obstet. 2022 Mar 28.
[9] Olsen SF et al. Plasma concentrations of long chain N-3 fatty acids in early and mid-pregnancy and risk of early preterm birth. EBioMedicine. 2018;35:325-33.
[10] Hoge A et al. Impact of erythrocyte long-chain omega-3 polyunsaturated fatty acid levels in early pregnancy on birth outcomes: findings from a Belgian cohort study. J Perinatol. 2020;40:488-96.
[11] Simmonds LA et al. Omega-3 fatty acid supplementation in pregnancy-baseline omega-3 status and early preterm birth: exploratory analysis of a randomised controlled trial. BJOG 2020; 127(8): 975-81.
[12] Carlson SE et al. Higher dose docosahexaenoic acid supplementation during pregnancy and early preterm birth: a randomised, double-blind, adaptive-design superiority trial. EClinicalMedicine. 2021;36:100905.
[13] Zhang MM et al. The efficacy and safety of omega-3 fatty acids on depressive symptoms in perinatal women: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Transl Psychiatry. 2020;10(1):193.
[14] Hoge A et al. Imbalance between omega-6 and omega-3 polyunsaturated fatty acids in early pregnancy is predictive of postpartum depression in a Belgian cohort. Nutrients. 2019;11:E876.
[15] Jia Y et al. A dose‑response meta‑analysis of the association between the maternal omega‑3 long‑chain polyunsaturated fatty acids supplement and risk of asthma/wheeze in offspring. BMC Pediatr. 2022;22(1):422.
[16] Birch EE et al. The impact of early nutrition on incidence of allergic manifestations and common respiratory illnesses in children. J Pediatr. 2010;156(6):902-6.
[17] Foiles AM et al. Formula with long-chain polyunsaturated fatty acids reduces incidence of allergy in early childhood. Pediatr Allergy Immunol. 2016;27(2):156-61.
[18] Gellert S et al. Higher omega-3 index and DHA status in pregnant women compared to lactating women – results from a German nation-wide cross-sectional study. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2016;109:22-8.
[19] Ter Borg S et al. Food consumption, nutrient intake and status during the first 1000 days of life in the Netherlands: a systematic review. Nutrients. 2019;11(4):860.
[20] Kuipers RS et al. Maternal DHA equilibrium during pregnancy and lactation is reached at an erythrocyte DHA content of 8 g/100 g fatty acids. J Nutr. 2011;141:418-27.
[21] Kuipers RS et al. Maternal DHA equilibrium during pregnancy and lactation is reached at an erythrocyte DHA content of 8 g/100 g fatty acids. J Nutr. 2011;141(3):418-27.
