Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Eenzijdig dieet bedreigt darmflora (microbioom)diversiteit

15 juni 2016 | ndn | Vermindering van agrobiodiversiteit en daarmee een verminderde diversiteit van onze voeding heeft de diversiteit van de darmflora negatief beļnvloed. Dit is de conclusie van onderzoekers van het Pennington Biomedical Research Center Louisiana, in het tijdschrift Molecular Metabolism.

Darmbacteriën (microbioom) produceren belangrijke stoffen voor ons. Hoe groter het repertoire van signalen, des te beter kan de homeostase behouden worden bij een verstoorde voedingsinname. Elke macronutriënt uit de voeding kan door darmbacteriën omgezet worden in signaalstoffen.

Dit zorgt voor een groter aanpassingsvermogen, doordat er meer verschillende fysiologische reacties mogelijk zijn. Het belang van een grote diversiteit kan niet genoeg benadrukt worden, aldus de onderzoekers van het Pennington Biomedical Research Center Louisiana, in het tijdschrift Molecular Metabolism [1].

Bijzondere gespecialiseerde diëten veranderen na een tijdje de samenstelling van de darmbacteriën. Het kost maar een paar dagen om met een ander dieet de microbiotische samenstelling van de darmen te wijzigen.

Eliminatie van specifieke macronutriënten door het volgen van diëten zoals vegetarisch, Atkins of Paleo geven een selectie van sommige bacteriesoorten ten koste van andere. Gezonde mensen met een breed voedingspakket, blijken een grotere diversiteit aan bacteriesoorten in hun darmen te hebben dan mensen met ziekten zoals darmontstekingen, diabetes type 2 en obesitas.
Veel voedingsvariatie geeft meer glyconutriëntenPlantvezels bevatten essentiële voedingstoffen en bevorderen de diversiteit van de darmflora. De darmen hebben een grote hoeveelheid plantaardige vezels nodig, om de 1½ kilogram darmflorabacteriën te voeden.

Planten in het dieet zijn de belangrijkste voedingsbron van essentiële koolhydraten (suikers). Planten bevatten van nature meer dan 200 suikerstructuren (sachariden). Acht van deze suikers (niet te verwarren met suiker) zijn essentieel gebleken voor de gezondheid. Een gezond lichaam kan plantenkoolhydraten afbreken tot monosachariden en deze opnieuw bouwen tot glycoconjugaten die nodig zijn voor de celcommunicatie, de basis van een gezond immuunsysteem.

Glyconutriёnten [2] zijn essentiële suikers (koolhydraten) die door het lichaam worden gebruikt voor de synthese van glycoconjugaten, moleculen die noodzakelijk zijn voor vele lichaamsfuncties en -systemen. Ze worden ‘essentieel’ genoemd, omdat het lichaam deze essentiële suikers moeilijk zelf aan kan maken en het dus ‘essentieel’ is om ze via de voeding binnen te krijgen. Het zijn allen monosachariden.
GlycobiologieDe ontdekking van de gezondheidsvoordelen van het nog tamelijk onbekende monosacharide mannose (een glyconutriënt tegen bijvoorbeeld blaasontsteking), leidde tot een zoektocht naar andere suikers met mogelijk waardevolle eigenschappen. Deze zienswijze heeft geleid tot een nieuwe wetenschap: de glycobiologie.

Diverse voedingsmiddelen beschikken van nature over glyconutriёnten. Goede bronnen zijn: Aloë Vera , paddenstoelen (zoals shiitake, maitake en reishi), arabinonogalactanen (in onder andere prei, wortelen, zwarte bonen, radijs, peren, kokosnoot, tomaten, curcumine en echinacea en de larix boom), pectine uit appels en citrusvruchten (waaronder grapefruit), zemelen (haver), volle granen (volkoren rijst, gerst), curcuma (geelwortel), zeegroenten en gom.

Monosachariden worden door het lichaam gebruikt voor cel tot cel communicatie. Deze essentiële suikers (glyconutriënten) kunnen worden gerangschikt in talrijke combinaties en fungeren daardoor als een soort intracellulaire Braille. Specifieke 'Braille' combinaties die gezonde cellen gebruiken, worden herkend door andere lichaamscellen.

Vreemde combinaties van sachariden worden niet herkend en worden dan 'gecodeerd' tot uitscheiding. Correcte configuraties zijn dus belangrijk voor cellulaire communicatie van het immuunsysteem, omdat het de taak van deze specifieke cellen is om vreemde binnendringers te herkennen en te elimineren.

Omdat de glyconutriënten als buitenste molecuul op celoppervlakken aanwezig zijn, vormen ze een cellulaire barrière (douane) voor de omgeving. Dit zien we op de darmslijmvlies  (mucosale) bekleding van het hele maag-darmtraject, waar sacharidemoleculen de adhesie (aanhechtingskracht) van toxines en vreemde lichamen kunnen tegenhouden en tegelijkertijd nutriënten en onschadelijke moleculen kunnen binden en absorberen.

U kunt de florastatus van uw darmslijmvlies eenvoudig zelf laten onderzoeken.

Florastatus ontlastingstest

Florastatus ontlastingtestVerkoopprijs (incl. BTW): € 54,95
Koop deze test op Yours-Healthcare.nl
ArabinogalactanenEen belangrijke glyconutriënt is arabinogalactaan dat bestaat uit arabinose en galactose. Twee klassen arabinogalactanen zijn te vinden in de natuur: micro-organismen en planten. Arabinogalactaan is een belangrijke component van de bacteriële celwand. In planten is het een belangrijk bestanddeel van arabische gom. Wortel, radijs, zwarte bonen, peer, tomaat, kokosnoot, curcuma longa en het kruid salie bevatten ook arabinogalactaan. Een zeer rijke bron van arabinogalactaan is een boom genaamd Larix occidentalis.

Na orale inname wordt een deel van de arabinogalactanen opgenomen. Ze worden via de vena porta (leverpoortader, een ader die bloed van de darmen, maag, milt, alvleesklier en blaas naar de lever vervoert), naar de lever getransporteerd en door de levercellen via endocytose (proces waarbij de cel stoffen opneemt) opgenomen. De niet uit het maagdarmkanaal opgenomen arabinogalactanen fungeren als voedingsvezel voor de darmflora.

Uit een vier jaar durende studie bleek dat door gebruik van arabinogalactaan de darm-geassocieerde lymfoïde weefsels (GALT) moduleren, het vermindert de hechting van schadelijke organismen. Arabinogalactaan kan als prebiotica  worden beschouwd.  Gebruik kan de groei van de bacteriële flora bevorderen en toont een stijging van o.a. Lactobacillen spp [3].

Arabinogalactanen [4, 5, 6] bevorderen de vorming van korte-ketenvetzuren (vooral butyraat en propionaat) en zorgen voor toename van de gunstige (anaërobe) darmbacteriën zoals Lactobacillus en Bifidobacterium(longum). De korteketenvetzuren, vooral boterzuur (butyraat), dienen als energiebron voor de darmepitheelcellen (enterocyten). Het darmslijmvlies wordt gestimuleerd en de darmbarrière versterkt. 
AmmoniakvormingDaarnaast verminderen arabinogalactanen de vorming en opname van ammoniak in het maagdarmkanaal aanzienlijk. Tevens zorgen arabinogalactanen voor een minder goede hechting van gramnegatieve bacteriën (Enterobacteriën zoals E. coli) aan de darmwand. Arabinogalactanen hebben therapeutische waarde bij bijvoorbeeld de behandeling van portale (lever) encephalopathie, vanwege het effect op de ammoniakvorming.

Korte-ketenvetzuren (vooral butyraat en propionaat) worden voornamelijk geproduceerd door fermentatie van koolhydraten en bevorderen een goede darmgezondheid.  Daarnaast vindt er in de dikke darm ook fermentatie van eiwitten plaats. Dit geeft bij een slechte vertering aanleiding tot de productie van allerlei kwalijke stoffen, zoals bijvoorbeeld ammoniak en fenolische verbindingen, maar ook het zeer stinkende gas H2S, dat een rotte-eieren geur heeft.

Sommige van deze stoffen kunnen de darmwand irriteren, waardoor cellen in de darmwand afsterven en de barrièrefunctie verloren gaat, doordat de afgestorven cellen ‘gaten’ laten vallen in de één-cellige laag van de darmwand.

Andere kwalijke stoffen kunnen na opname in het lichaam de lever beschadigen of bijvoorbeeld migraine-aanvallen veroorzaken. Door de productie van deze toxische verbindingen is het wenselijk om eiwitfermentatie te voorkomen en koolhydraatfermentatie te bevorderen, zodat er met name gezondheidsbevorderende microbiële metabolieten (voeding voor de darmflora) geproduceerd worden.
Stimulatie van ImmuniteitUit laboratoriumonderzoek komt naar voren, dat arabinogalactanen stimulerend werken op de zogenaamde natural-killercel cytotoxiciteit (NK-cytotoxiciteit), wat belangrijk is voor het opruimen van tumorcellen en virusgeïnfecteerde cellen. Waarschijnlijk wordt dit effect indirect via de vorming van cytokines bereikt.

Arabinogalactanen zorgen voor toename van interferon-γ, interleukine-1β, interleukine-6 en tumornecrosisfactor-α (TNF-α). Van deze cytokines is met name interferon-γ betrokken bij de activering van de NK-cytotoxiciteit. Een verlaagde NK-cytotoxiciteit is geassocieerd met kanker, ME, auto-immuunziekten zoals multiple sclerose en virale hepatitis. Arabinogalactanen activeren tevens de fagocytose en het reticulo-endotheliale systeem in zijn geheel.

NK-cellen zijn grote lymfocyten die behoren tot het niet-specifieke immuunsysteem die een rol spelen bij celdoding en uitscheiding van cytokinen die worden gebruikt tegen pathogenen. NK-cellen zijn niet alleen in staat om humane cellen, maar ook pathogene schimmels te doden door secretie van IFN-gamma en degranulatie.

NK-cellen produceren ook signaalmoleculen die een belangrijke rol spelen in de afweer. Dit zijn o.a. INF-alfa, -bèta (interferon alfa en bèta), TNF-alfa (tumornecrosefactor alfa), TNF-gamma, GM-CSF (granulocyte macrophage-colony stimulating factor), en IL-2 (interleukine-2) die de functie van het pathogeen verstoren en andere cellen van het immuunsysteem kunnen activeren.

In de NK-celpopulatie die veel CD56 tot expressie brengt op zijn celmembraan (CD56bright NK-cellen) vindt men de NK-cellen die veel van deze cytokines produceren. Lees meer over cytokinen in het artikel; ‘Natuurlijke remming van ontstekingen’.
Commentaar NDNVeel wetenschappers maken zich zorgen over de manier waarop de diversiteit van de darmflora (het microbioom) verandert. Het wordt ook wel eens ‘het vergeten orgaan’ genoemd. Hoe meer soorten bacteriën (diversiteit) het microbioom bevat hoe gezonder men is.

Het paleodieet is de laatste jaren erg in opkomst gekomen. Het paleodieet gaat terug naar de eetgewoonten van vóór de landbouw en de veeteelt. Alle granen, peulvruchten en zuivelproducten worden permanent gemeden. Dr. Kellman ; in zijn boek ‘ The Microbiome Diet, Matrix Healing, and Gut Reactions’ is van mening dat het paleodieet veel goede elementen bevat en veel mensen geholpen heeft hun gezondheid te verbeteren. Maar hij kan zich echter (de NDN redactie deelt zijn mening) niet vinden in een Paleofilosofie die streeft naar het uitwissen van duizenden jaren van menselijke ontwikkeling die sinds de prehistorie heeft plaatsgevonden.

Volgens Dr. Kellman leven mensen niet alleen in de wereld van het lichaam maar ook in de werelden van cultuur en emoties. De eettradities die ontwikkeld zijn, zijn belangrijk op tal van niveaus. De uitdaging is nu om een gezonde leefstijlmanier te vinden om die tradities in te passen in plaats van ze terzijde te schuiven.

Bij de huidige voedselkeuzes moeten we rekening houden met onze geschiedenis, cultuur en omgeving, maar ook met nieuwe wetenschappelijke inzichten. De bedoeling is om een breed pakket aan gezond biologisch voedsel te eten dat het microbioom ondersteunt.

Daarnaast dient voedsel dat de darmen belast vermeden te worden aangezien dit het microbioom alleen maar uit balans brengt. Welke voedingsmiddelen vermeden dienen te worden moet individueel bekeken worden (gepersonaliseerd voedingsadvies) en door middel van complementaire voedingsonderzoeken, diagnostische mogelijkheden zoals Maag-Darm-Leverarts prof. Witteman aangeeft en vanuit ervaring (practice based) samengesteld worden.

Inflammatoir, allergeen of reactie veroorzakend voedsel wat een gezonde microbiële balans verstoort of de darmgezondheid aantast, moet uit het dieet worden gehaald. Daarnaast kan de voedingsstatus wat betreft nutriënten (vitaminen, mineralen, vetzuren, aminozuren) ook nader worden onderzocht om o.a. te voorkomen dat het microbioom niet goed kan aanhechten aan de darmwand.

Nutriëntentekorten kunnen het microbioom ook bedreigen. Kleinschalig onderzoek uit Oostenrijk, gepubliceerd in European Journal of Nutrition, toonde aan dat extra vitamine D3 van invloed is op de samenstelling van het darmmicrobioom [9].

Na suppletie bleek de samenstelling van het microbioom in het bovenste deel van het spijsverteringskanaal veranderd. Er waren minder ongunstige bacteriën zoals Pseudomonas spp., Escherichia en Shigella spp. Verder was de diversiteit van gunstige darmmicrobioom toegenomen en waren er meer actieve immuuncellen aanwezig.

Medicatie vormt ook een ernstige bedreiging voor het microbioom. Uit onderzoek van de Wageningen Universiteit blijkt dat polyfarmacie (het gebruik van 5 of meer medicijnen) een risicofactor kan vormen voor een vitamine D-tekort [10].

De onderzoekers keken bij 873 thuiswonende Nederlandse ouderen naar hun medicijngebruik en vitamine D-status. In deze onderzochte groep gebruikte 65%, 5 of meer verschillende medicijnen. Daarvan gebruikte 22% , 10 of meer verschillende medicijnen. Respectievelijk 49% en 77% van de ouderen hadden een vitamine D-tekort.

Met deze studie is echter nog geen causaal verband tussen medicijngebruik en de vitamine D-status aangetoond. Verder moet er rekening gehouden worden met verstoring van de onderzoeksresultaten (zogenaamde confounding).

Medicijnen worden veelal voorgeschreven naar aanleiding van een ziektebeeld. Het zou dus ook mogelijk kunnen zijn dat het vitamine D-tekort niet in relatie staat tot de medicatie, maar het resultaat is van een bepaald ziektebeeld. Of dat het vitamine D-tekort al aanwezig was en bijgedragen heeft aan het krijgen van een ziektebeeld.

Desalniettemin zijn de resultaten interessant te noemen en vragen zij om verder onderzoek naar de relatie tussen gezondheid en nutriëntentekorten en polyfarmacie en de invloeden op het microbioom. Hoe meer verschillende soorten bacteriën, hoe beter uw gezondheid is. Het microbioom is dan veel beter toegerust om meerdere voedingsstoffen uit voedingsbronnen te halen en bescherming te bieden tegen nieuwe omstandigheden en eventuele bedreigingen.
Marijke de Waal Malefijt

 

Recept rijk aan Arabinogalactanen

Zwarte bonenschotel met pompoen

Zwarte bonen en prei zijn rijk aan arabinogalactanen.

Ingrediënten voor 2 personen:

  • 1 grote ui
  • 100 gram pompoen
  • 1 dunne prei
  • 1 teen knoflook
  • 1 theelepel extra vièrge olijfolie
  • 1 glazen pot biologische zwarte bonen uit de natuurwinkel (240 gram uitlekgewicht)
  • Kruidenzout
  • Tijm
  • 1 dessertlepel sesamzaad en pijnbompitjes

Maak de groenten schoon. Snijd de ui in stukjes, de pompoen in blokjes en de prei in ringen. Pel de teen knoflook en snijd in stukjes. Verhit de olie in de pan en voeg de groenten en knoflook toe. Doe het deksel op de pan en smoor in hun eigen vocht in 10 minuten gaar. Voeg eventueel nog wat water toe tegen het aanbranden. Laat de bonen uitlekken in een vergiet en voeg ze aan de gare groenten toe. Breng het gerecht op smaak met kruidenzout en tijm en strooi het sesamzaad en de pijnboompitten er op het laatst over heen. Serveer met gekookte haver of quinoa.

Foto en gerecht van Tanja Visser, natuurdiëtist

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur Diėtisten Nederland