Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Ziekte voorkomen door basevormende voeding

13 januari 2016 | ndn | We eten te veel zuurvormende voeding. Bij het samenstellen van het voedselpakket is het belangrijk dat we ons niet alleen bekommeren om de hoeveelheid noodzakelijke voedingsstoffen. Er is nog iets om rekening mee te houden: het zuur-base-evenwicht.

De huidige westerse voeding is overwegend zuurvormend. Op onze site staan diverse artikelen over het belang van een goed zuur-base evenwicht. Een goede remedie tegen verzuring is om meer groenten, fruit, noten en peulvruchten te eten en de inname van nutriëntarme, energierijke (kant en klare) producten en zout te beperken.

Ter correctie van een ‘zuur milieu’ wordt steeds vaker gebruik gemaakt van suppletie met basevormende mineralen zoals kaliumbicarbonaat, calciumcarbonaat, kalium- of calciumcitraat. Vanwege het hoge natriumgehalte in het huidige westerse voedingspatroon is het gebruik van natriumcarbonaat of natriumcitraat ter verbetering van het zuurbase-evenwicht minder geschikt.

Ook het natriumgehalte in medicatie kan aanzienlijk zijn. Natrium wordt gebruikt als hulpstof om de oplosbaarheid van geneesmiddelen te bevorderen, onder andere in bruistabletten en paracetamol. Ongemerkt kan hierdoor de dagelijkse natriuminname aanmerkelijk toenemen. Dit verhoogt de kans op vochtretentie, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, nieraandoeningen, maagkanker, osteoporose en cognitieve achteruitgang.

In een grote prospectieve studie [4] uit 2014 (met 66485 vrouwen) is voor het eerst aangetoond dat een meer zuurvormende voeding een grotere kans op diabetes type 2 geeft.
Zuur-base evenwicht met juiste voedingsadviezenDe meest natuurlijk weg is het zuur-base evenwicht te handhaven door een evenwichtige natuurlijke voeding te gebruiken. De belangrijkste zuurvormers zijn eiwit en vet. Er is toenemend wetenschappelijk bewijs dat (sterk) zuurvormende voeding op termijn kan leiden tot subklinische acidose, met negatieve gevolgen voor nieren, botten en spieren en een grotere kans op metabool syndroom, diabetes type 2, hart- en vaatziekten en mogelijk kanker.

Belangrijke kanttekening is dat er (nog) geen wetenschappelijke consensus is bereikt over de beste manier waarop het zuur-base evenwicht kan worden gemeten. Ook een evenwicht bereiken via de voedingsroute levert nog volop discussies op. Ook zonder veel aandacht te besteden aan de zuur- dan wel basevormende eigenschappen van voedingsmiddelen zit u met een gezond, gevarieerd (overwegend plantaardig) voedingspatroon met grote porties biologische verse groenten (400 gram per dag) en fruit (400 gram) vaak goed.
Wat is zuur en wat is base?Zuren zijn stoffen die protonen/waterstofionen (H+) doneren en daarmee de pH verlagen of anders gezegd de zuurgraad verhogen. In een zuur milieu is de pH lager dan 7,0.
Basen nemen waterstofionen (H+) op en daarmee verhogen ze de pH of met andere woorden verlagen ze de zuurgraad. In een basisch milieu is de pH boven de 7,0.
In uw lichaam verschilt de zuurgraad per compartiment: - bloed 7,4; De pH van bloed moet voor een goede gezondheid binnen zeer strikte grenzen worden gehouden (7,4)
- intracellulair 6-7,2;
- huid 4-6,5;
- urine 4,6-8,0;
- maag 1,35-3,5,
- gal 7,4-7,7

Er zijn veel endogene factoren (CO2-productie in het kader van de energiestofwisseling in de mitochondriën, HCl-productie voor het verteren van proteïnen in de maag) en exogene factoren (stress, milieuvervuiling, voedingsmiddelenkeuze) die de pH kunnen veranderen.

Verschillende regelsystemen in het lichaam zorgen ervoor dat de pH in bloed en weefsels binnen de normaalwaarden blijft.
* de longen zorgen voor uitscheiding van CO2,
* de nieren scheiden H+ (waterstofionen) uit,
* de intra- en extracellulaire buffers zoals de fosfaat-, ammonia- en bicarbonaatbuffer kunnen naar behoefte H+ ionen opnemen of afgeven.
Afwijkende zuurgraadWanneer is er nu sprake van een afwijkende zuurgraad?
- bij een bloed-pH lager dan 7,38 is sprake van acidose,
- bij een pH lager dan 7,35 van (ernstige) acidemie;
- bij een pH hoger dan 7,42 respectievelijk 7,45 wordt gesproken van alkalose respectievelijk (ernstige) alkalemie.

Het risico op acidose (ofwel een te lage pH van het bloed) is groter dan op alkalose, omdat er los van elkaar bij metabole processen overwegend (zwakke) zuren (waaronder sulfaat, lactaat, waterstofionen, CO2, oxaalzuur) worden geproduceerd.

Of een voedingsmiddel zuurvormend is, hangt af van de biochemische samenstelling en niet van de smaak (zuur smakend fruit bijvoorbeeld is basevormend).

Zuurvormende voedingsmiddelen (granen en dierlijke eiwitten zoals zeevoedsel, vlees, gevogelte, eieren en zuivel) hebben een positieve PRALwaarde (potential renal acid load, potentiële renale zuurbelasting) en zorgen (na afbraak, opname en verbruik) voor een hogere zuuruitscheiding met urine.

Basevormende voedingsmiddelen (peulvruchten en noten zijn neutraal tot licht basevormend, groenten en fruit zijn sterk basevormend) hebben een negatieve PRAL-waarde en verlagen de renale zuuruitscheiding (zie www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3604792/ figure/F1/). Hoe hoger de PRAL-waarde, des te lager de te verwachten urine-pH.

De huidige ‘welvaartsvoeding’ (veel vlees met zwavelhoudende aminozuren, weinig groente en fruit) levert in combinatie met het huidige bewegingspatroon (dat de energiestofwisseling, ook als reactie op de vorming van adrenaline/stress naar het anaerobe gebied verschuift) een overaanbod
op van dagelijks ca. 50 – 100 mmol zuren (Vormann L. www.orthonews.net  Vortrag am 31.3.2001 in Salzburgratur Band 5 Kap. 2).
Niet afdoende werkende reguleringssystemenZijn de reguleringsmechanismen niet afdoende, dan kan het niet te elimineren zuur tussentijds in het bindweefsel worden opgeslagen. Een belangrijk onderdeel van bindweefsel vormen proteoglycanen waarvan de glycosaminoglycanen sterk geladen zijn, bijvoorbeeld door sulfaatgroepen. Protonen (verzuring) binden zich aan deze negatief geladen sulfaatgroepen die daardoor veel minder water aantrekken.

Hierdoor vermindert de elasticiteit van alle bindweefselachtige structuren (onder andere kraakbeen, banden, pezen). Bij belasting kan dit leiden tot vroegtijdige slijtage en ontsteking. Ook in de intercellulaire structuren gaat waterbindingscapaciteit verloren door verzuring. De vloeistofcompartimenten gaan dan van een colloïdale toestand over in een geltoestand. Dit geeft minder doorbloeding en maakt de weg vrij voor een verdere verslechtering van functies.
Commentaar NDNSinds de onderzoekingen van Ragnar Berg en anderen aan het begin van de vorige eeuw heeft men geprobeerd een onderscheid te maken tussen zuur en basisch werkende voedingsmiddelen. Voedingsmiddelen met een hoge zuurrest bevatten relatief veel fosfor, chloor en zwavel.

Voedingsmiddelen met een hoge baserest bevatten relatief veel van de volgende mineralen: natrium, kalium, calcium, en magnesium. De verbindingen die deze mineralen tijdens de stofwisseling in het lichaam aangaan zijn uiteindelijk bepalend voor het zuur-base-evenwicht.

Voedingsgeïnduceerde subklinische acidose bevordert botontkalking door het vrijkomen van basevormende calciumzouten uit botweefsel, overactiviteit van osteoclasten (geïnduceerd door H+) en een verstoorde botmineralisatie. Een eiwitrijk dieet is gunstig voor het skelet, mits daarnaast voldoende groenten en fruit wordt gegeten om het verzurende effect van eiwitten te compenseren.

Verzurende voeding belast de nieren en versnelt achteruitgang van de nierfunctie bij leeftijdsgerelateerde nierfunctiedaling en chronische nierziekten.
Sterk zuurvormende voeding verdrievoudigt de kans op nierfalen bij een chronische nierziekte vergeleken met weinig zuurvormende voeding.

De kans bestaat dat vitamine D door het zure milieu in de nieren minder goed wordt geactiveerd De laatste omzetting van vitamine D in het actieve calcitriol vindt in de nieren plaats.
De verzuring kan op verschillende manieren bestreden worden:- Gebruik overwegend basische voeding en beperk de hoeveelheid zuurvormend voedsel.
- Vermijd koffie, thee en alcohol
De NutriBullet op Bol.com - Maak zeer royaal gebruik van verse groenten, eventueel een deel in de vorm van bijvoorbeeld NutriBullet (zie afbeelding) rauwkostdrank (hoeveelheid afhankelijk van wat de darm aan kan)
- Maak groenten klaar door  ze te stomen. Door het koken van groenten in water en het vocht afgieten gaat o.a. veel kalium (base) verloren
- Neem minimaal 3 porties vers fruit verspreid over de dag. Gebruik fruit niet na de maaltijd, dit kan makkelijk gaan gisten  
- Wees matig met zuivel en beperk de kaasconsumptie
- Vermijd snacken; zie recept hieronder voor diegene die af en toe behoefte hebben aan een ‘tussendoortje’
- Neem dagelijks veel beweging in de buitenlucht
- Bevorder ontzuring via de huid, bijvoorbeeld door droog borstelen, wisseldouches, sauna
- Bevorder ontspanning door meditatie, mooie muziek luisteren, massage, voetreflex, etc.
- Streef naar een bewuste positieve levenshouding, want sombere (zure) gedachten verzuren het lichaam ook. Marijke de Waal Malefijt

Recept

Dadel- Cranberriereep met pistachenoot

Zin in iets lekkers zonder daarna een energiedip? Maak dan eens deze notenvruchtenreep van dadels, cranberries en pistachenoten. Door aan de gedroogde vruchten noten, kokos(olie) en quinoa toe te voegen wordt de opname van suikers uit het fruit afgeremd. Hierdoor haalt u gelijkmatig energie uit dit tussendoortje en blijft de dip achterwegen.

Ingrediënten voor 8 grote repen of 15 kleine blokjes

  • 50 gram gepelde pistachenoten
  • 100 gram gedroogde dadels
  • 50 gram gedroogde cranberries gezoet met appeldiksap (natuurwinkel)
  • 25 gram gepofte quinoa (ongeveer 5 eetlepels)
  • 2 eetlepels cashewnotenpasta of zonnebloempittenpasta (natuurwinkel)
  • 2 eetlepels geraspte kokos
  • 1 eetlepel extra vierge kokosolie
  • paar druppels citroensap

Bereiding

Hak de pistachenoten in niet te kleine stukjes.
Pureer de dadels, cranberries en notenpasta tot een gladde massa in een keukenmachine.
Kneed nu alle ingrediënten tot een samenhangende massa. Is de massa te droog voeg dan nog extra kokosolie toe.
Plet de massa op een met bakpapier bekleed bakblik tot een 1 ½ cm dikke koek. Laat de koek 30 minuten in de koelkast opstijven. Snijd daarna de notenvruchtenkoek in 8 repen of 15 blokjes.

Foto en gerecht van Tanja Visser, natuurdiëtist

Voedings- en laboratorium zelftesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Wij werken samen met de grote Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle hierbovengenoemde Medivere testen bekijken en zelf bestellen.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŽtisten Nederland