Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Voedingsadviezen bij jicht

02 maart 2015 | ndn | Jicht is een leefstijl gerelateerde stofwisselingsziekte, waarbij er sprake is van een pijnlijke ontsteking als gevolg van gekristalliseerd urinezuur in een gewricht. In Nederland lijden enkelen per duizend inwoners aan jicht. Welke voedingsinterventies zijn er mogelijk?

Bij mannen komt de ziekte meer voor dan bij vrouwen. Terwijl bij mannen deze ziekte zich al na de puberteit kan manifesteren, met een piek tussen het twintigste en veertigste levensjaar, wordt deze bij vrouwen pas na de overgang gezien.
JichtaanvalIn het beginstadium veroorzaakt jicht geen symptomen. De ziekte wordt meestal pas ontdekt bij de eerste jichtaanval. Een jichtaanval kondigt zich soms aan door een hinderlijk gevoel in het gewricht, krampen, nervositeit, vermoeidheid, slapeloosheid, rillingen, misselijkheid en/of sterke plasdrang. U kunt ook koorts krijgen, misselijk worden of last krijgen van jichtknobbels. Deze knobbels ontstaan als gevolg van de opgehoopte urinezuurkristallen.

Ze zitten onder de huid, dicht bij de gewrichten. Vaak zitten ze aan de vinger- en teengewrichten, de ellebogen of het kraakbeen van het oor. De knobbels zijn meestal niet pijnlijk, maar wel hinderlijk en niet fraai om te zien. Als u er veel last van hebt, kunt u deze met een operatie laten verwijderen. Niet alle mensen met jicht krijgen knobbels, maar als u eenmaal een knobbel hebt, blijft deze groeien en komen er meestal nog andere bij. Soms blijft de jicht beperkt tot één aanval. Vaak ontstaan er meerdere aanvallen in meerdere gewrichten.
UraatnierstenenSoms ontstaan door een verhoogde concentratie van urinezuur in de urine ook uraatnierstenen. Behalve deze direct met jicht samenhangende aandoeningen, wordt jicht vaak samen gezien met diverse andere ziekten, waaronder vooral overgewicht, hoge bloeddruk, verstoringen in het vet- en koolhydraatmetabolisme en nieraandoeningen.

Voor het ontstaan van kristallen is het niet strikt nodig een abnormaal hoge hoeveelheid urinezuur in het bloed te hebben, en omgekeerd geeft veel urinezuur in het bloed ook niet altijd aanleiding tot jicht. Een diagnose kan bevestigd worden door afname van vocht uit een ontstoken gewricht. Dit is zeker noodzakelijk als het gewenst is vast te stellen of er sprake is van jicht of pseudojicht. Veel - zo niet de meeste - artsen zullen dit echter bij een typische presentatie niet nodig vinden.
PseudojichtPseudojicht is een vorm van kristalartropathie door afzetting van calciumpyrofosfaat, is een aandoening die gepaard gaat met pijnlijke ontsteking van gewrichten (artritis). Meestal zijn, in tegenstelling tot jicht, meerdere gewrichten tegelijk aangedaan. Pseudojicht wordt vaak met andere gewrichtsaandoeningen verward, vooral met jicht, maar bij chronische gevallen soms ook met reumatoïde artritis.

Jicht is in de NHG-standaard als jichtartritis ondergebracht bij het ziektebeeld artritis. In 2013 verscheen de nieuwe ‘Richtlijn Jicht’ van de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie. Hieronder wordt als preventieve maatregel de beperking van alcoholgebruik en purinerijke voedingsmiddelen genoemd. Aan dit rijtje werd toegevoegd het beperken van fructoserijke voeding.

Jicht komt steeds vaker voor. Aanleg wordt verantwoordelijk gehouden voor 60% van de variatie in urinezuurniveau in het bloed (11).
Verhoogt risico op jicht door frisdrankSuikerhoudende frisdrank verhoogt het risico van jicht bij mannen, aldus een studie met 46.393 mannen die niet eerder jicht hadden. Met een vragenlijst werd informatie verkregen over gebruik van suikerhoudende frisdranken en fructose. Bij 755 mannen trad jicht op, gedurende de 12 jaar dat zij werden gevolgd. Daarbij bleek dat degenen die dagelijks 2 of meer  suikerhoudende frisdranken namen respectievelijk een 1,85 maal zo grote kans hadden op de ontwikkeling van jicht vergeleken met degenen die minder dan 1 frisdrank per maand gebruikten.

Eén consumptie per dag of 5 tot 6 consumpties per week betekenden respectievelijk een 1,45 en 1,29 maal verhoogd risico. Ook een hogere inname van fructose liet de kans op jicht toenemen. De 20% mannen met de hoogste inname van fructose hadden een 2 maal verhoogde kans op jicht vergeleken met de 20% met de laagste inname. Hogere innamen van de totale hoeveelheid vruchtensappen en fructoserijk fruit zoals appels en sinaasappels hielden eveneens verband met een hoger risico van jicht (4).
Purine beperkt dieet Bij de afbraak van purine uit de voeding wordt urinezuur gevormd. Urinezuur is een afbraakproduct van het purinemetabolisme. Als urinezuur zich verbindt met natrium en vervolgens neerslaat in de gewrichten, pezen of nieren kan er een immunologische reactie ontstaan en dat geeft klachten (8).

Daarom werd vroeger vaak gedacht dat iedereen met jicht een strikt purinebeperkt dieet moest volgen. De opvattingen hierover zijn echter veranderd. Regulier bestaat de behandeling uit medicijnen en het volgen van een paar voedingsadviezen om een nieuwe jichtaanval te voorkomen.

Soms adviseert de arts toch om een purinebeperkt dieet te volgen. Alleen in dat geval is het ook zinvol om dit dieet uit te proberen en te bezien of het dieet een bijdrage aan de behandeling levert.
Het purinebeperkt dieetNormaal gesproken bevat de voeding gemiddeld 400 mg purine per dag. Bij een purinebeperkt dieet wordt de hoeveelheid purine verminderd tot ongeveer 200 mg purine per dag.
Er wordt dan geadviseerd om:1. Voedingsmiddelen met een zeer hoog purinegehalte te vermijden. Dit zijn voedingsmiddelen die meer dan 150 mg purine per 100 gram bevatten. Het gaat hierbij om: ansjovis, haring, makreel, mosselen, sardines en spiering, kip met vel, orgaanvlees en om gistrijke producten zoals Marmite.
2. Voedingsmiddelen met een purinegehalte lager dan 150 mg per 100 gram te gebruiken in de aanbevolen hoeveelheden voedingsmiddelen voor een gezonde voeding. Deze voedingsmiddelen kennen nog wel verschillen in het purinegehalte. Mits niet meer dan de aanbevolen hoeveelheden van deze voedingsmiddelen worden gebruikt, is het niet nodig om aandacht aan deze kleine verschillen te besteden.
3. Niet meer dan de aanbevolen hoeveelheden van de voedingsmiddelen met een purinegehalte lager dan 150 mg per 100 gram te nemen. Het risico bestaat anders dat het purinegehalte toch hoger wordt dan voor het purinebeperkt dieet is aanbevolen.
Voedingsmiddelen met een purinegehalte van 75-150 mg per 100 gram:- Kalfsvlees, schapenvlees, wild en bacon
- Forel, kabeljauw, schelvis, zalm en bokking
- Bier en alcoholvrij bier, alcoholische dranken. Alcoholgebruik leidt tot dehydratie (extra vochtverlies) en kan daarom ook een aanval uitlokken.

Het is zinvol om in overleg met de natuurdiëtist te bepalen hoeveel van deze voedingsmiddelen gegeten kan worden om binnen de richtlijnen van het dieet te blijven.
Overige adviezenA) Een traditionele remedie is het eten van een paar ons kersen per dag. Bij vrouwen blijken deze kersen de urinezuurconcentraties te verlagen (7).

B) Vitamine C kan het urinezuurniveau in het serum verlagen. Het gaat in competitie met de urinezuurabsorptie door de niertubuli in de nieren, en verlaagt ook het urinezuurniveau via de verhoging van de totale glomerulaire filtratiesnelheid in de nieren. In een twintig jaar durende studie bij bijna 50.000 mannen bleek het risico op jicht met bijna de helft verminderd door dagelijkse inname van 1500 mg vitamine C (9, 12, 13).

C) Aanvulling met polyfenolen kan waarschijnlijk ook het risico op jicht verminderen door een verlagend effect op de urinezuurniveaus in het lichaam en een remmend effect op het enzym xanthine oxidase.(9)

D) Extract van groene thee kan helpen het urinezuur in het serum te verlagen. Groene thee-extract verhoogt ook de antioxidantcapaciteit van het bloed. Thaise onderzoekers hadden aan drie groepen van gezonde vrijwilligers een dosis van 2, 4 of 6 gram groene thee-extract gegeven gedurende twee weken.

Nadat iedereen gestopt was met groene thee-extract te nemen, nam urinezuur weer toe. Ook het urinezuur in de urine daalde. Urinezuur wordt in het lichaam geproduceerd door het enzym xanthineoxidase, een enzym dat ook vrije radicalen produceert. Catechinen uit groene thee kunnen dit enzym remmen. Volgens een laboratoriumexperiment doet groene thee dit even goed als het medicament allopurinol.

Merkwaardig genoeg was de daling van urinezuur het sterkst in de groep die 2 g extract (125 mg EGCG) nam, vergeleken met de groepen die 4 g (250 mg EGCG) of 6 g (375 mg EGCG) namen. Een resultaat dat ernstig genomen moet worden, want andere onderzoekers hadden ook al waargenomen dat extract met 100 mg catechinen per dag meer effect heeft op urinezuur dan 400 mg per dag. De antioxidantcapaciteit van het bloed nam wel toe naarmate hogere dosissen genomen werden (10).

E) Het drinken van fructoserijke dranken, zoals vruchtensappen hangt in sterke mate samen met jicht, vooral bij mannen. De grote hoeveelheid fructose kan leiden tot een verhoogd urinezuurniveau in het bloed (2, 3, 4). Fructose verhoogt de urinezuurproductie door een toegenomen afbraak van nucleotides. Erfelijke fructose-intolerantie is waarschijnlijk ook een tamelijk algemene oorzaak van jicht (5).

F) De invloed van fructose op de hoeveelheid urinezuur in het bloed werd nogmaals onderbouwd met de Nurses Health Study (14). Meer dan twintig jaar lang werd het eetpatroon van 78 906 vrouwelijke verpleegkundigen gevolgd met behulp van voedseldagboeken. Witte suiker bestaat uit een molecuul glucose en fructose en is dan ook af te raden. Fructose zit in diverse voedingsmiddelen (zie tabel hieronder).
Commentaar NDNEr zijn ook nog andere oorzaken van verhoogde urinezuur. Afbraak van eigen weefsel (bijvoorbeeld na tumorbehandeling met chemotherapie) kan ook een oorzaak zijn van verhoogde urinezuurproductie.

Een onvermogen urinezuur adequaat te verwijderen is erfelijk en/of kan met nierfunctiestoornissen te maken hebben; jicht komt ook vaker voor bij mensen met hartfalen.

Daarnaast kan een vergiftiging met zware metalen, zoals lood of cadmium kan jicht veroorzaken, doordat met het metaal aangetaste nieren het urinezuur niet meer uit het bloed kan verwijderen. Marijke de Waal Malefijt

 

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŽtisten Nederland