Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Positieve gemoedstoestand verandert genexpressie

19 september 2014 | ndn | Kan aanhoudende negatieve gemoedstoestand bijgedragen aan ziekten? Het lijkt misschien ongelooflijk dat de geest zoveel kracht heeft, maar onderzoek van de afgelopen decennia toont aan dat gezonde voeding en meditatie ziekmakende genen niet tot expressie laat komen.

Norman Cousins schreef in 1976 als politiek journalist ‘The New England Journal of Medicine’ over hoe hij lachen inzette tegen een ernstige ziekte. In zijn bestsellerboek† ‘De anatomie van een ziekte zoals waargenomen door de patiŽnt: bespiegelingen over herstel ‘ deed hij hiervan opnieuw verslag. Cousins lachte zichzelf eenvoudigweg beter.

Bij Cousins was spondylitis ankylopoetica vast gesteld, beter bekend als de ziekte van Bechterew. Bechterew is een vorm van gewrichtsontsteking waarbij het collageen wordt afgebroken, wat leidt tot verstijving van de gewrichten. Volgens de artsen was zijn kans op herstel, ťťn op vijfhonderd.

Hij leed ondraaglijke pijn en kon zijn armen en benen zo moeilijk bewegen dat hij zich in bed nauwelijks kon omdraaien. Onder zijn huid verschenen korrelige bultjes en toen de ziekte op zijn ergst was, kon hij zijn kaken nauwelijks van elkaar krijgen.

Cousins overtuiging was dat zijn aanhoudende negatieve gemoedstoestand had bijgedragen aan zijn ziekte. Zou een positievere gemoedstoestand de schade kunnen herstellen? Cousins bleef bij zijn arts onder behandeling maar begon aan een kuur van hoge doses vitamine C en komische films. Tien minuten flink lachen leverde hem twee uur slapen op zonder pijn. Uiteindelijk verdwenen zijn klachten volledig.
Genen kunnen geactiveerd wordenVele jaren later ontdekten onderzoekers van de Foundation for Advancement of International Science in Japan hetzelfde als Cousins. In een onderzoek geleid door Takashi Hayashi, keken diabetespatiŽnten een uur lang naar een komische film. Het bleek dat 39 genen geactiveerd waren, waarvan er 14 de werking beÔnvloedden van naturalkillercellen (spelen een rol in het immuunsysteem).

Deze genen waren geen van alle betrokken bij de regulatie van de bloedsuikerspiegel. Opmerkelijk was echter dat de bloedsuikerspiegel van de patiŽnten beter in de hand te houden was na een uur lachen dan na een lezing over diabetes, die ze op een andere dag hadden gekregen. Doordat ze opgevrolijkt waren, veranderde hun patroon van actieve genen. Deze verandering beÔnvloedde de naturalkillercellen en op de een of andere manier ook hun bloedsuikerspiegel.
Optimisme geeft wonderbaarlijk herstelHet lijkt misschien ongelooflijk dat de geest zoveel kracht heeft, maar onderzoek van de afgelopen decennia toont een paar diepe waarheden aan namelijk; wat u denkt, is wat u ervaart. En als het om† gezondheid gaat, wordt dit mogelijk gemaakt door een verbazingwekkende voorraad stoffen die het lichaam herbergt en die zich automatisch en nauwkeurig aan gedachten aanpassen. Deze verschillende stoffen zijn bedoeld om verschillende effecten te geven in verschillende omstandigheden.

Een voorbeeld van een stof in het lichaam, die ook nog meetbaar is melatonine. Een biologische factor waar men ontspanning aan kan aflezen is het melatonine gehalte. In een gecontroleerde studie bleek dat mediteren het meetbare melatonine gehalte daadwerkelijk kon verhogen ten opzichte van mensen die niet mediteerden.

Onderzoekers van de universiteit van Los Angeles (UCLA School of Medicine) rapporteren in een gespecialiseerd tijdschrift voor artsen (Neuroimmage) in april 2009 een bijzonder effect op de hersenen van 44 mensen die gedurende lange tijd serieus mediteerden. Het resultaat van de modernste metingen van hun hersenvolume was verbazingwekkend. Bepaalde belangrijke hersenstructuren zoals de hippocampus en de fronto-orbitale cortex waren duidelijk volumineuzer dan bij niet-mediterenden. Deze hersenvelden spelen een belangrijke rol bij emotioneel gedrag en bij creativiteit.
Onderzoek naar samenwerkende genen (epigenetica)Genen werken systematisch samen, zodat binnen een cel op hetzelfde moment bepaalde genen zijn geactiveerd (tot expressie komen), terwijl andere genen juist zijn gedeactiveerd (niet tot expressie komen). Die combinatie van genen die tot expressie komen, zorgt voor de productie van verschillende eiwitten die nodig zijn om te kunnen leven.

Soms gaat het om een prikkel in het lichaam (biologische, neurologische, de emotionele, mentale, energetische en spirituele toestand) en andere keren buiten het lichaam (verwonding, temperatuur, hoogte, giftige stoffen, bacteriŽn, virussen, voedsel, alcohol, etc.).

Genen kunnen worden ingedeeld op grond van het soort prikkel dat hen aan- en uitzet. Onderzoek wijst uit dat ongeveer 90 procent van de genen reageert op signalen uit de omgeving. Hoe we hier invloed op kunnen uitoefenen wordt onderzocht door een vrij nieuw terrein van onderzoek: de epigenetica.

Het woord ‘epigenetica’ betekent letterlijk: boven de genen. Het heeft betrekking op de aansturing van genen die niet door de DNA-volgorde zelf wordt bepaald, maar via prikkels van buiten de cel, dus uit de omgeving.Deze signalen zorgen dat een methylgroep zich aan een bepaalde plek op een gen bindt, een proces dat ‘DNA-methylering’ heet en een belangrijk mechanisme is om genen aan of uit te zetten.

Volgens de epigenetica zijn we gelukkig niet tot onze genen veroordeeld. De epigenetica onderzoekt diverse omgevingssignalen die de cel vertellen wat hij moet doen en wanneer. Er wordt niet alleen gekeken naar bronnen die de genexpressie activeren en deactiveren, maar ook naar de energiebalans die van moment tot moment het functioneren van de cel kan beÔnvloeden.
Genen aan en uit zettenWe kunnen de genen die we wel willen, aan te zetten, en de genen die we niet willen, uit te zetten. Dat kan door de verschillende omgevingsfactoren te gebruiken die hier invloed op heeft. Sommige signalen komen uit het eigen lichaam, zoals gevoelens en gedachten, terwijl andere signalen te maken hebben met lichamelijke reacties op de uitwendige omgeving, zoals zonlicht of milieuvervuiling.

Uit onderzoek blijkt dat, hoewel de DNA-code niet verandert, elk gen duizenden verschillende combinaties, volgordes en patronen van expressie kan vertonen. Vergelijkbaar met de zenuwcellen, die in de hersenen neurale netwerken vormen en door duizenden verschillende combinaties, volgordes en patronen actief zijn. Gedachten en gevoelens geven een ingewikkelde reactie van biologische veranderingen en aanpassingen, waarbij elke ervaring de aanzet geeft tot genetische veranderingen in de cellen.

Een onderzoek (Proc Natl Acad Sci U S A, 2008; 105: 8369-74) toonde genetische veranderingen aan onder dertig mannen die prostaatkanker hadden met een laag risico op uitzaaiing. Door zich strikt aan bepaalde voedings- en leefregels te houden, konden zij in slechts drie maanden tijd 48 genen activeren. Het ging om genen die verband hielden met het tegengaan van tumorcellen. Ook 453 genen die verband hielden met tumorgroei† werden gedeactiveerd.

Ook uit een Zweeds onderzoek (Universiteit van Lund; PLoS Genet, 2013; 9: e1003572) bleek dat 23 gezonde mannen met licht overgewicht die weinig lichaamsbeweging hadden een genetische verandering konden bewerkstelligen. Ze begonnen twee keer per week aerobics- en spinninglessen te volgen. De onderzoekers zagen dat de mannen na zes maanden 7663 genen epigenetisch hadden veranderd. Dit is bijna een derde van alle genen in het menselijk genoom.
De effecten van meditatie op genexpressieHet Benson-Henry Institute for Mind Body Medicine in Boston (VS) onderzocht in twee belangrijke studies de effecten van meditatie op genexpressie. De resultaten waren indrukwekkend. Genen die geactiveerd werden, hadden onder andere te maken met het immuunsysteem, de energiestofwisseling en insulineafgifte. Genen die gedeactiveerd werden, hingen onder meer samen met ontstekingsreacties en stress. Bij de ervaren beoefenaars van meditatie was het effect nog groter.

Het vaktijdschrift ‘Supplement’ bracht maart 2014 een goed artikel over hoe waardevol mediteren is bij diverse ziekteprocessen. Menselijk als we zijn om het wiel telkens opnieuw uit te vinden, zijn steeds meer ziekenhuizen doende meditatie te onderzoeken. Grote voortrekker is het Memorial Sloan Kettering Cancer Center te New York. Het Radboudumc gaat inmiddels ook na welke vorm van mindfulness-behandeling bij hun kankerpatiŽnten het beste werkt en start zijn eigen onderzoek.†††††††††

In het artikel worden diverse voorbeelden aangehaald van studies naar mindfulness. De best onderzochte patiŽntengroep zijn borstkankerpatiŽnten. De resultaten van de onderzoeken zijn opvallend. Dikwijls is de uitkomst: “Significante verbeteringen op stemmingsklachten, welzijn en kwaliteit van leven.” Mede dankzij zulke onderzoeken ontstaat nu meer interesse voor ‘online mindfulness-therapie’, zoals bij het Helen Dowling Instituut te Bilthoven.

Wat moet je onder mindfulness verstaan? Kort en goed komt het erop neer dat u zoveel mogelijk uw aandacht er continue bij hebt. Tijdens meditatie gebruikt u die aandacht voor een specifiek onderwerp. Denk aan pijnverlaging, maar ook anders omgaan met stress, gevoelens van angst, somberheid, zinloosheid en dergelijke.
Commentaar NDNWetenschappers denken dat onze genexpressie van moment tot moment verschilt. Onderzoeken tonen aan dat onze gedachten en gevoelens, net als onze activiteiten (waaronder gezond eten) een diepgaande herstellende en genezende uitwerking heeft op het lichaam.

Dean Ornish van de Universiteit van CaliforniŽ merkte het volgende op: ‘Het gaat niet zozeer om het verminderen van de risicofactoren of het voorkomen dat er iets ernstigs gebeurt. Het gaat erom dat deze veranderingen zo snel kunnen optreden dat u geen jaren hoeft te wachten voordat u de voordelen ziet ’.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŽtisten Nederland