Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Is glutengevoeligheid een hype of een nieuwe epidemie?

07 mei 2014 | ndn | In sommige landen eet al vijf procent van de bevolking ‘vrijwillig’ glutenvrij, en dit percentage groeit razendsnel. Bestaat er zoiets als ‘glutengevoeligheid’ als aparte aandoening? Zijn er mensen die last kunnen hebben van gluten bevattende voedingsmiddelen zonder dat ze een aangetoonde coeliakie hebben. Of gaan veel mensen nu mee in de hype en volgen een glutenvrij dieet, terwijl dat voor hen geen gezondheidswinst oplevert.

Ongeveer 1 op de 200 Nederlanders heeft coeliakie. Bij deze mensen raakt de dunne darm ontstoken wanneer deze in aanraking komt met gluten. Dit zijn eiwitten die voorkomen in de meeste graansoorten. Hierdoor kunnen ernstige verschijnselen ontstaan, zoals diarree en een verstoorde opname van voedingsstoffen. Een leven lang een strikt glutenvrij dieet is dan noodzakelijk.
Wat is coeliakie (glutenintolerantie)?Coeliakie is een chronische darmaandoening waar naar schatting 1% van de Nederlanders aan lijdt. Iemand met coeliakie kan niet tegen gluten en het wordt daarom ook glutenintolerantie genoemd. Gluten is een eiwit dat uit 2 fracties bestaat, namelijk gliadine en glutenine.  Gluten komen van nature voor in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Tevens komen ze voor in producten die van deze granen gemaakt zijn, zoals bijvoorbeeld brood, crackers, pizza, pasta, paneermeel, koek, cake en taart.

Het zit eveneens verstopt in producten waar men het niet direct in zou verwachten bijvoorbeeld  in de ingrediënten van soepen (bindmiddel, vermicelli of vlees), in sauzen, sommige snoepjes, ijssoorten en bier. Haver bevat geen gluten, maar is in een glutenvrij dieet niet zonder meer veilig te gebruiken, omdat het vaak besmet is met gluten. Eet iemand met coeliakie een product dat gluten bevat dan raakt het slijmvlies van de dunne darm ontstoken waardoor de darmwand beschadigd raakt en deze zijn werk niet goed meer kan uitoefenen.
Gluten: ook ziekteverschijnselen buiten de darmenEen gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmplooien met daarop darmvlokken. Door de plooien en de vlokken is er een groot oppervlak beschikbaar voor voedselopname. Bij iemand met coeliakie ontstaan door het eten van gluten ontstekingsreacties in het darmslijmvlies. De darmvlokken verschrompelen en het totale darmoppervlak neemt af. Bij langdurige schade aan het darmslijmvlies worden belangrijke voedingsstoffen niet meer goed opgenomen. Dit heeft grote gevolgen voor de gezondheid. 

Iemand die ziek is door het eten van gluten kan last hebben van diarree, maar ook van verstopping. Van gewichtsverlies, maar ook van overgewicht. De ziekteverschijnselen verschillen per persoon en zijn niet altijd direct te koppelen aan het maagdarmkanaal. Denk bijvoorbeeld aan depressie, bloedarmoede en botontkalking. Soms worden ziekteverschijnselen verward met PDS (het prikkelbaar darmsyndroom) of een tarwe-allergie, of zelfs met stress of ouderdom.
De diagnose van coeliakieBij baby’s treden de eerste verschijnselen van coeliakie vaak op wanneer ze voor het eerst gluten krijgen. Meestal is dat vanaf de zesde maand, als ze hun eerst broodkorst of pap krijgen op basis van tarwebloem. Bij volwassenen kunnen de verschijnselen uit het niets optreden, vaak blijkt al wel dat er al jaren sprake is van allerlei vage klachten.

Coeliakie is geen eenduidige aandoening, daarom is de ‘4 uit 5 regel’ in het leven geroepen. Dit  wil zeggen dat er aan 4 van de 5 onderstaande criteria moet worden voldaan om de diagnose te kunnen krijgen:

1.Typische klachten, zoals buikpijn, gewichtsverlies, slecht ruikende volumineuze plakkerige ontlasting en een opgezette buik;
2. Bepaling van anti-transglutaminase IgA en IgG en waarbij de combinatie van beide antilichamen een sensitiviteit van 95% moet hebben;
3. Bepaling van het gen HLA-DQ2 en/of HLA-DQ8;
Beide komen voor bij 20-25% van de Nederlandse bevolking, maar 95% van de coeliakiepatiënten is drager van het HLA-DQ2 gen. Bijna alle resterende patiënten dragen het HLA-DQ8 gen. Afwezigheid van HLA-DQ2 en HLA-DQ8 maakt de diagnose coeliakie zéér onwaarschijnlijk.
4. De bevindingen van een twaalfvingerige darm biopt; bij coeliakie is er een beschadigde darmwand (vlokkenatrofie) te zien;
5. Goede reacties op een glutenvrij dieet (5)

De beste parameters ter bepaling van coeliakie zijn IgG-DGP, IgA-tTG-IgG-tTG en IgA-EMA.

Hoe eerder coeliakie wordt herkend, hoe beter de dunne darm zich kan herstellen, maar daar is wel een ‘strikt glutenvrij dieet’ voor nodig. Elk spoortje van gluten beschadigt de darm opnieuw. Daarom is coeliakie niet een tijdelijk, maar een levenslange diagnose.
Coeliakie en andere ziektenCoeliakie valt onder de auto-immuunziekten. Het lichaam maakt hierbij antistoffen tegen de eigen weefsels. Coeliakie komt vaak voor in relatie met andere auto-immuunziekten, zoals diabetes type 1, schildklierafwijkingen (bijv. de ziekte van Graves, de ziekte van Hashimoto), sclerodermie, enz.

Lactose-intolerantie, dat geen auto-immuunziekte is, komt ook regelmatig voor bij mensen met coeliakie. Dit geldt eveneens voor botontkalking. Verder is coeliakie een veel voorkomende aandoening bij mensen met het syndroom van Down, het syndroom van Turner (een chromosomale aandoening die alleen bij vrouwen voorkomt) en het syndroom van Williams (een aangeboren ontwikkelingsstoornis).
Wat is glutensensitiviteit?Er zijn mensen bij wie geen auto-antilichamen of allergische mechanismen (IgE) worden gevonden en waardoor er geen coeliakie kan worden aangetoond, maar die wel goed reageren op een glutenvrij dieet.  Zijn alle andere darmaandoeningen uitgesloten dan kan de men last hebben van glutensensitiviteit. Dit is alleen aantoonbaar door 6 weken, onder begeleiding, een strikt glutenvrij dieet te volgen en daarna opnieuw gluten te gaan eten. Er wordt dan gekeken naar de klachten in beide perioden.

In de medische wereld is er nog geen consensus over het ziektebeeld glutensensitiviteit. Het is daarom onbekend welke test gebruikt zou moeten worden om glutensensitiviteit vast te stellen. Tot nu toe blijkt dat de parameters die gebruikt worden voor coeliakie (IgG-DGP, IgA-tTG, IgG-tTG en IgA-EMA) (per definitie) negatief zijn bij glutensensitiviteit (7).
Wat is tarwe-allergie?Tarwe-allergie is een allergie die onder de 'klassieke allergieën' valt. Sommige mensen krijgen een allergische reactie wanneer zij tarwemeel inademen, anderen moeten tarweproducten eten, voordat ze allergische verschijnselen krijgen. De allergische reactie treedt op door de reactie van immunoglobuline E (IgE) antilichamen op tenminste één van de eiwitten; albumine,  globuline, gliadine en glutenine, die in tarwe voorkomen. Hierbij komen chemokinen (die een rol spelen in het immuunsysteem), zoals histamine vrij uit de mestcellen welke voor de typische allergische verschijnselen zorgt.

Afhankelijk van de route van blootstelling kan tarwe-allergie zich uiten in urticaria, atopische dermatitis, bakkersastma, voedselallergie of anafylaxie (na  inspanning).  De allergische reactie treedt meestal binnen een paar minuten op, maar er kan ook wel eens een uur overheen gaan.
De tarwe van vroegerEr wordt beweerd dat de tarwe van nu niet meer de tarwe is van vroeger. Door diverse veredelingstechnieken zouden de huidige tarwegewassen meer gluten bevatten die coeliakie kunnen veroorzaken. Volgens preventiecardioloog William Davis, de schrijver van het inmiddels bekende boek 'de Broodbuik', zijn deze stoffen verantwoordelijk voor de aandoeningen waar mensen tegenwoordig aan lijden.

De gliadinefracties kunnen, bij personen die daar gevoelig voor zijn,  klachten veroorzaken die kenmerkend zijn voor coeliakie.  In een onderzoek is echter aangetoond dat de oude tarwevarianten evenveel gliadines bevatten dan de moderne tarwesoorten (8). 
Maakt tarwe ons dik en ziek?Gesuggereerd wordt dat tarwe ons ziek en dik maakt. Dit zou alles te maken hebben met het verslavende effect dat het zou hebben. Om die reden overeten we ons eraan. Er is echter aangetoond dat de oorzaak van overgewicht niet te wijten is aan het eten van een bepaald type voedsel, in dit geval tarwe, maar aan de overmatige consumptie van elk voedingsmiddel die er bestaat in combinatie met een inactieve leefstijl. 

Het in beperkte mate eten van volle tarweproducten is gerelateerd aan een verminderd risico voor diabetes type 2, hart- en vaatziekten en een gunstig gewichtsbehoud op de lange termijn.  Personen met een genetische aanleg voor het ontwikkelen van coeliakie of die gevoelig zijn of allergisch voor tarwe-eiwitten, zullen er profijt van hebben om tarwe en andere granen, die eiwitten bevatten die gerelateerd zijn aan gluten te vermijden.

Dit geldt ook voor de primitieve tarwesoorten, zoals einkorn, emmer en spelt en andere tarwesoorten, zoals bijvoorbeeld rogge en gerst. Voor de voedingsmiddelenindustrie is het van groot belang om meer voedingsmiddelen te ontwikkelen met eiwitten van graansoorten zonder gluten,  zoals teff, amaranth, haver, quinoa, en chia. Op basis van de beschikbare gegevens, kan geconcludeerd worden dat het eten van volkorenproducten niet kan worden gekoppeld aan een verhoogde prevalentie van obesitas in de algemene bevolking (9).
Commentaar van de NDNDe discussie over het al dan niet eten van gluten is geen gemakkelijke. Er zijn namelijk meer oorzaken die glutensensitiviteit tot gevolg kunnen hebben. Een verstoorde vertering of darmmilieu bijvoorbeeld die uiteenlopende reacties kunnen veroorzaken. Veel mensen hebben een ernstige candida infectie die een dysbiose geeft. Candida is een gist die qua aminozuursamenstelling veel overeenkomsten  vertoont  met gliadine en daardoor een reactie geeft van de T-cellen (afweercellen) in de dunne darm die vergelijkbaar is met coeliakie.

Therapeuten die werken met bloedgroepdieet of Ayurvedische constitutietypen verklaren de voedingsreacties op gluten of tarwe vanuit iemands aanleg. Door verschillende voedselschandalen, is inmiddels bekend,  hoe er met ons voedsel gerommeld wordt. Dit heeft tot gevolg dat de meeste graanproducten in de gewone supermarkt weinig tot geen voedingsstoffen bevatten en daarom geen gezonde keuze zijn. Daarom is het verstandig om te kiezen voor biologische volle onbewerkte granen die je o.a. kunt vinden in de natuurwinkel.
Monique van IwaardeMeer informatie op deze site is te lezen onder:Uitgebalanceerd glutenvrij
Gluten en exorfinen

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur Diëtisten Nederland