Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Schimmels in onze omgeving

24 augustus 2017 | ndn | Schimmels gedijen goed in Nederlandse zwembaden. HygiŽneregels zijn gericht op bacteriŽn en virussen, niet op schimmels. Bij een wetenschappelijke steekproef zijn bij een zwembad 79 soorten schimmels gevonden. De helft van die schimmels kunnen mensen ziek maken, blijkt uit onderzoek van het RIVM en de universiteiten van Wageningen, Delft en Utrecht. Hoe staat het met schimmelbelasting in huizen en kantoren?

Samen met onderzoekers van Delft, Utrecht en het RIVM deed schimmelexpert Anne Van Diepeningen een eerste verkenning. De onderzoekers namen een groot aantal monsters van het water en de oppervlakken om het bad heen van een Nederlands zwembad. De monsters werden vervolgens op verschillende kweekmedia gezet om eventueel aanwezige schimmels te laten groeien. Met genetische analyse werden de verschillende schimmels vervolgens geïdentificeerd. De onderzoekers troffen 79 verschillende schimmels en schimmelgroepen aan.

De helft van die 79 schimmels is in principe ziekmakend. ‘We hanteren het criterium dat er minimaal één paper is waarin die soort wordt beschreven als ziekteverwekker: dus er is minimaal één iemand die er ziek van is geworden en dat percentage vind ik hoog,’ zegt schimmelexpert Anne Van Diepeningen. Maar ze houdt ook een flinke slag om de arm. ‘Vergelijksmateriaal is schaars. Dat soort gegevens zijn er gewoon niet. Een flink deel van de aangetroffen schimmels zit bijvoorbeeld ook in leidingwater of in de lucht.’

‘Ondanks de opmerkelijke hoeveelheid aangetroffen soorten schimmels, worden maar relatief weinig mensen ziek van schimmels. Zeker als je in aanmerking neemt hoeveel duizenden mensen er dagelijks in een zwembad stappen.’ Van Diepeningen wijst bovendien op het feit dat steeds meer mensen problemen hebben met een zwakker wordend immuunsysteem.

‘En voor die mensen vormt het oplopen van een schimmelinfectie wel een risico. De bestrijding van dergelijke infecties is lastig. Artsen staan dan vaak met lege handen.’ Nader onderzoek moet uitwijzen of en hoe men schimmels kan weren of bestrijden in zwembaden. Op dit moment zijn er geen normen met betrekking tot schimmels in zwem- of drinkwater’.

Wanneer onderzoekers zoveel schimmelsoorten vinden in zwembaden, hoe staat het dan met de schimmelbelasting in huizen, kantoren, schoolgebouwen, gymzalen, etc.?
Schimmels in huizen en kantorenDit jaargetijde brengt nat weer met zich mee. En nat weer zorgt voor vocht en schimmel. Schimmels zijn draderige fungi, die gedijen op vochtige, natte plaatsen zoals kelders, badkamers, airco’s, raamkozijnen en wandholtes, en zelfs op textiel – in de vorm van meeldauw. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat een vochtige en schimmelrijke omgeving tot allerlei soorten medische problemen kan leiden: van een piepende ademhaling en andere luchtwegproblemen tot zelfs depressie.

Hoewel we al eeuwenlang te maken hebben met schimmels in onze omgeving, hebben ze niet altijd tot gezondheidsproblemen geleid. Dat kan te maken hebben met de slechte kwaliteit van huizen en het toegenomen aantal mensen met een zwak of gestrest immuunsysteem. Mensen met chronische ziekten, ouderen en zelfs zwangeren worden aangemerkt als categorieën die beduidend kwetsbaarder zijn bij blootstelling aan beschimmelde ruimtes binnenshuis.

De stijging van gezondheidsproblemen door schimmel komt mogelijk ook door een wereldwijde toename in het gebruik van airconditioning. Volgens William Fisk, voorzitter van de Afdeling Binnenklimaat van het Lawrence Berkeley Nationale Laboratorium in Californië, hebben meer dan vijftien studies een duidelijk verband laten zien tussen airconditioning en allerlei luchtwegproblemen.

Schimmel heeft enorme invloed op de luchtwegen. In een zes jaar durend onderzoek onder tweeduizend Britse kinderen bleek een waarneembare schimmelgeur in huis een net zo bepalende factor te zijn voor het ontwikkelen van astma op latere leeftijd als het vóórkomen van astma in de familie [5]. Schimmel in huis en op het werk blijkt ook in verband te staan met het terugkeren van astma bij volwassenen [6].
Schimmels geven gezondheidsproblemenHet inademen van schimmelsporen is slecht voor de gezondheid [1].
• Schimmelsporen kunnen allergische reacties veroorzaken, zoals astma of een loopneus. Sterke en herhaaldelijke blootstelling kan leiden tot allergische alveolitis (een ontsteking van de longblaasjes).
• Schimmels produceren verschillende vluchtige organische stoffen (VOC’-s), zoals alcoholen en ketonen. Deze staan bekend als irriterende stoffen en zijn verantwoordelijk voor de kenmerkende, bedorven geur die hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid en andere systemische effecten veroorzaakt.
• Bepaalde soorten schimmels produceren mycotoxinen: giftige stofwisselingsproducten die giftig kunnen zijn voor mens en dier. Mycotoxinen zijn in verband gebracht met aantasting van het immuunsysteem, huidirritatie en misschien zelfs AIPHI (acute idiopathische longbloeding ) bij kleine kinderen.
• Schimmels kunnen infectieziekten veroorzaken bij mensen met een zwakke weerstand (bijvoorbeeld na een beenmergtransplantatie), die de huid, ogen, longen en andere organen treffen.
Schimmels: immuungerelateerde aandoeningenImmuungerelateerde aandoeningen door schimmels zijn o.a.[14]:
1. Allergische rhinitis.Symptomen zijn: niezen, rhinorrhea, neusverstopping. Circa 30% van de volwassenen lijdt er in wisselende mate aan. Als veroorzakers worden vaak schimmels van de Deuteromycotina-groep genoemd: Alternaria spp en Cladosporium spp. Mogelijk dat de glucanen ook een rol spelen. Vaak stellen allergietesten in deze teleur. De RAST (radioallergosorbent) test is kostbaar en minder gevoelig. Een RAST wordt gedaan om immunoglobuline-E-antilichamen (IgE-antilichamen) in het bloed aan te tonen. Dit zijn stoffen die het afweersysteem maakt als reactie op allergenen.
2. Astma.Symptomen zijn: reversibele luchtwegobstructie, luchtwegontsteking, toegenomen respons op verschillende stimuli. Als veroorzakers worden beschouwd: Alternaria spp, Basidiomycetes spp, Cladosporium spp, penicillium spp, etc.
3. Extrinsieke allergische alveolitis (hypersensitivity pneumonitis (HP)Symptomen zijn: overgevoeligheidsreactie met granulomateuze ontsteking en fibrose. Als veroorzakers ziet men bacteriën als thermofiele actinomyceten en fungi als: trichosporon cutaneum, animale eiwitten en bijvoorbeeld isocyanaten. In de tabel (pdf onderaan dit artikel) wordt een hele reeks fungi genoemd die, meestal gebonden aan specifieke omstandigheden, en met dit ziektebeeld op z’n minst geassocieerd zijn.
4. Allergische bronchopulmonale aspergillosis (ABPA)Symptomen zijn: recidiverende astma met wheezing, hoest, anorexia, hoofdpijn en malaise en sputum opgeven. In een later stadium ook bronchiëctasieën. Mensen met astma en mucoviscoidose zijn er extra gevoelig voor. Als hoofdveroorzaker wordt genoemd: Aspergillus fumigatus. Maar ook de volgende fungi spelen een rol als veroorzakers: Aspergillus flavus, Aspergillus Niger, Aspergillus tereus, Candida spp, Curvularia spp, Dreschlera spp en Penicillium spp. De schimmels zijn niet invasief maar koloniseren de bronchi en leiden zo tot type I en Type III allergie.
5. Allergische schimmel sinusitis (AFS)Symptomen zijn: polyposis nasi, korstvorming en positieve kweek. Als mogelijke veroorzakers
worden genoemd: Bipolaris, Curvularia, Exserohilum, Alternaria, Drechslera, Helminthosporium en Fusarium. Verhoogd kwetsbaar zijn: diabetici, hematologische maligniteiten, immunosuppressiva gebruikers en langdurig gebruik van corticosteroïden.
Voor al deze allergische aandoeningen is het voorkómen van blootstelling de meest geëigende aanpak. Dat kan onder andere door dieren het huis uit te doen, de ramen wat vaker gesloten te hebben en door werkruimten te saneren. Houd de vochtigheid laag en ventileer goed.
ABFA en AFS zijn zelden beroepsgerelateerd. De doelstelling is altijd om elke blootstelling aan schimmels zo laag mogelijk te houden ook op het werk.
Bakkersgist en Aspergillus NigerBakkersgist en Aspergillus Niger - een vaak voorkomende (zwarte) schimmel in badkamers, koelkasten, ventilatiesystemen en vochtige ruimten veroorzaken kruisreacties met Candida. De schimmel komt van nature voor in hooi en compost. Aspergillus Niger verspreidt zich zeer efficiënt door de lucht. Omdat Aspergillus Niger zo goed in staat is om een bittere stof af te breken - die voorkomt in tal van gewassen zoals druiven, appels en theebladeren - wordt het gebruikt om thee en sommige frisdranken minder bitter te maken. Bij de productie van antibiotica wordt Aspergillus Niger ook vaak gebruikt. Het meest bekend is de productie van citroenzuur en het kipeiwit splitsende lysozym door Aspergillus Niger.

Mensen met candidose en candemie hebben vaak IgG-antistoffen op bakkergist en/of Aspergillus Niger. Bij de behandeling houdt men het liefst rekening met mogelijke kruisreacties en daarom worden ze veiligheidshalve geëlimineerd in het dieet. Het huis (vooral de badkamer, douche en kelder) dient nagezien te worden op vochtige plekken en schimmels, de koelkast dient schoon te zijn, hooiaarden en mesthopen worden het best gemeden.

Een ander probleem met kruisreacties is dat ze de basis vormen van auto-immuunziekten. Psoriasis - een auto-immuunziekte - duikt meer en meer op bij kinderen jonger dan 12 jaar, vaak na een antibioticakuur met daarop volgend een candidaoverbelasting [15].
AspergilloseAspergillose is een schimmelinfectie die wordt veroorzaakt door een infectie met de schimmelsoort ‘aspergillus’. Deze schimmel wordt gewoonlijk aangetroffen in aarde, rottende planten, stof en in vochtige en donkere plekken in huis. Aspergillose komt voor bij mensen die behandeld worden voor kanker en bij patiënten die een transplantatie hebben ondergaan.

Aspergillose treedt veel op bij papegaaien of in kraaiennesten. Aspergillussoorten zijn vaak een secundair opportunistisch pathogeen bij mensen met bronchiëctasieën, kanker, andere schimmelinfecties, sarcoïdose en tuberculose.

Het is een infectie, die vaak in de longen begint, maar in ernstige gevallen het lichaam verder kan binnendringen. Dan kan de schimmel ook andere organen aantasten, zoals de hersenen, de nieren of de lever.
Er kan daardoor een aspergilloom ontstaan: een grote schimmelprop die het longweefsel samendrukt. Een aspergilloom hoeft geen klachten te geven, behalve als de schimmelprop heel groot wordt. Soms ontstaat er een (hevige) longbloeding.

Aspergillus komt algemeen voor en wordt vaak in composthopen, ventilatoren en stofdeeltjes in de lucht aangetroffen. Inademing van aspergillussporen is de voornaamste oorzaak van aspergillose. In de sinussen en de longen manifesteert aspergillose zich als een massa (aspergilloom) bestaande uit een kluwen van schimmeldraden, bloedstolsels en witte bloedcellen. De schimmelbal wordt geleidelijk groter waarbij longweefsel wordt vernietigd, maar verspreidt zich meestal niet naar andere plaatsen. De symptomen zijn onder andere koorts, rillingen, shock, ijlen en bloedstolsels. Het opgehoeste sputum kan bruinige vlekken of slijmproppen bevatten [16].
MycotoxinenSchimmels produceren giftige stoffen (mycotoxines). Granen vormen de belangrijkste bron van mycotoxines omdat veel granen (tarwemeel, pasta, havermout, rogge, etc.) er mee besmet zijn. Maisproducten zoals cornflakes, verse, bevroren en ingeblikte maïs en popcorn zijn eveneens bijna altijd gecontamineerd. Druiven, noten, zaden, rozijnen, wijn, bier, koffiebonen en chocolade bevatten eveneens vaak mycotoxinen.

De hoogste concentratie vindt men bij rozijnen. Vlees en vleeswaren bevatten vaak mycotoxines omdat slachtvee wordt gevoed met granen zoals mais. Mycotoxines zijn niet gemakkelijk op te sporen. Het gevaar van mycotoxinen voor de volksgezondheid wordt onderschat. Wanneer men deze stoffen binnen krijgt kan een afname van de immuniteit, bloedarmoede, hoofdpijn, buikpijn en misselijkheid optreden.
Commentaar Natuurdiëtisten NederlandHet is belangrijk om schimmel in huis te bestrijden, zeker als het om zwarte schimmel gaat. Schimmels in huis zijn schadelijk voor de gezondheid van de bewoners en moet daarom ook zo mogelijk voorkomen worden. Vooral van zwarte schimmel is bewezen dat deze gezondheidsproblemen veroorzaakt.

Schimmel in huis wordt in verband gebracht met een reeks andere gezondheidsproblemen, waaronder hoofdpijn, koorts, extreme vermoeidheid, cognitieve en neuropsychologische klachten, spijsverteringsklachten en pijn in gewrichten [10]. Als er schimmel in huis is, is dit een teken dat er iets mis is met de luchtvochtigheid in huis of dat er op een of andere manier veel vocht het huis binnen komt. Het kan ook een teken zijn dat er iets grondig mis is met de ventilatie in huis waardoor er een te hoge luchtvochtigheid ontstaat die schimmels kan veroorzaken.

Zorgen voor goede ventilatie voorkomt een hoop problemen met schimmels doordat de luchtvochtigheid met ventilatie onder controle wordt gehouden. Als u echter toch last houdt van schimmels en u ventileert goed, dan kunnen er andere problemen zijn die schimmel kunnen veroorzaken, zoals opstijgend vocht of doorslaand vocht. Probeer altijd de oorzaak van schimmel te achterhalen, want schimmels in huis zijn een indicatie dat er iets niet goed is [17].

Daarnaast zijn specifieke immuunversterkende (voedings)adviezen raadzaam. Daar kunnen natuurdiëtisten u bij helpen. Er is namelijk een relatie tussen het huidige Westerse voedingspatroon en het feit dat steeds meer mensen problemen hebben met een zwakker wordend immuunsysteem. Voor die mensen vormt het oplopen van een schimmelinfectie een risico.

De meeste mensen met merken dat de klachten door schimmelbelasting sterk afnemen wanneer granen en suikers worden vermeden. Een dieet van verse groenten en vers fruit en de juiste vetten en eiwitten geven al snel verbetering. Gebruik geen kant en klare maaltijden, hieraan is vaak graan of zetmeel toegevoegd. Schimmel- en gisthoudende voedingsmiddelen dienen vermeden te worden. Neem geen gedroogd fruit, fruitsalades en vruchtensappen. Ook geen alcohol en frisdranken. Drink wel voldoende gezuiverd water. Let op met gedroogde kruiden, want deze bevatten vaak mycotoxines. Vlees bevat mycotoxines wanneer dieren met granen gevoed worden. In vlees van dieren die in de wei staan en gras eten zijn minder toxines aanwezig. Neem voldoende probiotica-houdende producten.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŽtisten Nederland