Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Zaadkwaliteit van de westerse man keldert

03 augustus 2017 | ndn | Het sperma van mannen in Europa, de VS, AustraliŽ en Nieuw-Zeeland is de laatste 40 jaar fors in kwaliteit teruggelopen. In 2011 zaten in de gemiddelde zaadlozing 59,3 procent minder zaadcellen dan in 1973, blijkt uit een analyse van wetenschappelijke studies. De grootste boosdoener is ons milieu, zegt Uroloog Gert Dohle van het Erasmus MC, in de vorm van pesticiden en chemicaliŽn die we dagelijks in lage concentraties binnen krijgen.

De kwaliteit van het sperma heeft op termijn gevolgen voor de kans om vader te worden of spontane zwangerschappen te krijgen, zegt Dohle. We hoeven ons nu nog niet zoveel zorgen te maken, zegt de uroloog, maar als deze trend doorzet dan zal de zaadkwaliteit de komende decennia in toenemende mate een probleem kunnen worden.

In de afgelopen jaren lieten grote studies dat effect al zien, zegt uroloog Gert Dohle van het Erasmus MC. Nieuw onderzoek in het vakblad Human Reproduction Update maakt een eind aan mogelijke twijfels. De auteurs combineerden allerlei studies en analyseerden de data van in totaal 42.935 mannen opnieuw [1].
ReageerbuisDe resultaten liegen er niet om. Waar een milliliter sperma van westerse mannen in 1973 nog 99 miljoen zaadcellen bevatte, was dat in 2011 nog maar 47 miljoen. Bij mannen in Azië, Afrika en Zuid-Amerika was geen afname te zien, maar daar is ook veel minder onderzoek gedaan.

Als de trend zich voortzet, zullen mannen in toenemende mate afhankelijk worden van vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF, zegt Dohle. In Scandinavië geldt dat al voor 1 op de 5 mannen.
KanarieDe onderzoekers zien de spermakwaliteit als een kanarie in de kolenmijn. Het teruglopen van de kwaliteit kan het gevolg zijn van blootstelling aan pesticiden, stress en ongezonde gewoonten als roken en drinken.

Maar voor de meeste mannen is het een aangeboren zaak, zegt Dohle. "We denken dat het vooral ligt aan stoffen die we dagelijks binnen krijgen die veel op vrouwelijke hormonen lijken. Dat verstoort de ontwikkeling van ongeboren jongetjes en leidt later tot verminderde zaadkwaliteit, maar ook tot zaadbalkanker en problemen als obesitas, diabetes en autisme."

Een van de beruchte hormoonverstorende stoffen in de levensmiddelenindustrie is bisfenol A, dat wordt gebruikt bij de productie van plastic bakjes en drinkbekers en bij het maken van een beschermlaagje van epoxyhars in ingeblikt voedsel. De consument krijgt daardoor ook bisfenol binnen.
KledingHet verminderen van het gebruik van hormoonverstorende stoffen zou de trend kunnen keren, denkt Dohle. De schadelijke gevolgen zijn allang bekend en er zijn alternatieven beschikbaar, maar toch worden de stoffen nog op grote schaal gebruikt in onder meer plastic, schoonmaakmiddelen en kleding.

In de Europese Unie is begin deze maand een eerste stap gezet om het tij te keren. Deskundigen uit de lidstaten hebben ingestemd met criteria om vast te stellen welke 'hormoonstof' nog mag worden gebruikt.
PesticidenJarenlang werd gedacht dat te strakke onderbroeken, laptops op schoot, gebruik van alcohol en sigaretten funest was voor het sperma. Die laatste twee factoren spelen zeker een rol, zegt Dohle, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat het al vroeg in de zwangerschap misgaat, wanneer de zaadbal van de mannelijke foetus zich ontwikkelt.

Dat zou komen door bepaalde chemische stofjes die de moeder in spe binnenkrijgt en doorgeeft aan haar ongeboren kind. Dohle: ,,In ons kraanwater zitten allerlei pesticiden, die drinkwaterbedrijven er niet uitgefilterd krijgen. Deze stofjes stapelen zich op in het vetweefsel van de vrouw en komen via de placenta bij de foetus terecht. Het gevolg is dat de zaadbal minder goed ontwikkelt."
KankerDit slecht ontwikkelde geslachtsorgaan leidt ook tot meer gevallen van zaadbalkanker. Van 1990 tot nu is het aantal mannen met deze kanker verdubbeld. Jaarlijks krijgen zeshonderd mannen de diagnose. Ruim de helft raakt na behandeling onvruchtbaar.

Behalve de pesticiden in het kraanwater lijkt ook de chemische stof BPA de kwaliteit van sperma aan te tasten. Deze stof zit onder andere in verpakkingen van etenswaren, flesjes voor zuigelingen en magnetrondoosjes en kan door opwarming in het eten en drinken terechtkomen. In Denemarken en Frankrijk is gebruik van BPA al verboden. In Nederland nog niet, omdat het directe verband nog niet is aangetoond.
Oxidatieve stressDe laatste paar jaren wordt door diverse andere typen onderzoeken steeds duidelijker dat oxidatieve stress een belangrijke rol speelt bij onvruchtbaarheid van de man. Naar schatting kampt 30-80% van de onvruchtbare mannen met oxidatieve stress.

Nieuwe onderzoeksresultaten suggereren, dat oxidatieve schade aan spermacellen bij 30-80% van de onvruchtbare mannen een grote rol speelt. Oxidatieve stress ontstaat wanneer de hoeveelheid reactieve zuurstofdeeltjes (ROS) de natuurlijke antioxidantcapaciteit van het lichaam overstijgt.

Deze ROS worden geproduceerd door spermacellen zelf en leucocyten (witte bloedcellen) in de zaadvloeistof. ROS beschadigen het celmembraan en de mitochondriën (energiefabriekjes) van de zaadcel. Hierdoor vermindert de motiliteit (beweeglijkheid) van de zaadcel en het vermogen om de eicel binnen te dringen en te fuseren. Daarnaast kunnen ROS het DNA van spermacellen beschadigen. Dit wordt in verband gebracht met een verstoorde ontwikkeling van de blastocyst, een embryonaal ontwikkelingsstadium, waarbij de gevormde holte wordt begrensd door een enkele laag cellen.
ROS en leucocytenBij zowel vruchtbare als onvruchtbare mannen worden leucocyten in de zaadvloeistof gevonden. Deze afweercellen helpen bij het vernietigen van schadelijke micro-organismen door de productie van ROS. Het is dan ook niet verwonderlijk dat leucocyten in de zaadvloeistof een belangrijke bron van oxidatieve stress zijn. Hoe meer leucocyten, hoe hoger de ROS-productie.

Echter, sommige onderzoekers zagen geen verschil in de hoeveelheid leucocyten in de zaadvloeistof tussen vruchtbare en onvruchtbare mannen. Niet alleen de hoeveelheid, maar ook de activiteit van de leucocyten speelt een rol. Hoe meer ROS de leucocyten produceren hoe meer ontstekingsbevorderende cytokines, zoals interleukine 6, interleukine 8 en tumor necrose factor alfa er in de zaadvloeistof worden gevonden.
ROS en spermacellenHoe meer ontwikkeld (rijp) spermacellen zijn hoe minder ROS ze produceren. Onrijpe zaadcellen produceren aanzienlijk meer ROS dan rijpe zaadcellen. Bij de aanmaak van ROS in de zaadcel is het enzym NOX-5 betrokken. Het is nog onduidelijk of de overexpressie van dit enzym in spermacellen van onvruchtbare mannen verantwoordelijk is voor de oxidatieve stress in de zaadcel.
Antioxidanten en oxidatieve stressHet lichaam heeft diverse strategieën ontwikkeld om zaadcellen te beschermen tegen oxidatieve stress. De zaadcel en de zaadvloeistof beschikken over zowel enzymatische als niet-enzymatische antioxidanten om zich te beschermen tegen ROS. De belangrijkste enzymatische antioxidanten zijn SOD (Superoxide Dismutase), katalase en GPX (glutathion peroxidase). Er is een verband aangetoond tussen in ieder geval verminderde katalase-activiteit en GPX-activiteit en onvruchtbaarheid bij mannen.

Daarnaast bevat zaadvloeistof de niet-enzymatische antioxidanten vitamine C en E, glutathion, taurine, albumine, carnitine, carotenoïden, flavenoïden, uraat en prostasomen (extracellulaire organellen). Antioxidanten in de zaadvloeistof beschermen duidelijk de spermacel tegen oxidatieve schade na de ejaculatie. Echter, tijdens de spermavorming en de opslag in de testikels moeten de zaadcellen het zonder de bescherming van de antioxidanten in het zaadvocht doen.

Zaadcellen zijn daarom extra gevoelig voor schade tijdens deze periodes. Een substantieel aantal onderzoekers hebben significante reductie gemeld in niet-enzymatische antioxidant activiteit in de zaadvloeistof van onvruchtbare t.o.v. vruchtbare mannen.
Oorzaken van oxidatieve stressMaar wat zijn nu de risicofactoren voor het ontwikkelen van oxidatieve schade aan de zaadcel? Hierbij spelen verschillende factoren een rol: afwijkingen zonder aanwijsbare oorzaak, door medisch ingrijpen veroorzaakte afwijkingen, leefstijl, milieu, infecties, auto-immuun- en inflammatoire aandoeningen, afwijkingen in de testikels en chronische ziekten. Onder de eerst genoemde factor valt teratospermie, een aandoening waarbij het zaad te veel afwijkingen aan de kopvorm heeft.

Het gebruik van vruchtbaarheidstechnieken, zoals IVF en IUC en medicatie, zoals cyclofosfamide (chemotherapie), maar ook aspirine en paracetamol kunnen de oxidatieve stress in de zaadcel verhogen. Bij vruchtbaarheidstechnieken wordt het zaad d.m.v. centrifugeren gescheiden van de zaadvloeistof. Het zaad is dan niet langer beschermd door het antioxidantrijke zaadvocht. Ook het invriezen van sperma verhoogt de oxidatieve stress.

De leefstijl heeft veel invloed op de hoeveelheid oxidatieve stress. Roken, onvoldoende inname van antioxidantrijke voeding, alcoholgebruik, excessen in de hoeveelheid beweging, overgewicht en psychische stress verhogen de oxidatieve stressbelasting van de zaadcel. Rokers hebben 48% meer leucocyten en 107% meer ROS in hun zaadvocht dan niet-rokers. Daarbij is de concentratie van antioxidanten, zoals vitamine C en E in het zaadvocht verlaagd.
NutriëntentekortenDiverse tekorten aan voedingsstoffen worden door onderzoekers in verband gebracht met oxidatieve schade aan spermacellen. Zo wordt er een verband gelegd tussen de vitamine C- inname en de spermacelconcentratie en de vitamine E-inname en de hoeveelheid beweeglijk, actief sperma. Bij lage concentraties vitamine C in zaadvocht wordt er meer beschadigd DNA in de zaadcel gevonden.
Alcoholgebruik, vooral excessief alcoholgebruik, verhoogt de aanmaak van systemische oxidatieve stress. Bovendien is de voeding van veel alcoholisten arm aan antioxidanten.
LichaamsbewegingBij zowel een tekort als een overmaat aan lichaamsbeweging stijgt de productie van ROS. In knaagdiermodellen is er een verband gezien tussen overmatige lichamelijke inspanning en een verlaging van de hoeveelheid en beweeglijkheid van spermacellen en verhoogde oxidatieve stress in de testikels.
OvergewichtMannen met overgewicht produceren meer oxidatieve stress. Het vetweefsel maakt ontstekingsbevorderende cytokines vrij, die op hun beurt de productie van ROS door leucocyten verhogen. Bovendien zorgt het ophopen van vetweefsel in de schaamstreek ervoor dat de temperatuur in de testikels toeneemt. Een hogere testikeltemperatuur wordt in verband gebracht met verhoogde oxidatieve stress en een verminderde zaadkwaliteit.
MilieuDiverse stoffen in het milieu hebben een relatie met oxidatieve stress en onvruchtbaarheid. Enkele voorbeelden zijn phtalaten, bestrijdingsmiddelen, het conserveermiddel zwaveldioxide, luchtverontreinigingen en zware metalen. Phtalaten zijn chemische stoffen die worden gebruikt als weekmakers in plastic. Ze komen voor in verpakkingen voor voedingsmiddelen en cosmetische producten.

Phthalaten komen het lichaam binnen via de voeding, huid of de luchtwegen en kunnen de aanmaak van sperma remmen en het DNA beschadigen. Zwaveldioxide (E-220) wordt als conserveermiddel gebruikt in o.a. gedroogde zuidvruchten, aardappelproducten, vruchtensaus en –siroop, wijn, vruchtentoetjes, limonadesiroop en gekruide sauzen.
InfectiesRecidiverende infecties van de urinewegen of de geslachtsorganen zorgen voor chronische ontstekingsreacties met een vergrote instroom van ROS-producerende leucocyten in de geslachtsorganen. Zo worden bij Clamydia en Herpes simplex-infecties verhoogde oxidatieve stress-waarden in sperma gevonden.

Systemische infecties, zoals HIV, hepatitis B en C, malaria en tuberculose verhogen de hoeveelheid systemische oxidatieve stress. Bij HIV wordt bijvoorbeeld een verhoogde hoeveelheid leucocyten en leucocytenactiviteit gezien. Bij hepatitis B en C is de spermamotiliteit verminderd.

Ook is de spermamotiliteit verminderd bij auto-immuun en inflammatoire aandoeningen. Hieronder vallen auto-immuun- en ontstekingsreacties bij chronische, niet bacteriële prostatitis en hersteloperaties na een vasectomie (doorsnijden van de zaadleider).

Verhoogde oxidatieve stress komt voor bij o.a. een aderbreuk in de testikel, niet ingedaalde zaadballen en een verdraaide zaadleider. De volgende chronische ziekten worden in verband gebracht met verhoogde oxidatieve stress van het sperma: diabetes, chronische nierziekten, bèta -thalassemie en afwijkingen in de homocysteïnehuishouding.

Door diabetes vermindert de aanmaak van sperma en gaat het vermogen om een erectie te krijgen achteruit. Ook hebben diabetische mannen een hoger niveau van DNA-schade van de spermacel. Bij problemen in de homocysteïnehuishouding hoopt door een tekort aan vitamine B of een defect in het MTHFR-gen de stof homocysteïne zich op in het bloed.

Deze veel voorkomende afwijking zorgt voor ontstekingsreacties in het lichaam en kan zo allerlei organen beschadigen, zoals hart- en bloedvaten, gewrichten, hersenen en zenuwen. Een verhoogd homocysteïnegehalte in het bloed kan leiden tot dysfunctie van de geslachtsorganen en oxidatieve stress in de testikels. Bij verschillende onderzoeken werd gezien dat bij onvruchtbare mannen er veel vaker afwijkingen in de homocysteïnehuishouding voorkomen dan bij vruchtbare mannen.
StressfactorenUit een studie [2], uitgevoerd onder 286 mannen die die een normale zaadconcentratie hadden (20–300 m ml−1) of een lichte oligozoospermia (zaadconcentratie of 15–20 m ml−1) (WHO, 1999 ) werd bewijs gevonden voor de relatie tussen DNA-schade aan sperma en o.a. factoren uit het dagelijkse leven. Hoge en gemiddelde werkstress en ouder worden geven een stijging te zien van de DNA-Fragmentatie-Index (resp.: P=0.03, P=0.004 en P=0.03).
Andere lijfstijlfactoren die positief geassocieerd werden met het percentage onrijpe spermacellen omvatten: overgewicht en het gebruik van een mobieltje, langer dan 10 jaar (resp.: P=0.02 en P=0.04).
OpwarmingMiljoenen mannen, vooral in de vruchtbare leeftijd, zitten regelmatig met een laptop of tablet op hun schoot. Diverse studies [3] geven aan dat dit nadelige effecten heeft op de mogelijkheden tot voortplanting. Wanneer de laptop op de schoot wordt gelegd, kan niet alleen het scrotum worden opgewarmd, maar kan ook de kwaliteit van het sperma afnemen, ten gevolge van zowel de inwendige elektronische circuits van het apparaat, als van de straling, wanneer het met WiFi verbonden is.
StralingWetenschappers van de Environmental Working Group (EWG) hebben 10 wetenschappelijke studies geanalyseerd die bewijzen dat blootstelling aan straling van mobieltjes leidt tot langzamere, korter levende spermacellen die minder zijn in aantal. Deze studies geven reden tot bezorgdheid voor mannen die hun telefoon aan hun broekriem dragen of in hun broekzak.
De resultaten tonen aan dat menselijk sperma, dat wordt blootgesteld aan elektromagnetische straling, een verminderde beweeglijkheid, morfometrische abnormaliteiten en een toegenomen oxidatieve stress laat zien.

Mannen die mobieltjes gebruiken, hebben een verminderde spermaconcentratie, verminderde beweeglijkheid van de zaadcellen (vooral de snelle, progressieve beweeglijkheid), een normale morfologie en een verminderde levensvatbaarheid. Deze afwijkingen lijken rechtstreeks gekoppeld te zijn aan de duur van het gebruik van het mobieltje.
Leveranciers van smartphones adviseren zelf in hun gebruikershandleiding, het toestel niet op het lichaam te dragen omdat de stralingsbelasting dan te hoog is [4].
Commentaar Natuurdiëtisten NederlandHieronder volgen 12 tips ter verlaging van oxidatieve stress.
1. Rook niet en gebruik geen alcohol.2. Vermijd het regelmatig gebruik van paracetamol en aspirine. Gebruikt u deze medicatie op doktersadvies, overleg dan met uw behandelend arts.
3. Beweeg dagelijks maar vermijd overmatige inspanning. 4. Zorg voor voldoende ontspanning. Dit aangezien psychische stress oxidatieve stress verhogend werkt.
5. Voorkom overgewicht. Gebruik een regelmatige, natuurlijke, gezonde voeding met een lage glycemische lading. Dit voorkomt een verstoorde insulinehuishouding en hiermee de aanmaak van ontstekingsbevorderende, oxidatieve stress verhogende stoffen.
6. Vermijd zoveel mogelijk contact met milieuverontreinigingen. A. Het gaat vooral om bestrijdingsmiddelen, phtalaten en zware metalen.
B. Eet zoveel mogelijk biologisch voedsel. Biologische producten worden zonder bestrijdingsmiddelen geteeld.
C. Gebruik zelf geen onkruidbestrijdingsmiddelen en insectenwerende chemische middelen in huis en tuin.
D. Gebruik natuurlijke verzorgingsproducten zonder belastende phtalaten en parabenen. Phtalaten zijn chemische stoffen die worden gebruikt als weekmakers in plastic. Ze komen voor in verpakkingen voor voedingsmiddelen en cosmetische producten. Phthalaten kunnen de aanmaak van sperma remmen en het DNA beschadigen.
E. Vermijd zoveel mogelijk voedsel verpakt in plastic, blik en met plastic beklede kartonnen pakken. Verpakkingsplastic kan schadelijke phtalaten bevatten. Neem liever onverpakte of in papier of glas verpakte producten.
F. Komt u via uw werk in aanraking met belastende stoffen, zoals bij verven, lassen en metaal bewerken? Bescherm u dan goed met de juiste kleding en apparatuur.
7. Voorkom oververhitting van de testikels. Ga niet te lang in de sauna en neem niet te lang warme baden. Gebruik luchtige en goed ventilerende kleding. Vermijd straling: zie onderaan dit artikel een pdf INFORMATIE EN TIPS M.B.T. ELEKTROSMOG.
8. Houd het homocysteïne beneden de 6.Een verhoogd homocysteïnegehalte is een risicofactor voor onvruchtbaarheid bij mannen én vrouwen. Laat daarom uw nuchtere homocysteïnegehalte in het bloed bepalen. Dit kan via uw arts of natuurdiëtist. Een waarde boven de 6 duidt op een verhoogd risico op oxidatieve stress. Hoe hoger de waarde hoe hoger het risico. Een verhoogd homocysteïnegehalte wordt behandeld met suppletie van o.a. vitamine B2, B6, B12 en foliumzuur en een homocysteïneverlagende voeding.
9. Vermijd voedingsmiddelen met zwaveldioxide. Zwaveldioxide (E 220) wordt als conserveermiddel gebruikt in o.a. gedroogde zuidvruchten, aardappelproducten, vruchtensaus en –siroop, wijn, vruchtentoetjes, limonadesiroop en gekruide sauzen. In biologische producten mag geen zwavel worden gebruikt. Biologische producten zijn daarom vrij van zwaveldioxide. Een uitzondering hierop is biologische wijn, waarin wel kleine hoeveelheden van dit conserveermiddel mogen worden gebruikt.
10. Let op de manier waarop u uw eten klaarmaakt. Bij bakken, braden, grillen, frituren en roerbakken komen veel vrije radicalen vrij. Kook, blancheer, pocheer, stoom, stoof of smoor uw eten liever. Wilt u toch een keer bakken, braden, grillen, frituren of roerbakken? Gebruikt u dan bij voorkeur milde olijfolie, kokosolie, roomboter, ghee of high oleïc zonnebloemolie. Deze vetten zijn het beste bestand tegen verhitting.
11. Gebruik een antioxidantrijke voeding. Om de zaadcel te beschermen tegen oxidatieve stress heeft het lichaam voldoende antioxidanten nodig. De belangrijkste antioxidanten voor de zaadcel zijn superoxide-dismutase (SOD), katalase, glutathionperoxidase (GPX), vitamine C en E, glutathion, taurine, carnitine, carotenoïden en flavonoïden.

Voor de vorming van SOD zijn onder meer koper en zink en GPX glutathion en selenium nodig. Rijk aan deze voedingsstoffen zijn o.a. ongebrande noten en zaden, volle granen, uien, knoflook, asperge, avocado, schelp- en schaaldieren.

Rijk aan vitamine C zijn vooral koolsoorten, citrusfruit, bessen en aardappels. Belangrijke bronnen van vitamine E zijn volkorenproducten, ongebrande noten en zaden, tarwekiemen en koudgeperste olie van noten, zaden en tarwekiemen.

Taurine en carnitine komen vooral voor in vlees en vis. Rijk aan carotenoïden zijn oranje, geel en rood gekleurde groenten- en fruitsoorten, zoals rode, gele en oranje paprika, wortel, pompoen, gele courgette, appel, abrikoos, perzik en citrusfruit. Deze voedingsmiddelen bevatten ook veel flavonoïden. Andere bronnen van flavonoïden zijn bijvoorbeeld bessen, druiven, groene thee, uien en allerlei soorten kruiden en specerijen, zoals knoflook, rozemarijn, geelwortel en gember.
Marijke de Waal Malefijt & Marijke Verstege

Oxidatieve stress urinetest

Oxidatieve stress urinetestVerkoopprijs (incl. BTW): € 47,95
Koop deze test op Yours-Healthcare.nl

 




Zware metalen urinetest plus

Zware metalen urinetest plusVerkoopprijs (incl. BTW): € 95,95
Koop deze test op Yours-Healthcare.nl

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŽtisten Nederland