Een persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt

Natuurdiëtisten.nl

Gratis Nieuwsbrief

Waardevolle en actuele informatie en tips over voeding en uw gezondheid!

Uw emailadres wordt alleen gebruikt voor toezenden van de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief archief

> Naar alle nieuwsberichten

Opgebrand door ontstekingen

08 februari 2017 | ndn | Een gebrek aan cortisol wordt in de medische wereld alleen erkend en behandeld in het geval van bijnierinsufficiŽntie, een ernstige en mogelijk levensbedreigende aandoening. Een gebrek aan cortisol is niet altijd het gevolg van een slechte bijnierwerking. Aanmaak, uitscheiding en de activiteit van cortisol zijn afhankelijk van heel veel verschillende factoren. Een grote factor tegenwoordig is Ďopgebrand í raken door chronisch laaggradige ontstekingen.

We kunnen ons gezond voelen, terwijl de stille ontsteking als een soort veenbrand langzaam onze lichamen teistert en de ontwikkeling van chronische ziekten bevordert. Verantwoorde voeding én voedingssupplementen zijn daarom de hulpmiddelen bij uitstek om de ‘stille’ ontsteking te beteugelen. Verschillende (voedings)factoren zijn geïdentificeerd als risicofactoren voor het optreden van laaggradige ontstekingsreacties.

Het genenpakket past niet bij de huidige leefomstandigheden, krijgt te weinig voedingsstoffen en dat geeft een afwijkende programmering van het afweersysteem. Psychische onbalans en de weerstand om te veranderen ontaarden van ‘stille’ laaggradige ontstekingen, kleine bosbrandjes, in een alles verwoestende bosbrand. Hoe ontstaat zo’n ‘stille’ ontsteking?
‘Stille’ laaggradige ontstekingenDe zogenaamde cytokinen spelen hierbij een belangrijke rol. Het immuunsysteem wordt gereguleerd door oplosbare ‘mediators’, cytokinen of interleukinen genaamd. Cytokinen zijn eiwitten die in het lichaam een functie vervullen als chemische boodschapper tussen cellen. Allerlei of misschien zelfs wel alle cellen in het lichaam kunnen een of meer cytokinen produceren. Deze cytokinen spelen onder andere een belangrijke rol bij de coördinatie van de afweer tegen ziekten.

Het lichaam beschikt over een groot aantal manieren om zich te verdedigen. Het eerste antwoord van het lichaam op het binnendringen van micro-organisme of toxinen is een acute ontstekingsreactie die enkele uren tot dagen duurt. Slaagt het lichaam er niet in met hulp van de ontstekingsreactie de binnendringer tegen te gaan, dan ontwikkelt zich een chronische ontsteking, die enkele weken of langer kan duren.

Een belangrijk eigenschap van een goede afweerreactie is dat een verdedigende ontstekingsreactie (pro-inflammatoire actie) ook tijdig stopt. Anders zou er schade kunnen ontstaan aan normale, gezonde weefsels. Dit is geen passief proces, maar wordt gereguleerd door de productie van factoren waardoor andere ontstekingscellen aangetrokken worden die veelal een herstellende functie hebben (anti-inflammatoire reactie).

Op die manier wordt een ontsteking dus actief geremd. Er is dus sprake van een pro-inflammatoire reactie bij het begin van een ontsteking en een anti-inflammatoire, ontstekingsremmende invloed tijdens het verloop van het proces.

Er zijn verschillende pro-inflammatoire cytokinen en groeifactoren betrokken bij het begin van een ontsteking en juist weer andere, anti-inflammatoire factoren tijdens en aan het eind van het ontstekingsproces. Die balans kan verstoord raken door stresshormonen en andere factoren die in het bloed vrijkomen.
De batterij loopt langzaam leegEen progressieve achteruitgang van de functie van de bijnierschors geeft een verminderde aanmaak van het hormoon cortisol, aldosteron, DHEA en geslachtshormonen. Langzaam loopt een belangrijke batterij (bijnieren) van het lichaam leeg. De cortisolaanmaak is afhankelijk van een aantal voedingsstoffen waaronder vitamine B3, B5, zink en ijzer.

Cortisol staat bekend als het stresshormoon of het anti-stresshormoon, omdat het de stressrespons regelt. De link tussen een gebrek aan cortisol (hypocortisolisme) en een diversiteit aan aandoeningen wordt steeds meer bevestigd in wetenschappelijk onderzoek.

Een gebrek aan cortisol (hypocortisolisme) wordt gelinkt aan vermoeidheid, zwakte, spier- en gewrichtspijn, verhoogde vatbaarheid voor infecties, auto-immuniteit, allergie, depressie, mentale klachten, enz. Veel van deze klachten ziet men bij chronische vermoeidheid, fibromyalgie en burn-out. Volgens sommige onderzoekers is chronisch vermoeidheidssyndroom een vorm van bijnierinsufficiëntie (waarbij de bijnieren niet meer in staat zijn om cortisol aan te maken).

Cytokines komen niet alleen vrij bij ontstekingsreacties. Ook chronische stress met als gevolg een onderfunctie van de bijnieren, gebrek aan beweging, verkeerde voeding, psychologische trauma’s, angststoornissen, slaapgebrek, depressie, vaccinaties, zware metalen en medicatie die de darmflora beïnvloeden (kans op lekkende darm) en voedselallergieën, verhogen de afgifte van cytokines.
Cytokines en de samenstelling van de voedingCytokines worden beïnvloed door de hoeveelheid en de samenstelling van voedsel. Bestanddelen van voedsel zoals glucose, zetmeel, verzadigde vetzuren en de bereidingswijze van voedsel werken alle pro-inflammatoir, terwijl vitamine D, omega 3 vetzuren en bioactieve stoffen in biologische groenten en fruit juist ontstekingen remmen.

Het immuunsysteem kan heftig reageren op voeding. Een voedselallergie is herkenbaar aan de vorming van IgE-antilichamen. Het immuunsysteem kan ook op een andere, langzamere manier reageren met de vorming van IgG-antilichamen. Bij een voedingsintolerantie (voedselallergie-type-3) ontstaan IgG-antilichamen tegen diverse voedingsstoffen.

Er vormen zich antigeen-antilichaam-complexen die vervolgens door het lichaam worden afgebroken. Bij deze afbraak ontstaan inflammatoire stoffen, zoals prostaglandines, leucotriënen en cytokinen (o.a. TNF-αlfa).

Dit proces is vergelijkbaar met een ontstekingsproces. TNF-alfa is een ontstekingsbevorderend cytokine. Het blijven eten van voedingsmiddelen die het immuunsysteem laten reageren, veroorzaakt een continue aanmaak van IgE- en IgG-antistoffen. Dit zal dan ook leiden tot een chronisch ontstekingsproces.

Chronische laaggradige ontsteking (cytokinen) heeft een negatieve invloed op het functioneren van bloedvaten (endotheelfunctie), immuunsysteem, spierweefsel, vetweefsel, zenuwweefsel, botweefsel, gewrichten en kraakbeen, hersenen, darmen, hart, lever en eilandjes van Langerhans (pancreas). De lever reageert op deze cytokines door het maken van acute fase-eiwitten. Deze ontstekingscascade staat aan de basis van veel ziekten.
Relatief hypocortisolismeEen gebrek aan cortisol of een verlaagde activiteit van cortisol die niet het gevolg is van echte bijnierinsufficiëntie noemt men relatief hypocortisolisme. Het wordt steeds vaker erkend als een belangrijke oorzaak - of kenmerk - van vele aandoeningen. Hoewel de werking van de bijnieren belangrijk is voor de aanmaak van cortisol, zijn de bijnieren niet altijd het probleem bij relatief hypocortisolisme.

Een gebrek aan cortisol is niet altijd het gevolg van een slechte bijnierwerking. De stressrespons is enorm complex en wordt niet alleen gereguleerd door de bijnieren. Bovendien is er niet altijd een gebrek aan cortisol, maar kan het lichaam ook ongevoelig worden voor cortisol (cortisolresistentie). Daarnaast kan er ook sprake zijn van een verstoorde werking van de hypothalamus of de hypofyse.

De productie van cortisol in het lichaam volgt een circadiaan ritme, dat wil zeggen dat de productie niet op elk moment van de dag gelijk is. Tijdens het ontwaken komt er meer cortisol vrij. Dit zorgt o.a. voor een hongergevoel.

Er zijn een aantal ziekten waarbij de cortisolaanmaak verstoord is. Bij het syndroom van Cushing maakt de bijnier te veel cortisol aan. De oorzaak kan gelegen zijn in een tumor in de bijnier zelf of door een tumor in de hypofyse die de bijnier aanstuurt.

Bij de ziekte van Addison is juist het omgekeerde het geval en is de bijnier, door een stoornis in de bijnier zelf, niet of nauwelijks in staat om cortisol te produceren. In heel zeldzame gevallen is er een stoornis in de hypofyse waardoor er geen ACTH wordt geproduceerd en de bijnier geen signaal krijgt om cortisol te produceren.
Herstellen van de stressresponsDe aanmaak, de uitscheiding en de activiteit van cortisol (maar ook van andere hormonen) is afhankelijk van heel veel verschillende factoren, ook voedingsfactoren. Het toedienen van corticosteroïden of cortisolsubstitutie is niet altijd de juist aanpak (tenzij er sprake is van echte bijnierinsufficiëntie). Het is niet altijd een kwestie van cortisol verhogen of verlagen, of alleen de werking van de bijnieren ondersteunen, maar van het herstellen van de stressrespons (de hypothalamus-hypofyse-bijnier as). Het lichaam moet opnieuw in staat zijn om de aanmaak en de activiteit van cortisol af te stellen op de behoeften van dat moment.

Cortisol wordt ook wel stresshormoon genoemd omdat het vrij kan komen bij stress. Een verminderde aanmaak van cortisol kan het gevolg zijn van chronische fysieke, mentale of emotionele stress, maar ook door het langdurig eten van de verkeerde voeding (voedselstress). Cortisol is van belang bij de vertering van het voedsel, voor het afweersysteem en voor het slaap- en waakritme.

Symptomen van te weinig cortisol zijn divers zoals duizeligheid bij het opstaan, vermoeidheid, lage hartfrequentie en een algeheel gevoel van lusteloosheid, lage bloeddruk, opkomend maagzuur, slecht slapen en een minder goed werkend afweersysteem. Klachten die overigens ook aan andere ziekten zijn te linken.

Momenteel raken veel mensen opgebrand door werkdruk, relatiestress, slaapproblemen, geldzorgen, milieuvervuiling, teveel koffie, medicijnen, een kapotte auto, overgewicht, puberende kinderen, allergieën, zieke ouders, verliezen op de beurs, vliegtuiglawaai, verbouwingen, etc.

Opgebrand raken (onderactieve bijnieren) gaat doorgaans niet van de ene dag op de andere. Er gaat een fase aan vooraf waarin de bijnieren teveel cortisol produceren door de overdaad aan stress. Deze periode kan vele jaren duren.
Chronisch moeDe overproductie aan cortisol heeft allerlei ongewenste bijwerkingen. Het begint vaak met een enorme behoefte aan suiker (cravings), behoefte aan koffie, cola, chocola of andere opwekkende middelen, slecht kunnen slapen, zich angstig of verward voelen, moeite met concentreren en snel geïrriteerd zijn. Na verloop van tijd kunnen er symptomen ontstaan zoals toename in gewicht, spiermassaverlies, een dunnere huid, een zwembandje rond het middel, een wisselende bloedsuikerspiegel en tot slot een verzwakking van de algehele immuunsysteem met alle mogelijke klachten en kwalen tot gevolg.

Steeds meer mensen hebben vaak, naast een chronische vermoeidheid, ook een voedselallergie of andere overgevoeligheden zoals luchtweginfecties, bloedsuikerdips, auto-immuunziektes en reumatische artritis. Ook fibromyalgie, slaapproblemen en laag libido komen vaak voor. Op mentaal niveau zien we een toename van angst, depressieve buien, periodes van verwarring en minder helder kunnen denken en verminderde tolerantie.

Wanneer bijnieren teveel en te lang onder druk staan zal het lichaam de stofwisseling gaan vertragen (de schildklier op een lager pitje zetten) om de bijnieren te beschermen. Als er eenmaal sprake is van bijnieren onderfunctie kan het zijn dat men weer een te snélle schildklier krijgt, omdat deze de stofwisseling weer op gang probeert te krijgen. Een heel mooi beschermingsmechanisme van de natuur om balans te houden, maar wat vaak niet wordt begrepen en dan door middel van medicatie geforceerd wordt teruggefloten.
De hypothalamus-hypofyse-bijnier as (HPA-as)De hypothalamus is het grote verbindingsstation tussen het nerveuze en humorale systeem.
Via het nerveuze systeem komen de prikkels van de buitenwereld via onze zintuigen naar de hypothalamus. Vanuit dit verbindingsstation kunnen signalen worden verstuurd naar de hypofyse. De hypofyse stuurt zijn impulsen verder naar andere stations in het endocriene systeem.

Vanuit de hypothalamus worden stoffen afgescheiden die zich langs de zenuwbanen verplaatsen naar de hypofyse. Voor de HPA-as is dat de corticotrofine releasing factor (CRF). Daar stimuleert de CRF het zogenaamde adrenocorticotrofe hormoon (ACTH). Het ACTH verplaatst zich niet via de zenuwbanen, maar vindt zijn weg via de bloedbaan naar de bijnierschors. Daar aangekomen zet het ACTH de bijnierschors aan tot een grotere productie van onder andere het hormoon cortisol.

De bijnierschors is verbonden met zowel de hypofyse als de hypothalamus. Is er namelijk voldoende of teveel cortisol geproduceerd, dan geeft de bijnierschors een seintje aan de hypofyse en hypothalamus om te voorkomen dat er nog meer stimulerende hormonen worden aangemaakt. De hersengebieden begrijpen de boodschap en produceren minder stimulerende hormonen. Als de bijnierschors te weinig cortisol produceert, geeft het een seintje af dat de stimulerende hormonen van hypofyse en hypothalamus weer welkom zijn.

De stimulerende hormonen worden niet alleen naar de bijnierschors gezonden, maar de hypofyse stuurt ook andere stimulerende hormonen naar de schildklier, de geslachtsklieren en groeiende weefsels. De relatie tussen hypothalamus, hypofyse en endocriene klieren heeft het kenmerk van een feedback-systeem.
Ontregeling HPA-asGeneesmiddelen en drugs die een interactie aangaan met de HPA-as kunnen deze ontregelen. Dit zijn over het algemeen genomen de psychofarmaca (antidepressiva, antipsychotica, anti-epileptica en medicatie die de hersenen en met name de synapsen als doelorgaan hebben). Exorfinen-intoleranties (waaronder gluten, zuivel, soja) ontregelen de HPA-as vanwege hun opiaatwerking.

Toxinen (zoals bestrijdingsmiddelen uit voeding) en in het bijzonder de zware metalen kunnen de hersenen binnenkomen als de hersen-bloed barrière verhoogd doorlaatbaar is. Een probleem hierbij is dat de hersen-bloed barrière ter hoogte van de hypothalamus het meest doorlaatbaar is.

De hypothalamus en de hypofyse zijn overigens ook onderhevig aan bijvoorbeeld straling. Momenteel laait de discussie over de gevaren van straling fel op, bij de invoering van ‘slimme’ meters. Ze vervuilen de leefomgeving met sterke 'elektrosmog'.

Bij een powerline-systeem wordt een radiofrequent communicatiesignaal verstuurd over de elektriciteitskabels. Deze straling zal ook 'aflekken' van de elektriciteitsdraden in huis ('dirty electricity'), waardoor men overal in huis wordt blootgesteld, zonder mogelijkheid om deze straling uit te schakelen of af te schermen. Het zou gaan om zo'n 0,3 Volt per meter op 20 cm van de kabels. Lees hier meer over slimme meters.
Commentaar NDNSteeds meer mensen gaan gebukt onder stress. Onze opgejaagde maatschappij, werkdruk, emoties, geldzorgen, vele keuzemogelijkheden, overprikkeling van licht, geluid en informatie en angst kunnen zorgen voor stress. Maar ook verkeerde voeding zoals koffie, alcohol, suiker, snacks en kant-en-klaar producten, wat weer kan resulteren in hormonale disbalans, kan zorgen voor stress.

Lange tijd is voeding gezien als het eten van voedingsstoffen om de lichaamsprocessen in stand te houden. Dat voeding zoveel meer met zich meebrengt wordt uit diverse onderzoeken langzaam duidelijk. Het immuunsysteem kan heftig reageren op voeding. Deze immuunreactie is herkenbaar aan de vorming van IgE antilichamen. Het immuunsysteem kan ook op een andere, langzamere manier reageren. Namelijk met de vorming van IgG antilichamen.

Bij een voedingsmiddelenintolerantie (voedselallergie type 3) ontstaan IgG antilichamen tegen diverse voedingsstoffen. Er vormen zich antigeen-antilichaam-complexen die vervolgens door het lichaam worden afgebroken. Bij deze afbraak ontstaan inflammatoire stoffen, zoals prostaglandines, leucotriënen en TNF-α. Dit proces is als zodanig vergelijkbaar met een ontstekingsproces.

TNF-alfa (tumor necrosis factor) is een cytokine die het optreden van een ontstekingsreactie bevordert. Het blijven eten van voedingsmiddelen die het immuunsysteem laten reageren, veroorzaakt een continue aanmaak van IgE en IgG antistoffen. Dit zal dan ook leiden tot een continu afbraakproces (chronisch ontstekingsproces).

Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat ziekteprocessen te beïnvloeden zijn door aanpassing van de voeding. Organen en systemen leunen allemaal op de basisbiochemie: een zeer complex systeem van processen op celniveau. De basisbiochemie regelt onder andere de energieproductie, communicatie tussen de cellen en enzymatische reacties en is afhankelijk van genetica en de lifestyle.
Stress brengt een cascade van reacties met zich mee. Deze reacties kunnen opgelost worden door zowel psychologische technieken en gezonde voeding als specifieke (kruiden)supplementen om veerkracht op te bouwen tegen stress. Voor nóg meer veerkracht is het belangrijk om te zorgen voor een goede kwaliteit én kwantiteit aan slaap, vitale energie te genereren door yoga, tai chi of meditatie te beoefenen, ademhalingsoefeningen te doen, tijd om te ontspannen in te bouwen (minstens 30 minuten per dag), de oorzaken die stress geven te ontrafelen, en tijd goed in te delen.

Het is bijvoorbeeld handiger om een ‘today-list’ te hebben dan een to-do-list’.

Voedings- en laboratorium zelftesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Wij werken samen met de grote Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle hierbovengenoemde Medivere testen bekijken en zelf bestellen.

Vond u deze informatie nuttig? Lees dan alstublieft de persoonlijke oproep van Marijke de Waal Malefijt, oprichtster van Natuur DiŽtisten Nederland